રૂ.5,000 કરોડ સુધીના મૂલ્ય ધરાવતી કંપનીઓ માટે SME IPOનો માર્ગ ખોલવાની SEBIની વિચારણા

રૂ.5,000 કરોડ સુધીના મૂલ્ય ધરાવતી કંપનીઓ માટે SME IPOનો માર્ગ ખોલવાની SEBIની વિચારણા

SME લિસ્ટિંગ માટે પોસ્ટ-ઇશ્યૂ પેઇડ-અપ કેપિટલની મર્યાદા ₹25 કરોડથી વધારીને ₹100 કરોડ કરવાની વિચારણા; સેગમેન્ટમાં ભાગીદારી વધારવા માટે લઘુત્તમ અરજી કદ, માર્કેટ મેકિંગ અને અન્ડરરાઇટિંગના નિયમો હળવા કરવાની પણ તૈયારી

સિક્યોરિટીઝ એન્ડ એક્સચેન્જ બોર્ડ ઓફ ઈન્ડિયા એસએમઈ પ્લેટફોર્મ પર લિસ્ટ થનારી કંપનીઓ માટે મહત્તમ પોસ્ટ-ઇશ્યૂ પેઇડ-અપ કેપિટલની મર્યાદા હાલની રૂ. 25 કરોડથી વધારીને રૂ. 100 કરોડ કરવાની વિચારણા કરી રહ્યું છે. આ ફેરફારથી આશરે રૂ. 5,000 કરોડ સુધીના માર્કેટ વેલ્યુએશન ધરાવતી કંપનીઓને માટે એસએમઈ આઈપીઓના માર્ગે મૂડીબજારમાં પ્રવેશવાની તક મળી શકે છે. હાલમાં એસએમઈ પ્લેટફોર્મ પર સામાન્ય રીતે રૂ. 500 કરોડથી ઓછા મૂલ્ય ધરાવતી કંપનીઓ લિસ્ટ થાય છે. એટલે નવી મર્યાદા હાલની તુલનામાં લગભગ 10 ગણી મોટી કંપનીઓ માટે એસએમઈ આઈપીઓનો માર્ગ ખોલી શકે છે.

આ પ્રસ્તાવ એસએમઈ માળખાની વ્યાપક સમીક્ષાનો એક ભાગ છે. આ સમીક્ષામાં ટ્રેડિંગ લોટ માટેની રૂ. 2 લાખની લઘુત્તમ અરજી રકમમાં રાહત આપવી તેમજ માર્કેટ મેકિંગ અને અન્ડરરાઇટિંગની ફરજિયાત શરતો હળવી કરવાનો પણ સમાવેશ થાય છે, એમ આ મામલાની જાણકારી ધરાવતા સૂત્રોએ જણાવ્યું હતું.

ચર્ચાથી વાકેફ એક વ્યક્તિએ જણાવ્યું હતું કે, “એવી ઘણી કંપનીઓ છે જે વર્તમાન SME માળખા હેઠળ લાયક બનવા માટે પૂરતી નાની નથી, પરંતુ મેઇનબોર્ડ પ્લેટફોર્મ પર લિસ્ટિંગ માટે જરૂરી ઊંચા ખર્ચને પહોંચી વળવામાં તેમને મુશ્કેલી પડે છે. આ ફેરફારો આવી કંપનીઓ માટે SME પ્લેટફોર્મ પર લિસ્ટ થવાનો માર્ગ ખોલશે. તેઓ મૂડી મેળવીને તેનો ઉપયોગ કરીને વિકાસ કરી શકશે અને ત્યારબાદ મેઇનબોર્ડ પર સ્થળાંતર કરી શકશે.”

મંજૂરી મળી

આ પ્રસ્તાવો બુધવારે યોજાયેલી પ્રાઇમરી માર્કેટ એડવાઇઝરી કમિટીની બેઠકમાં ચર્ચાયા હતા અને તેમને મંજૂરી આપવામાં આવી હતી. હવે સેબી આ પ્રસ્તાવોની આંતરિક સમીક્ષા કરશે અને ત્યારબાદ ડ્રાફ્ટ પેપર મારફતે જાહેર જનતા પાસેથી સૂચનો અને પ્રતિભાવો મેળવવાની અપેક્ષા છે. સેબી વ્યક્તિગત રોકાણકારો માટેની રૂ. 2 લાખની લઘુત્તમ અરજી રકમની શરત દૂર કરવાની પણ વિચારણા કરી રહ્યું છે. એસએમઈ પ્રાઇમરી માર્કેટમાં અતિશય સટ્ટાકીય રિટેલ ઉત્સાહને નિયંત્રિત કરવા માટે નિયમનકારે બે વર્ષથી પણ ઓછા સમય પહેલાં આ લઘુત્તમ અરજી રકમ રૂ. 1 લાખથી વધારીને રૂ. 2 લાખ કરી હતી.

વધુ ભાગીદારીને પ્રોત્સાહન

સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, સેબીએ ગયા વર્ષે રિટેલ રોકાણકારોના વર્તનમાં સુધારો નોંધ્યો હતો. તેથી પ્રવેશ માટેની અડચણ ઓછી કરવાથી એસએમઈ કંપનીઓની ગુણવત્તામાં પણ સુધારો થતો હોવાથી વધુ રોકાણકારોની ભાગીદારીને પ્રોત્સાહન મળી શકે છે. અન્ય એક સૂત્રએ જણાવ્યું હતું કે, “મેઇનબોર્ડ પર સ્થળાંતર કરવાનો વિકલ્પ હંમેશાં ઉપલબ્ધ હોવાથી વધુ કંપનીઓને એસએમઈ પ્લેટફોર્મ પર લિસ્ટ થવાની મંજૂરી આપવાથી વધુ એમએસએમઈ કંપનીઓને લિસ્ટિંગ માટે પ્રોત્સાહન મળશે.”

સેબી એસએમઈ ઇશ્યૂ માટેની માર્કેટ મેકિંગની જરૂરિયાતોને પણ હળવી કરવાની વિચારણા કરી રહ્યું છે. તેમાં ન્યૂનતમ સમયગાળો ઘટાડવાનો વિકલ્પ પણ સામેલ છે. હાલમાં કંપનીઓએ લિસ્ટિંગની તારીખથી ઓછામાં ઓછા ત્રણ વર્ષ માટે નિયુક્ત માર્કેટ મેકરની નિમણૂક કરવી પડે છે. તેનો હેતુ SME પ્લેટફોર્મ પર શેરમાં લિક્વિડિટી જાળવી રાખવાનો છે.  ઉપરાંત, નિયમનકાર એસએમઈ આઈપીઓના સમગ્ર ઇશ્યૂ કદને અન્ડરરાઇટ કરવાની ફરજિયાત શરત પણ હળવી કરી શકે છે. તેમાં મર્ચન્ટ બેન્કર્સ માટે પણ પોતાના નાણાકીય હિતને જોડવાની અથવા ‘સ્કિન-ઇન-ધ-ગેમ’ દર્શાવવાની જરૂરિયાતમાં ફેરફારનો સમાવેશ થઈ શકે છે.

સેબીને મોકલવામાં આવેલા ઈ-મેઇલ પ્રશ્નોના કોઈ જવાબ મળ્યો નહોતો. એસએમઈ નિયમોમાં રાહત અંગેની આ ચર્ચા ઉદ્યોગ તરફથી મળેલા પ્રતિસાદ બાદ થઈ રહી છે. ઉદ્યોગે જણાવ્યું હતું કે બે વર્ષથી પણ ઓછા સમય પહેલાં માર્કેટ રેગ્યુલેટર દ્વારા નિયમોને વધુ કડક બનાવવામાં આવ્યા બાદ SME પ્લેટફોર્મ પર લિસ્ટિંગ કરાવવું વધુ મુશ્કેલ બન્યું છે.

આંકડા દર્શાવે છે કે 2026ના પ્રથમ છ મહિનામાં આશરે 80 એસએણી કંપનીઓ લિસ્ટ થઈ છે, જ્યારે સમગ્ર 2025 દરમિયાન 267 એસએમઈ કંપનીઓ લિસ્ટ થઈ હતી.