ઇલેક્ટ્રિક વાહન ખરીદનારાઓને પરેશાન કરી રહેલો કાર વીમો

અમદાવાદઃ ભારતમાં ઇલેક્ટ્રિક વાહનો (EV)ની વધતી લોકપ્રિયતા ખરીદદારો માટે એક નવી સમસ્યા ઉભી કરી રહી છે. પેટ્રોલ કારની સરખામણીએ ઇલેક્ટ્રિક વાહનોનો વીમો ખરીદ્યા પછીના ઘણા વર્ષો સુધી પણ નોંધપાત્ર રીતે મોંઘો જ રહે છે. વીમા કંપનીઓ મોંઘી બેટરી રિપેર, સેન્સરથી સજ્જ પાર્ટ્સ અને લાંબા ગાળાના ક્લેઇમ ડેટાની અછત જેવી સમસ્યાઓનો સામનો કરી રહી છે. પરિણામે ભારતમાં મોટર વીમાની કિંમત નક્કી કરવાની પદ્ધતિ, સર્વિસિંગ અને રિન્યુઅલની પ્રક્રિયામાં મોટો ફેરફાર આવી રહ્યો છે.

સામાન્ય રીતે પેટ્રોલ કાર જૂની થતી જાય તેમ તેનો વ્યાપક વીમા પ્રીમિયમ દર વર્ષે 10થી 15 ટકા સુધી ઘટે છે. પરંતુ ઇલેક્ટ્રિક વાહનોમાં વ્યાપક વીમા પ્રીમિયમ હજુ પણ 20થી 40 ટકા સુધી વધુ રહે છે. જો બેટરી પેક અથવા સેન્સરવાળા બમ્પર સંબંધિત એક જ ક્લેઇમ આવે તો આગામી ઘણા વર્ષો સુધી રિન્યુઅલ પ્રીમિયમમાં મોટો વધારો થઈ શકે છે. માલિકીના ખર્ચમાં આવતો આ છૂપો વધારો મોટર વીમાના અર્થતંત્રને ધીમે ધીમે બદલતો જઈ રહ્યો છે. FY25થી FY26 દરમિયાન EV વીમા પોલિસીઓમાં 670 ટકાનો જંગી વધારો નોંધાયો છે. જોકે દેશના કુલ વીમાધારક વાહનોમાં EVનો હિસ્સો હજુ માત્ર 1 ટકા જેટલો જ છે, છતાં ઓનલાઈન મોટર વીમા બજારમાં તે સૌથી ઝડપથી વિકસતો વિભાગ બની ગયો છે. આમ EV હવે માત્ર મોટર વીમાનો એક વિભાગ નથી રહ્યો, પરંતુ તે જોખમનું મૂલ્યાંકન અને પ્રીમિયમ નક્કી કરવાની સમગ્ર પદ્ધતિને બદલતો જઈ રહ્યો છે.

બેટરી હવે સૌથી મોટું વીમા જોખમ

ઇલેક્ટ્રિક વાહનમાં બેટરી હવે માત્ર એક પાર્ટ નથી રહી પરંતુ સૌથી મોટું વીમા જોખમ બની ગઈ છે. બેટરી પેક વાહનની કુલ કિંમતના લગભગ 40થી 60 ટકા જેટલા હોય છે, જેના કારણે ક્લેઇમની ગંભીરતા અને વીમા કંપનીઓની અંડરરાઇટિંગ પદ્ધતિ પર સીધી અસર પડે છે. EVમાં બેટરી હવે નવા એન્જિન જેવી ભૂમિકા ભજવી રહી છે. રૂ. 10થી રૂ. 12 લાખ કિંમત ધરાવતી પેટ્રોલ કાર માટે વાર્ષિક વ્યાપક વીમો સામાન્ય રીતે રૂ. 15,000થી રૂ18,000 સુધી હોય છે.  આ જ કિંમતના Tata Punch EV અથવા Nexon EV માટે તૃતીય પક્ષ પ્રીમિયમ પર 15 ટકા ગ્રીન ડિસ્કાઉન્ટ હોવા છતાં રૂ. 22,000થી રૂ.35,000 સુધીનો પ્રીમિયમ ચૂકવવો પડે છે. EV વીમાની માંગ સામાન્ય વાહન સુરક્ષાથી આગળ વધીને બેટરી, ચાર્જિંગ સિસ્ટમ અને મોંઘા ઇલેક્ટ્રોનિક્સ માટે વિશિષ્ટ સુરક્ષા તરફ જઈ રહી છે.

મોંઘા રિપેર સૌથી મોટો પડકાર

EVમાં અકસ્માતોની સંખ્યા કરતાં ક્લેઇમની કિંમત વધુ મોટી સમસ્યા છે. લિથિયમ-આયન બેટરી પેક વાહનના ઉત્પાદન ખર્ચના 35થી 50 ટકા સુધીનો હિસ્સો ધરાવે છે. વાહનના નીચેના ભાગમાં નાનો આઘાત લાગ્યા પછી પણ બેટરીમાં થર્મલ રનઅવેનો જોખમ હોવાથી મોંઘી તપાસ અને ક્યારેક બેટરી બદલવાની જરૂર પડી શકે છે. ઇલેક્ટ્રિક વેહિકલ અને તેના વીમાના જાણકારોનું કહેવું છે કે બેટરીની ઊંચી કિંમત અને EVના પ્રદર્શન માટે તેની મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકાને કારણે ગ્રાહકો માટે બેટરી સુરક્ષા હવે અત્યંત જરૂરી બની રહી છે. પેટ્રોલ વાહનો અંગે વીમા કંપનીઓ પાસે દાયકાઓનો અનુભવ અને ડેટા છે, જ્યારે EV માટે લાંબા ગાળાનો પૂરતો ડેટા ઉપલબ્ધ નથી. તેથી કંપનીઓ વધુ સાવધાનીપૂર્વક પ્રીમિયમ નક્કી કરી રહી છે.

વિશેષ તાલીમ અને સર્વિસિંગની જરૂરિયાત

EV માટે ખાસ વર્કશોપ, હાઈ-વોલ્ટેજ તાલીમ મેળવેલા ટેક્નિશિયન અને અધિકૃત રિપેર નેટવર્કની જરૂર પડે છે. આધુનિક બમ્પરમાં સેન્સર, રડાર અને કેમેરા જોડાયેલા હોવાથી સામાન્ય ટક્કર પછી પણ રિપેર ખર્ચ ખૂબ વધી જાય છે. તેથી જ ઘણી વીમા કંપનીઓ EV ક્ષેત્રના ભાગીદારો સાથે સહયોગ કરી રહી છે અને ટેક્નિશિયનને ખાસ તાલીમ આપી રહી છે. સામાન્ય વાહનોમાં અવમૂલ્યનને કારણે દર વર્ષે વીમાનો ખર્ચ ઘટે છે. પરંતુ EVમાં ઝીરો ડિપ્રિસિયેશન કવર, બેટરી પ્રોટેક્શન, રોડસાઇડ સહાયતા અને ઇલેક્ટ્રોનિક્સ કવર જેવા એડ-ઓન હવે વૈકલ્પિક નહીં પરંતુ જરૂરી બની રહ્યા છે. આ ખર્ચ વાહન જૂનું થતાં નોંધપાત્ર રીતે ઓછો થતો નથી. કેટલાક કિસ્સામાં જૂની બેટરીને ધ્યાનમાં રાખીને વીમા કંપનીઓ વધુ પ્રીમિયમ પણ વસૂલી શકે છે. એક જ ક્લેઇમને કારણે વર્ષોથી મળતો નો-ક્લેઇમ બોનસ પણ સમાપ્ત થઈ શકે છે, જેના કારણે ક્લેઇમ કરનાર અને ક્લેઇમ ન કરનાર માલિકો વચ્ચેના વીમા ખર્ચમાં મોટો તફાવત સર્જાય છે.

ડીલરશિપ હવે વીમા વેચાણનું કેન્દ્ર

EV વીમા બજારમાં સ્પર્ધા હવે ઓનલાઈન સરખામણી પ્લેટફોર્મથી હટી ડીલરશિપ સુધી પહોંચી ગઈ છે. ખાનગી વીમા કંપનીઓ પોતાની સિસ્ટમ સીધી વાહન ઉત્પાદકોના બિલિંગ સિસ્ટમ સાથે જોડીને વાહન ખરીદી વખતે જ વીમા વેચી રહી છે, જેથી ગ્રાહકોને ભાવ સરખાવવાનો સમય જ મળતો નથી. EVનો વિકાસ હવે માત્ર મેટ્રો શહેરો પૂરતો મર્યાદિત નથી રહ્યો. ટિયર-2 અને ટિયર-3 શહેરોમાં પણ ફાઇનાન્સ અને ચાર્જિંગ સુવિધાઓ વધતા EVની માંગ ઝડપથી વધી રહી છે. 2025-26 દરમિયાન કંપનીનો EV વીમા વ્યવસાય ચાર ગણો વધ્યો છે અને કંપની આ ક્ષેત્ર માટે વિશેષ વીમા ઉત્પાદનો વિકસાવી રહી છે.

બેટરી લીઝ મોડેલથી નવી મુશ્કેલી

બેટરીની સર્વિસ કરવાના વીમાના મોડેલમાં વાહનની બેટરી ગ્રાહકની માલિકીની ન રહી ભાડે આપવામાં આવે છે. ઇલેક્ટ્રિક વેહિકલ બનાવતી કંપનીઓ એટલે કે ટાટા મોટર્સ, મારુતિ સુઝુકી અને એમ.જી. મોટર્સ જેવી કંપનીઓમાં EV માટેની બેટરી ભાડેથી આપવાનું મોડેલ ઝડપથી લોકપ્રિય બની રહ્યું છે. આ મોડેલથી વાહનની પ્રારંભિક કિંમત રૂ. 2.5 લાખથી રૂ. 5.5 લાખ સુધી ઘટી શકે છે, પરંતુ વીમા ક્ષેત્રે નવી સમસ્યા ઊભી થાય છે. જો વાહન સંપૂર્ણ નુકસાન પામે તો સામાન્ય વીમા પોલિસી માત્ર વાહનની ઘટેલી કિંમત ચૂકવે છે. લીઝ પર લેવાયેલી બેટરીનો વળતર તેમાં આપમેળે સામેલ ન હોઈ શકે, જેના કારણે ગ્રાહક પર બાકી બેટરીની જવાબદારી આવી શકે છે. તેથી હવે વીમા કંપનીઓ એવી નવી પોલિસી વિકસાવી રહી છે. નવી પોલીસીમાં વળતર વાહન માલિક અને બેટરીના ફાઇનાન્સર બંને વચ્ચે વહેંચવામાં આવે છે. વીમા પ્રક્રિયા હવે વધુ ડેટા આધારિત બની રહી છે, જેમાં બેટરી મેનેજમેન્ટ સિસ્ટમ અને કનેક્ટેડ વાહનના ડેટાનો ઉપયોગ કરીને જવાબદારી નક્કી કરવામાં આવે છે.

સર્વિસની ચિંતા વધી રહી છે

ચાર્જિંગ સ્ટેશન વધતાં હવે ગ્રાહકોને રેન્જ કરતાં વધુ ચિંતા સર્વિસ અને સહાયતા અંગે થવા લાગી છે. રોડસાઇડ સહાયતા EV વીમાનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ બની રહી છે. વીમા કંપનીઓ હવે બેટરી ખાલી થઈ જવી, વિશેષ ટોઇંગ, મોબાઇલ ચાર્જિંગ અને હાઈ-વોલ્ટેજ બ્રેકડાઉન જેવી EV-વિશેષ સેવાઓ વિકસાવી રહી છે.

વીમા ઉદ્યોગ માટે મોટો અવસર

વીમા કંપનીઓ અને ફાઇનાન્સરો માટે EV ક્ષેત્ર હજુ પણ વિશાળ વિકાસની તક ધરાવે છે. વધુ વીમા મૂલ્ય, વધતા એડ-ઓન કવર અને કનેક્ટેડ વાહન ટેક્નોલોજી EV વીમાને સામાન્ય વીમા ઉદ્યોગના સૌથી મહત્વપૂર્ણ વિકાસશીલ વિભાગોમાં સ્થાન અપાવી રહ્યા છે. કંપનીઓ પોતાની શાખાઓના વિશાળ નેટવર્ક ઊભી કરી રહી છે. તેના માધ્યમથી આ તકનો વધુ લાભ લેવા માટે સજ્જ છે. ઉદ્યોગને વિશ્વાસ છે કે ભવિષ્યમાં રિપેર સુવિધાઓ વધશે, બેટરીનું સ્થાનિક ઉત્પાદન વધશે અને લાંબા ગાળાનો ક્લેઇમ ડેટા ઉપલબ્ધ થતાં પ્રીમિયમમાં સ્થિરતા આવશે. પરંતુ હાલની સ્થિતિમાં ઇલેક્ટ્રિક વાહન ખરીદતા ગ્રાહકોએ શોરૂમમાં માત્ર વાહનની કિંમત જ નહીં પરંતુ લાંબા ગાળાના વીમા ખર્ચને ધ્યાનમાં લેવાની જરૂર છે.