બ્રિટનની નવી લીગલ રિફ્યુજી રિસેટલમેન્ટ સ્કીમથી ભારતમાં વસતા શરણાર્થીઓને રોજગાર, શિક્ષણ અને વસવાટની તક મળશે

બ્રિટનની નવી લીગલ રિફ્યુજી રિસેટલમેન્ટ સ્કીમથી ભારતમાં વસતા શરણાર્થીઓને રોજગાર, શિક્ષણ અને વસવાટની તક મળશે

યુનાઈટેડ કિંગડમ (UK) સરકારે ભારત સહિત ૭ દેશો માટે જાહેર કરેલી ૩ નવી ‘લીગલ’ રિફ્યુજી રિસેટલમેન્ટ સ્કીમ (સ્પોન્સરશિપ રૂટ્સ)થી બ્રિટનમાં કાયદેસર રીતે સ્થાયી થવા માગતા પાત્રતા ધરાવતા શરણાર્થીઓ માટે દરવાજા ખૂલ્યા છે. આ યોજના હેઠળ બ્રિટનની ચેરિટીઝ, યુનિવર્સિટીઓ અને વિદેશી એમ્પ્લોયર્સ શરણાર્થીઓને સીધા જ સ્પોન્સર કરી શકશે. આ સ્કીમથી શરણાર્થીઓને બ્રિટનમાં ૫ વર્ષ સુધી રહેવાનો અધિકાર, કામ કરવાની (રોજગારની) સ્વતંત્રતા, ઉચ્ચ શિક્ષણ મેળવવાની તક અને યુકે સરકારના સત્તાવાર કલ્યાણકારી લાભોનો સીધો ફાયદો મળશે. વિશેષરૂપે, ભારતીય શિક્ષણ સંસ્થાઓ, બ્રિટનમાં સ્થાયી થયેલા ભારતીય સમુદાયના ચેરિટી ગ્રુપો અને ભારતમાં અનિયમિત કે ગેરકાયદેસર માર્ગો (ડંકી રૂટ્સ)થી વિદેશ જવાનો જોખમી પ્રયાસ કરતા લોકોને અટકાવીને સત્તાવાર અને સુરક્ષિત રીતે બ્રિટન જવા માટે આ સુવર્ણ તક પૂરી પાડવામાં આવશે.

બ્રિટનની સરકારની નવી યોજના અને તેની મુખ્ય વિગતો

બ્રિટનના હોમ ઓફિસે ૨૯ ઓક્ટોબર ૨૦૨૬ના રોજ આ ૩ નવા રિફ્યુજી સ્પોન્સરશિપ રૂટ્સની સત્તાવાર જાહેરાત કરી હતી. તેનો મુખ્ય હેતુ ગેરકાયદેસર અને જોખમી દરિયાઈ કે કાનૂની મુસાફરી અટકાવીને રક્ષણ મેળવવા માગતા લોકોને સત્તાવાર ‘લીગલ પાથવે’ આપવાનો છે.

કમ્યુનિટી સ્પોન્સરશિપ: બ્રિટન આધારિત ચેરિટી અને સમુદાય જૂથો શરણાર્થીઓને સ્પોન્સર કરશે. બે, બ્રિટિશ યુનિવર્સિટીઓ પાત્રતા ધરાવતા શરણાર્થીઓને ઉચ્ચ શિક્ષણ માટે સ્પોન્સર કરશે. ત્રણ, બ્રિટિશ કંપનીઓ અને એમ્પ્લોયર્સ શરણાર્થીઓને રોજગાર આપીને બ્રિટન બોલાવી શકશે. આ યોજના હેઠળ પ્રારંભિક તબક્કે ભારત, બાંગ્લાદેશ, ઇજિપ્ત, કેન્યા, મલેશિયા, પાકિસ્તાન અને યુગાન્ડા મળીને સાત દેશોમાં લાગુ કરવામાં આવી છે. આ યોજના હેઠળ પ્રથમ શરણાર્થીઓ શરદઋતુ ૨૦૨૭માં બ્રિટન પહોંચશે. કમ્યુનિટી અને સ્ટડી રૂટ માટે લીડ સ્પોન્સર્સની અરજીઓ ખુલી ગઈ છે, જ્યારે વર્ક રૂટ માટે અરજીઓ વસંતઋતુ ૨૦૨૭થી શરૂ થશે.

કોણ પાત્ર ગણાશે? 

આ યોજનાનો લાભ દરેક વ્યક્તિ માટે નથી પરંતુ ચોક્કસ માનવતાવાદી માપદંડો પૂર્ણ કરતા લોકો માટે છે. જે લોકો પોતાના નાગરિકત્વ ધરાવતા દેશની બહાર છે અને ૧ ઓક્ટોબર ૨૦૨૬ પહેલાં ભારત અથવા અન્ય ૬ દેશોમાં યોગ્ય સરકારી સત્તામંડળ અથવા યુનાઈટેડ નેશન્સ હાઈ કમિશનર ફોર રિફ્યુજીસ ખાતે નોંધાયેલા છે તેમને આ યોજનાનો લાભ આપવામાં આવશે. પોતાના દેશમાં જ રહેતા દેશના નાગરિકો (દા.ત. ભારતમાં રહેતા સામાન્ય ભારતીય નાગરિકો) અથવા દેશની અંદર જ આંતરિક રીતે વિસ્થાપિત થયેલા લોકોને આ યોજનાનો લાભ મળશે નહીં. દરેક અરજદારે બ્રિટનના હોમ ઓફિસની ઓળખ, સુરક્ષા અને સુયોગ્યતાની ચકાસણીમાંથી પસાર થવું પડશે.

સ્પોન્સરશિપ મોડેલ કેવી રીતે કામ કરશે?

આ સંપૂર્ણ ફ્રેમવર્ક કાનૂની રીતે માન્યતા પ્રાપ્ત ‘લીડ સ્પોન્સર્સ’ દ્વારા સંચાલિત થશે. એક, લીડ સ્પોન્સર્સ તરીકે બ્રિટનમાં નોંધાયેલી ચેરિટીઝ અથવા કમ્યુનિટી ઇન્ટરેસ્ટ કંપનીઓ કાર્ય કરશે. આ યોજના હેઠળ પ્રવેશ મેળવનારા શરણાર્થીઓની સંખ્યા ચોક્કસ મર્યાદિત હશે, જે બ્રિટનના સમુદાયો અને યુનિવર્સિટીઓની ક્ષમતા પર આધારિત રહેશે. શરૂઆતમાં સેંકડો શરણાર્થીઓને અને બાદમાં તબક્કાવાર રીતે હજારો લોકોને પ્રવેશ અપાશે.

આ મોડેલ કેનેડાના પ્રખ્યાત કમ્યુનિટી સ્પોન્સરશિપ પ્રોગ્રામ પર આધારિત છે, જેણે ૧૯૭૯થી અત્યાર સુધીમાં લગભગ ૪0 લાખ શરણાર્થીઓને આશ્રય આપ્યો છે.

ભારતમાં આશ્રય લઈ રહેલા વિદેશી શરણાર્થીઓને સીધો કાનૂની લાભ:

ભારતમાં વર્ષોથી વસતા આફઘાન, મ્યાનમાર (રોહિંગ્યા/ચિન), તિબેટીયન કે અન્ય દેશોના શરણાર્થીઓ જેઓ UNHCR સાથે ૧ ઓક્ટોબર ૨૦૨૬ પહેલાં નોંધાયેલા છે, તેમને બ્રિટનમાં કાયદેસર રીતે વસવાટ કરવાની અને રોજગાર મેળવવાની તક મળશે. 

૨. બ્રિટનમાં વસતા એનઆરઆઈ અને બ્રિટિશ-ભારતીય ચેરિટીઝને લાભ: બ્રિટનમાં વસતો વિશાળ ભારતીય સમુદાય અને તેમની ચેરિટી સંસ્થાઓ (યુકે આધારિત એનજીઓ) આ સ્કીમ હેઠળ ‘લીડ સ્પોન્સર’ બની શકશે અને ભારતમાં રહેતા યોગ્ય શરણાર્થીઓને સ્પોન્સર કરીને માનવતાવાદી કાર્ય સાથે સશક્તિકરણ કરી શકશે.

માનવ તસ્કરી અને ડંકી રૂટ્સ પર અંકુશ: ગુજરાત અને અન્ય રાજ્યોમાંથી બ્રિટન જવા માટે એજન્ટોના ચક્કરમાં પડીને ગેરકાયદેસર રીતે જીવના જોખમે વિદેશ જવાનો પ્રયાસ કરતા લોકોને આ યોજના દ્વારા કાયદેસર, સુરક્ષિત અને અધિકૃત માર્ગની જાગૃતિ મળશે. પાત્રતા ધરાવતા શરણાર્થી યુવાનોને યુકેની અગ્રણી યુનિવર્સિટીઓમાં અભ્યાસ કરવાનો અને બ્રિટનની કંપનીઓમાં સ્કિલ આધારિત નોકરી મેળવીને પોતાના પરિવારનું આર્થિક સશક્તિકરણ કરવાનો અધિકાર પણ મળશે.