ગુજરાતમાં નવેમ્બર માસમાં સામાન્ય કરતાં વધુ ગરમી પડવાની હવામાન ખાાતની આગાહી

નવેમ્બર માસમાં સામાન્ય કરતાં વધુ ગરમી પડવાની હવામાન ખાાતની આગાહી

આજથી (૧ નવેમ્બર ૨૦૨૬) શરૂ થતાં નવેમ્બર માસ દરમિયાન હિમાલયના તળેટીના કેટલાક વિસ્તારોને બાદ કરતાં, ગુજરાત સહિત સમગ્ર ભારત દેશના મોટાભાગના વિસ્તારોમાં દિવસનું મહત્તમ તાપમાન સામાન્ય કરતાં વધુ રહેવાની સંભાવના ભારતીય હવામાન વિભાગ (IMD) દ્વારા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. સામાન્ય રીતે નવેમ્બર માસથી દેશભરમાં શિયાળાની ગુલાબી ઠંડીનો પ્રારંભ થતો હોય છે, પરંતુ આ વર્ષે સક્રિય ‘એલ નીનો’ (El Nino) ની તીવ્ર અસરને કારણે નવેમ્બર દરમિયાન સામાન્ય કરતાં વધુ ગરમી અને હૂંફાળું વાતાવરણ અનુભવાશે. ગુજરાત અને તેના આસપાસના પશ્ચિમ ભારતીય વિસ્તારોમાં પણ દિવસના સમયે ગરમીનો પારો સામાન્ય કરતાં ઊંચો રહેવાની પૂરી સંભાવના છે. ગુજરાતમાં તાપમાન સરેરાશ કરતાં એકથી દોઢ ડિગ્રી વધુ રહેવાની સંભાવના છે. 

ભારતમાં નવેમ્બર ૨૦૨૬ માટે હવામાન વિભાગના પૂર્વાનુમાનો

મહત્તમ અને ન્યૂનતમ તાપમાનની સ્થિતિ

• મહત્તમ તાપમાન (દિવસની ગરમી): IMD મુજબ, હિમાલયની તળેટીના વિસ્તારો સિવાય દેશના મોટાભાગના ભાગોમાં દિવસનું મહત્તમ તાપમાન સામાન્યથી વધુ રહેશે.

• ન્યૂનતમ તાપમાન (રાત્રિની ઠંડી): દેશના મોટાભાગના વિસ્તારોમાં રાત્રિનું તાપમાન પણ સામાન્ય કરતાં વધુ રહેવાની શક્યતા છે. જોકે, મધ્ય ભારત અને પૂર્વ ભારતના કેટલાક ભાગોમાં રાત્રિનું ન્યૂનતમ તાપમાન સામાન્ય અથવા સામાન્યથી નીચું રહી શકે છે.

વરસાદની સંભાવના અને એલપીએ (LPA) ના આંકડા

• વરસાદનું પ્રમાણ: સમગ્ર દેશમાં નવેમ્બરમાં સામાન્ય કરતાં ઓછો વરસાદ પડવાની ધારણા છે. પરંતુ મધ્ય ભારત, ઉત્તર-પશ્ચિમ ભારત અને ઉત્તર-પૂર્વ ભારતના અમુક વિસ્તારોમાં સામાન્ય કે સામાન્યથી વધુ વરસાદ થઈ શકે છે.

• એલપીએ (Long Period Average):

  • સમગ્ર ભારતમાં નવેમ્બર દરમિયાન એલપીએના ૭૭ ટકા જેટલો જ વરસાદ થવાની સંભાવના છે. ૧૯૭૧ થી ૨૦૨૦ ના ડેટા મુજબ સમગ્ર દેશમાં નવેમ્બરનો સરેરાશ વરસાદ ૨૯.૭ મિમી રહે છે.

  • દક્ષિણ દ્વીપકલ્પ (South Peninsular India) માં પણ ૭૭ ટકા એલપીએ વરસાદની શક્યતા છે, જેનો સામાન્ય સરેરાશ વરસાદ ૧૧૮.૭ મિમી હોય છે.

પશ્ચિમી પેસિફિકમાં ‘અતિ તીવ્ર એલ નીનો’ (Very Strong El Nino)ની અસર

• હવામાન મોડેલ સંકેત: મોન્સૂન મિશન કપલ્ડ ફોરકાસ્ટ સિસ્ટમ (MMCFS) અને વૈશ્વિક ક્લાયમેટ મોડેલ્સ દર્શાવે છે કે નવેમ્બર અને ડિસેમ્બર ૨૦૨૬ દરમિયાન વિષુવવૃત્તીય પેસિફિક મહાસાગરમાં ‘અતિ તીવ્ર એલ નીનો’ ની સ્થિતિ પ્રવર્તમાન રહેશે.

• ગરમી માટે જવાબદાર પરિબળ: એલ નીનો એ પૃથ્વીના તાપમાનમાં વધારો કરતી આબોહવાકીય ઘટના છે. આ તીવ્ર એલ નીનોના કારણે જ વર્ષ ૨૦૨૬ નો ઓક્ટોબર માસ ૧૯૦૧ પછીનો સૌથી ગરમ ઓક્ટોબર નોંધાયો હતો.

ઓક્ટોબર ૨૦૨૬ નો ઐતિહાસિક રેકોર્ડ

• રેકોર્ડ ગરમી: ઓક્ટોબર ૨૦૨૬ માં ભારતનું સરેરાશ માસિક મહત્તમ તાપમાન ૩૨.૪૩ ડિગ્રી સેલ્સિયસ નોંધાયું હતું, જે ૧૯૦૧ પછીનું સૌથી વધુ છે (સામાન્ય ઓક્ટોબર તાપમાન ૩૧.૩૭ ડિગ્રી હોય છે).

• રાત્રિનું તાપમાન: આ જ ઓક્ટોબરમાં સરેરાશ ન્યૂનતમ તાપમાન ૨૦.૮૩ ડિગ્રી સેલ્સિયસ રહ્યું, જે ૧૯૦૧ પછીનું ૫મું સૌથી ઊંચું તાપમાન હતું.

ઓક્ટોબરની આ જ ગરમીનો સિલસિલો હવે નવેમ્બર માસમાં પણ જળવાઈ રહેવાની શક્યતા હવામાન વિભાગે દર્શાવી છે.