દેવામાં ગળાડૂબ અદાણી પાવર હવે રોકડની રેલમછેલ કરતું મશીન બની ગઈ
- અદાણી પાવર એક સમયે અસ્તિત્વ ટકાવવા માટે સંઘર્ષ કરતી કંપની હતી, આજે તેની સ્થિતિ ઘણી જ બહેતર છે, શેરબજારના ઇન્વેસ્ટર્સ વિચારી લે
અદાણી પાવરે પોતાની નાણાંકીય સ્થિતિમાં આમૂલચૂલ પરિવર્તન લાવી દીધું છે. એક સમયના બેલેન્સ શીટના સ્ટ્રેસ-તાણમાંથી હવે મજબૂત કેશ ફ્લો-રોકડ જનરેટ કરતી કંપની બની ગઈ છે. જોકે મોટો પ્રશ્ન હજુ બાકી છે: શું બજારનું ચક્ર બદલાય ત્યારે પણ અદાણી પાવર-Adani power આ ગતિ જાળવી શકશે? આ જવાબ જ નક્કી કરશે કે શેર ફરી અસ્થિર રહેશે કે એક વિશ્વસનીય યુટિલિટી કંપની તરીકે રૂપાંતરિત થશે.
અદાણી પાવરના શેરનું પરફોર્મન્સ ક્યારેય સરળ રહ્યું નહોતું. તેની પાસે સંપત્તિ નહોતી તેથી જ આ નોબત આવી હોવાનું કહી શકાય તેમ નથી જ નથી. બીજીતરફ વીજળીની માગ ન હોવાની વાત પણ ગળે ઉતરે તેવી નથી જ નથી. તેનું કારણ એ હતું કે તેના આંકડા ક્યારેય એટલા સ્થિર રહ્યા નહોતા. તેથી બજાર તેના આંકડાંઓમાં વિશ્વાસ બેસતો જ નહોતો. તેથી જ અદાણી પાવરના શેર્સમાં વરસો સુધી ચઢાવ ઉતાર આવતો રહ્યો છે. અદાણી પાવરને માથે દેવાનો ડુંગર હતો. તેની સામે રોકડની આવક સીમિત હતી. તેમ જ કમાણી થવાની સંભાવના ધૂંધળી હતી. અદાણી પાવરમાં નફો દેખાતો ત્યારે પણ તે લાંબા સમય સુધી ટકતો નહોતો. કોલસાની અછત, ટેરિફ રેટના વિવાદો અને નિયમનકારી અનિશ્ચિતતાઓને કારણે કંપનીની કમાણી પર વિશ્વાસ કરવો મુશ્કેલ બની જતો હતો. આ ઇતિહાસ આજે પણ મહત્વનો છે.
આ જ કારણ છે કે આજેય ઘણા રોકાણકારો અસ્વસ્થ થઈ ચૂક્યા છે, ભલે આજના નાણાકીય આંકડા અગાઉ કરતાં ઘણાં સારા દેખાતા હોય છતાં તેઓ તેના પરફોર્મન્સની બાબતમાં વિશ્વાસ રાખી શકતા નથી. તેથી જ કંપનીના તાજેતરના તબક્કાને નજીકથી જોવાની જરૂર છે.
અદાણી પાવર પાસે ક્ષમતા હતી, પણ નિયંત્રણ નહોતું
અદાણી પાવરની શરૂઆતની ભૂલ એ નહોતી કે કંપની ખરાબ રીતે બની હતી. પરંતુ સમય ખોટો હતો. એક સમયે તેની પાસે દેશના સૌથી મોટા થર્મલ પાવર પોર્ટફોલિયોમાંથી એક હતો. પરંતુ તે સમયગાળામાં ઈંધણ પુરવઠો અનિશ્ચિત હતો. પાવર ખરીદી કરાર (PPA) મોડા થયા હતા. તેમ કરાર અસરકારક પણ નહોતા. આ તબક્કે પણ વીજળીની ડિમાન્ડની સમસ્યા નહોતી. પરંતુ સમસ્યા તો નિયંત્રણોની હતી. ખાતરી વગરનું ઈંધણ અને કરાર ન હોવાથી ક્ષમતા રાખવી મોંઘી સાબિત થઈ જતી હતી. આયાતી કોલ પર આધાર રાખવાથી ખર્ચ વધી જતો હતો. વીજ ઉત્પાદન કરતાં પ્લાન્ટ્સ અનિયમિત રીતે ચાલતા હતા. પરંતુ પગાર, જાળવણી સહિતના અન્ય ખર્ચ સ્થિર હતા. તેમાં વધારો થતો જતો હતો. પરિણામે કંપનીને થતી રોકડની આવકનો પ્રવાહ ઘટી ગયો અને તેની અવળી અસર કંપની પર દેખાવા માંડી હતી. કંપનીના માથે દેવાએ કંપનીના કામકાજની ઓપરેશનલ ખામી વધી ગઈ હતી.. વ્યાજ ખર્ચે મોટાભાગનો નફો ગળી લીધો.
આર્થિક રૂપાંતરની શરૂઆત
કંપનીનો આરંભ થયો ત્યારે ચઢાવઉતારની એક વિનાશક પેટર્ન હતી. પહેલા ટેરિફ અથવા માંગ વધતી હતી. ત્યારબાદ જ પછી નફો દેખાતો હતા. તેમ જ કેશ ફ્લો ત્યારબાદ દેખાતો હતો. છતાંય કંપનીને માથેનું દેવું યથાવત જ રહેતું હતું. જોકે આ વખતે ક્રમ ઉલટો રહ્યો છે. કંપનીએ પહેલા તેના ખર્ચને નિયંત્રણમાં લેવાની કામગીરી કરી હતી. ત્યારબાદ તેના કામકાજ- ઓપરેશનમાં સુધારો કરવામાં આવ્યો હતો. છેવટે કેશ ફ્લો ધીમે ધીમે વધવા માંડ્યો છે. આ પ્રક્રિયાને અંતે વિસ્તરણની કામગીરીમાં વેગ આવ્યો છે. ઈંધણ પુરવઠો સ્થાનિક અને વધુ અનુમાનપાત્ર બન્યો છે. પહેલા જેવી અનિશ્ચિતતા ઇંધણના પુરવઠામાં રહી જ નથી. પાવર પ્લાન્ટ્સ પણ વધુ નિયમિત રીતે ચાલવા લાગ્યા છે. પ્લાન્ટ લોડ ફેક્ટરમાં સુધારો આવ્યો છે. પરિણામે વીજ ઉત્પાદનમાંની અસ્થિરતામાં ઘટાડો થયો છે. તેમ જ કંપનીના આર્થિક કે નાણાંકીય પરફોર્મન્સમાં પણ સુધારો આવી રહ્યો છે.
અદાણી પાવરના આંકડા શું કહે છે
FY2024-25 સુધીમાં અદાણી પાવરની આવક રૂ. 56,203 કરોડથી ઉપર પહોંચી હતી. તેનો ઓપરેટિંગ પ્રોફિટ રૂ. 21,418 કરોડથી વધુ થઈ ગયો છે. એક્સેપ્શનલ આઇટમ વગર નેટ પ્રોફિટ રૂ. 12,762 કરોડની સપાટીને આંબી ગયો છે. સૌથી મહત્વની બાબત તો એ છે કે અદાણી પાવરની કમાણી સ્થિર રહી છે. તેનો EBITDA-એબેટા-ઇબીઆઈટીડીએ ઊંચો જઈ રહ્યો છે. કંપનીના માર્જિન દસ ટકાથી ઉપર રહ્યા છે.
કેશ ફ્લો: અદાણી પાવરની સાચી શક્તિ
પાવર સેક્ટરમાં નફો ભ્રમિત કરી શકે છે. પરંતુ રોકડનો પ્રવાહ-કેશ ફ્લો ક્યારેય જુઠું બોલતા નથી. અદાણી પાવરે આ કેશથી વૃદ્ધિ કરતાં પહેલા બેલેન્સ શીટ સુધારી લીધી છે. તેના માથા પરનું દેવું-ડેટ ઘટાડી દીધું છે. પરિણામે આવકમાંથી થતો વ્યાજ ખર્ચ ઓછો થઈ ગયો છે. રોકડની રેલમછેત થતાં લિક્વિડિટી સુધરી ગઈ છે. એક તબક્કે અદાણી પાવરે તેનું અસ્તિત્વ ટકાવી રાખવા માટે સંઘર્ષ કરવો પડતો હતો. આ સ્થિતિમાંથી કંપની બહાર આવી ગઈ છે.
નાણાકીય પ્રોફાઇલમાં પરિવર્તન આવ્યું બદલાવ
| માપદંડ | FY20–23 | FY24–25 |
| આવક | ₹30,000 કરોડ | ₹50,000 કરોડથી વધુ |
| ઓપરેટિંગ પ્રોફિટ | ખૂબ અસ્થિર | ₹18,000 કરોડથી વધુ |
| નેટ પ્રોફિટ | અનિશ્ચિત | ₹10,000 કરોડથી વધુ |
| નેટ દેવું | ઊંચું | નોંધપાત્ર રીતે ઓછું |
| કેશ ફ્લો | અસંગત | મજબૂત |
અદાણી પાવરનો રિટર્ન ઓન કેપિટલ એમ્પ્લોઈડ-ROCE 22.5 ટકા સુધી પહોંચી ગયો છે. આ દર્શાવે છે કે નવી સંપત્તિ બનાવ્યા વગર હાલની સંપત્તિમાંથી વધુ મૂલ્ય કાઢવામાં આવી રહ્યું છે.
મર્ચન્ટ પાવર: લાભ પણ જોખમ પણ
અદાણી પાવર હજુ પણ મર્ચન્ટ પાવર પર નિર્ભર છે. તેથી વીજળીની માગ મજબૂત હોય ત્યારે નફો ઉછળે છે. પણ માંગ ઘટે ત્યારે ભાવ પણ તૂટી શકે છે. ફરક એટલો છે કે હવે દેવું ઓછું હોવાથી કમાણી ઘટે તો પણ અસ્તિત્વ જોખમમાં નથી.
ચઢાવઉતારની સાઈકલમાં અત્યારે શું અલગ છે?
આ વખતે ઈંધણ પુરવઠો વધુ સ્થિર છે. ખર્ચ પર વધુ નિયંત્રણ છે. દેવું ઘટાડ્યા બાદ જ વિસ્તરણ શરૂ થયું છે. કેપેક્સ નિયંત્રિત છે. જોકે જોખમ હજુ પણ છે જ છે. કોલસાના ભાવ અચાનક વધી શકે છે. સરકારી નીતિ બદલાઈ શકે છે. નવનીકરણીય ઊર્જા-રિન્યુએબલ એનર્જી થર્મલ પર દબાણ વધારશે. પવન ઉર્જાથી વીજળી ઘર અને દરેક રસ્તાઓ પર પેદા કરી શકાય તેવા વિકલ્પો ઊભરી રહ્યા છે. આ બાબત પણ કંપનીને માથે નવું દબાણ ઊભું કરી શકે છે.
પરિણામે હજીય ઘણાં સવાલો ઊભા થઈ રહ્યા છે. શું અદાણી પાવર આ વખતનો આવનારા પડકારોને પહોંચી વળશે. જૂની ભૂલમાંથી બોધપાઠ લેવાનું વલણ રાખશો ખરું?
