સેબીએ નવેસરથી ઓપન માર્કેટ બાયબેક શરૂ કરવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો
- ઓપન માર્કેટમાંથી બાયબેકનો ફરી પ્રસ્તાવ મૂકવા પાછળનો મૂળભૂત ઉદ્દેશ કંપનીઓને વધુ સ્થિતિસ્થાપકતા આપવાનો અને કર વ્યવસ્થાને વધુ સમતોલ બનાવવાનો છે.
અમદાવાદઃ ભારતના મૂડીબજારના નિયામક સિક્યોરિટીઝ એન્ડ એક્સચેન્જ બોર્ડ ઓફ ઇન્ડિયા-સેબીએ લગભગ એક વર્ષ બાદ સ્ટોક એક્સચેન્જ મારફતે ઓપન-માર્કેટમાંથી શેર્સનું બાયબેક ફરીથી શરૂ કરવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે. આ પગલાં પાછળનો મૂળભૂત ઉદ્દેશ કંપનીઓને વધુ સ્થિતિસ્થાપકતા-લવચીકતા આપવાનો અને કર વ્યવસ્થાને વધુ સમતોલ કે સમાન બનાવવાનો છે.
SEBIએ જણાવ્યું કે, હાલની બાયબેક પદ્ધતિઓ જેમ કે ટેન્ડર ઓફર અને બુક-બિલ્ડિંગ સાથે આ પદ્ધતિને વધારાના વિકલ્પ તરીકે સામેલ કરી શકાય છે. આ પ્રસ્તાવ પર જાહેર પ્રતિસાદ 23 એપ્રિલ સુધી માંગવામાં આવ્યા છે.
અગાઉ આ પ્રથા કેમ બંધ કરવામાં આવી હતી?
સ્ટોક એક્સચેન્જ મારફતે બાયબેક પદ્ધતિ 1 એપ્રિલ 2025થી બંધ કરવામાં આવી હતી કારણ કે કેટલાક શેરહોલ્ડર્સને વધારે ફાયદો મળતો હતો. બીજું, કર (ટેક્સ)માં અસમાનતા જોવા મળતી હતી. ત્રીજું, બધા રોકાણકારોને સમાન તક મળતી નહોતી.
નવી વ્યવસ્થામાં સમાન તક આપવા પર ભાર મૂક્યો
સિક્યોરિટીએ એન્ડ એક્સચેન્જ બોર્ડ ઓફ ઇન્ડિયા-સેબી દ્વારા મૂકવામાં આવેલી નવી દરખાસ્ત હેટળ બાયબેકથી મળતી આવક પર કેપિટલ ગેઇન તરીકે ટેક્સ લાગશે. આ વહેવારને પર સામાન્ય શેર ટ્રાન્ઝેક્શન જેવો જ ગણવામાં આવશે. તેમ જ “ઓર્ડર-ડ્રિવન માર્કેટ” સિસ્ટમમાં ભાવ અને સમય આધારે ટ્રેડિંગ થશે. દરેક રોકાણકારને સમાન શરતો હેઠળ ભાગ લેવા તક મળશે.
ઉદ્યોગ તરફથી સમર્થન મળ્યું
ફેડરેશન ઓફ ઇન્ડિયન ચેમ્બર ઓફ કોમર્સ એન્ડ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ-ફિક્કી અને એસોસિયેશન ઓફ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ બેન્કર્સ ઓફ ઇન્ડિયા જેવા ઉદ્યોગ સંગઠનોએ પણ આ પ્રસ્તાવને સમર્થન આપ્યું છે. તેમના મત મુજબ કંપનીઓ ધીમે ધીમે શેર ખરીદી શકે છે. બજારમાં વેચાણના દબાણને નિયંત્રિત કરી શકે છે. વધારાની રોકડ રકમનો યોગ્ય ઉપયોગ થઈ શકે છે. લિક્વિડિટી અને પ્રાઇસ ડિસ્કવરીમાં સુધારો આવી શકશે.
ચિંતાઓ યથાવત
કેટલાક નિષ્ણાતો આ પ્રસ્તાવ અંગે હજુ પણ ચિંતિત છે. તેમનું કહેવું છે કે બધા શેરહોલ્ડર્સને સમાન ફાયદો મળશે જ નહિ. તેમ જ શેર્સના ભાવ નિર્ધારણ-પ્રાઇસ ડિસ્કવરી પારદર્શક ન રહે તેવી ખાસ્સી શક્યતા છે. કંપનીના પ્રમોટર્સ પરોક્ષ રીતે લાભ મેળવી શકે છે. બજારમાં ભાવ પર પ્રભાવ પાડે તેવું જોખમ વધી જવાની સંભાવના રહેલી છે. સેબીએ સૂચવ્યું છે કે સ્ટોક એક્સચેન્જ મારફતે બાયબેક માટે અલગ વિન્ડો બનાવવામાં આવશે અને ભાવ, વોલ્યુમ અને માહિતી જાહેર કરવાની નિયમો યથાવત રહેશે.
