ગ્રાઉન્ડ રિપોર્ટ: ગુજરાતભરમાં ગોલ્ડ માર્કેટ ઠપ્પ, માંગમાં 85% નો ઘટાડો, લાખો કારીગરો બેરોજગાર
સોનાના ભાવ રેકોર્ડ સ્તરે પહોંચ્યા પછી, સોનાની ખરીદી પર દબાણ આવ્યું છે. વધુમાં, એક વર્ષ માટે સોનું ખરીદવાથી દૂર રહેવાની પીએમ મોદીની અપીલ છતાં, સોનાની ખરીદીમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થયો છે. પરિણામે, વેપારીઓએ પણ બુલિયન બજારમાંથી તેમની ખરીદી ઘટાડી દીધી છે. દરમિયાન, સોનાના દાગીના બનાવીને પોતાનું ગુજરાન ચલાવતા લાખો કારીગરો હવે બેરોજગારીનો ભય અનુભવી રહ્યા છે. ગ્રાહકો દ્વારા સોનાની ખરીદીમાં ઘટાડો થવાથી દાગીનાના કારીગરો બેકાર થઈ રહ્યા છે. ગુજરાતમાં મોટાભાગના સોનાના દાગીના બનાવનારા પશ્ચિમ બંગાળના છે.
વિવિધ ઝવેરીઓના મતે, પશ્ચિમ બંગાળમાં મતદાન કરવા ગયેલા મોટાભાગના કારીગરો કામના અભાવે પોતાના વતન પાછા ફર્યા નથી. હાલમાં, દાગીના ઉત્પાદન એકમો તેમના માત્ર 25% સ્ટાફ સાથે કાર્યરત છે. સોનાના સતત વધતા ભાવની સીધી અસર અમદાવાદમાં દાગીનાના કેન્દ્રો પર પડી રહી છે, જેમાં માણેકચોક અને રતનપોળનો સમાવેશ થાય છે. મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા તણાવ અને વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતાને કારણે સોનાના ભાવમાં વધારો થયો છે. પરિણામે, ગ્રાહકો નવું સોનું ખરીદવાને બદલે જૂના સોનાના બદલાવ તરફ વધુને વધુ વળગી રહ્યા છે. નવા ઘરેણાંના ઓર્ડરમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થયો છે. અમદાવાદ જ્વેલર્સ એસોસિએશનના સંયુક્ત સચિવ આશિષ ઝવેરીએ નેશનલ મીડિયા સાથે વાત કરતા જણાવ્યું હતું કે,
તેમણે જણાવ્યું કે “સોનું ખરીદવાનું બંધ કરવાની પીએમ મોદીની અપીલને એક મહિનો થઈ ગયો છે. હાલમાં કોઈ લગ્ન કે NRI સીઝન નથી. આગામી કોઈ તહેવારો પણ નથી. પરિણામે, સોનાની માંગ નથી. લોકો તેમના જૂના દાગીનાને રિસાયક્લિંગ કરી રહ્યા નથી જ્યાં સુધી તેમને જરૂર ન હોય. બુલિયન માર્કેટમાં પણ કોઈ ખરીદી નથી. પરિણામે, સોનાના દાગીના બનાવનારાઓ હાલમાં કામ વગર છે. અમે સ્ટોકમાં રહેલા દાગીનાને રિસાયકલ કરવાનો પ્રયાસ કરીશું જે વેચાઈ રહ્યા નથી, જેથી કારીગરો રોજગાર શોધી શકે. જોકે, આ ઉકેલ લાંબો સમય ટકી શકે તેમ લાગતું નથી. જો ગ્રાહકોની માંગ નહીં વધે, તો પરિસ્થિતિ ચોક્કસપણે વધુ ખરાબ થશે. શક્ય છે કે મોટા જ્વેલર્સમાં કામ કરતા વેચાણકર્તાઓ પણ તેમની નોકરી ગુમાવી શકે. હાલમાં ગુજરાતમાં કામ કરતા પશ્ચિમ બંગાળના કારીગરોને પણ
મુખ્ય શોરૂમમાં પણ સ્ટાફ ઘટાડવામાં આવ્યો છે
સોનાના વધતા ભાવ અને ઘટતી માંગ વચ્ચે, જ્વેલરી ઉદ્યોગના કારીગરો કામની અછતનો સામનો કરી રહ્યા છે. ઉત્પાદન ક્ષેત્રમાં ઉત્પાદન ક્ષમતામાં ઘટાડો થયો છે. ઓર્ડરમાં ઘટાડો થવાને કારણે ઘણા એકમોમાં સ્ટાફ પણ ઓછો થયો હોવાનું માનવામાં આવે છે.
કારીગરોની દુર્દશા વિશે પિન્ટુ નામના બંગાળી કારીગરે કહ્યું કે “ઉત્પાદન ક્ષેત્રમાં કામ ઘટી ગયું છે. મારી પાસે એક મહિનાથી કામ નથી. ફુગાવો વધ્યો છે. બીજી તરફ, મોદીજીની અપીલ પછી, ગ્રાહકો ખરીદી કરવા નથી આવી રહ્યા. સોનાના ભાવ દોઢ વર્ષથી વધી રહ્યા હોવાથી, ખરીદી પર થોડું દબાણ હતું, પરંતુ છેલ્લા મહિનાથી પરિસ્થિતિ વધુ ખરાબ થઈ ગઈ છે. બંગાળની ચૂંટણીમાં મતદાન કરવા ગયેલા કારીગરો પાછા ફર્યા નથી. કારીગરો પાછા આવવા માંગે છે, પરંતુ અહીં કોઈ કામ નથી. જો મને કામ ન મળે, તો મારે બંગાળ પાછા ફરવું પડશે.”
ગાંધીનગરમાં સોનાની માંગમાં 85%નો ઘટાડો
મીડિયા રિપોર્ટ અનુસાર, સોનાના વધતા ભાવ અને પીએમ મોદીની અપીલ પછી ગુજરાતના ગાંધીનગર જિલ્લામાં સોનાની માંગ તેના સૌથી નીચા સ્તરે પહોંચી ગઈ છે. જિલ્લામાં સોનાની માંગમાં 85 ટકાનો ઘટાડો થયો છે, જેના કારણે 400 થી વધુ સોના-ચાંદીની દુકાનો ગંભીર સંકટમાં મુકાઈ ગઈ છે. સૂત્રોના જણાવ્યા મુજબ બુલિયન માર્કેટમાંથી સોનાની ખરીદીમાં 70 ટકાનો ઘટાડો થયો છે.
50% કારીગરોએ પોતાની નોકરી ગુમાવી?
ગાંધીનગર જિલ્લામાં સોનાની માંગ ઓછી હોવાથી, સોના-ચાંદીના ઝવેરીઓ માટે કામ કરતા 50% કારીગરોએ પોતાની નોકરી ગુમાવી છે. આ કારીગરોને હવે પશ્ચિમ બંગાળ પાછા ફરવાની ફરજ પડી છે. લોકો નવા દાગીનાનો ઓર્ડર નથી આપી રહ્યા, તેથી આ કારીગરો પાસે કોઈ કામ બાકી નથી. હાલમાં, વધતા ભાવોને કારણે, લોકો નવું સોનું ખરીદવાનું ટાળી રહ્યા છે, પરંતુ જો જરૂરી હોય તો, તેઓ તેમના જૂના સોનાને રિસાયક્લિંગ કરી રહ્યા છે.
રાજકોટ જેમ્સ એન્ડ જ્વેલરીના પ્રમુખ મયુરભાઈ આદેસરાએ જણાવ્યું હતું કે, “સોના અને ચાંદીના કારીગરો હાલમાં કામથી બહાર છે. તેમાંથી 50-60 ટકા બેરોજગાર છે. રાજકોટ પશ્ચિમ બંગાળ, મહારાષ્ટ્ર અને ગુજરાતના કારીગરોનું ઘર છે. પશ્ચિમ બંગાળના કારીગરો પાછા ફર્યા નથી.”
રાજકોટમાં સોના-ચાંદીના વ્યવસાયમાં 70% ઘટાડો
ગુજરાતના રાજકોટમાં બનેલા સોના-ચાંદીના દાગીના દેશભરના લોકોને આકર્ષે છે. જોકે, યુએસ-ઈરાન યુદ્ધ અને સોનાના ભાવમાં ઝડપી વધારાને કારણે રાજકોટના સોના બજાર પર અસર પડી છે. હાલમાં, રાજકોટ બજારમાં સોના-ચાંદીના દાગીના બનાવનારાઓ મુશ્કેલીમાં મુકાઈ રહ્યા છે. કારીગરો સંપૂર્ણપણે લાચાર છે. બીજી તરફ, અહીંની પરિસ્થિતિ જોઈને, પશ્ચિમ બંગાળની ચૂંટણીમાં મતદાન કરવા ગયેલા 40 ટકા કામદારો પોતાના વતનમાં પાછા રહી ગયા છે. રાજકોટમાં સોના બજાર સાથે લગભગ 1 લાખ લોકો પ્રત્યક્ષ કે પરોક્ષ રીતે સંકળાયેલા છે. આ બધા લોકોના રોજગાર પર અસર પડી છે. હાલમાં, સોના અને ચાંદીના વ્યવસાયમાં 70 ટકાનો ઘટાડો થયો છે. સોનાના વેપારીઓ કહે છે કે હવે જે મંદીની સ્થિતિ જોવા મળી રહી છે તે પહેલાં ક્યારેય જોવા મળી નથી. ફક્ત થોડા ગ્રાહકો જ બજારમાં સોનું અને ચાંદી ખરીદવા આવી રહ્યા છે. આ ગ્રાહકો પણ જરૂરિયાત કરતાં ઓછું સોનું ખરીદી રહ્યા છે.
