અલ નિનોની અસર હેઠળ ગુજરાતના 17 જિલ્લાઓમાં સામાન્ય કરતાં ઓછો વરસાદ પડશે
ગુજરાતના સંભવિત અસર હેઠળના સત્તાર જિલ્લાઓમાં અમદાવાદ, અમરેલી, આણંદ. બનાસકાંઠા, ભરૂચ, ભાવનગર, દાહોદ, જામનગર, જૂનાગઢ, કચ્છ, મહેસાણા, પંચમહાલ, રાજકોટ, સાબરકાંઠા, સુરત, સુરેન્દ્રનગર અને વડોદરાનો થતો સમાવેશ
૧૯૭ જિલ્લાઓની યાદી મુખ્યત્વે વરસાદની અછત, જમીનમાં ભેજનું ઓછું પ્રમાણ અને ખેતીની પદ્ધતિઓ પર આધારિત છે. સરકાર આ જિલ્લાઓમાં બિયારણ, પાણીની વ્યવસ્થા અને પાક સલાહકાર સેવાઓ દ્વારા ખેડૂતોને મદદ કરવાનું આયોજન કરે છે.
અમદાવાદઃ અલનીનોની અસર હેઠળ આ વરસે ગુજરાતના 17 જિલ્લાઓમાં વરસાદ ઓછો પડવાની સંભાવના છે. સામાન્ય કરતાં 90 ટકા કે 84 ટકા સુધી જ વરસાદ પડવાની સંભાવના છે. આ સંજોગોમાં ગુજરાતના ખેડૂતોએ ઓછા પાણીથી થતા પાક લેવા પર જ ફોકસ કરવું જોઈએ. કૃષિ વિભાગે આપેલા અંદાજ મુજબ ગુજરાતના સંભવિત અસર હેઠળના સત્તાર જિલ્લાઓમાં અમદાવાદ, અમરેલી, આણંદ. બનાસકાંઠા, ભરૂચ, ભાવનગર, દાહોદ, જામનગર, જૂનાગઢ, કચ્છ, મહેસાણા, પંચમહાલ, રાજકોટ, સાબરકાંઠા, સુરત, સુરેન્દ્રનગર અને વડોદરાનો સમાવેશ થાય છે.
એલ નીનો સક્રિય, ચોમાસા દરમિયાન વધુ મજબૂત બનશે: ભારતના હવામાન ખાતાએ ઉષ્ણકટિબંધીય પેસિફિક મહાસાગરમાં એલ નીનોની સ્થિતિની સત્તાવાર પુષ્ટિ કરી છે. ચોમાસાનો વરસાદ લાંબા ગાળાની સરેરાશ (LPA) ના ૯૦% જેટલો ઓછો રહેવાની આગાહી સાથે, સરકારે ૧૯૭ સંવેદનશીલ કૃષિ જિલ્લાઓને ચિહ્નિત કર્યા છે. IMD એ એલ નીનોના ઉદભવની પુષ્ટિ કરી, ચોમાસાના મુખ્ય ક્ષેત્ર પર ‘મધ્યમથી મજબૂત’ અસરની ચેતવણી આપી છે. ભારતીય હવામાન વિભાગ (IMD) એ શુક્રવારે વિષુવવૃત્તીય પેસિફિક મહાસાગરમાં એલ નીનોની સ્થિતિના ઉદભવની પુષ્ટિ કરી છે, જે ચાલુ દક્ષિણ-પશ્ચિમ ચોમાસા ની સીઝન (જૂન-સપ્ટેમ્બર) દરમિયાન વધુ મજબૂત થવાની સંભાવના છે. હવામાન વિભાગે જણાવ્યું હતું કે, “જૂન ૨૦૨૬માં મધ્ય ઉષ્ણકટિબંધીય પેસિફિકમાં સમુદ્રની સપાટીનું તાપમાન એલ નીનોના ઓછામાં ઓછી સપાટીથી ઉપર નીકળી ગયું છે. તેથી તેની ખાસ્સી અસર જોવા મળશે.
એલ નીનો એ એક કુદરતી આબોહવા પેટર્ન છે જે પેસિફિક મહાસાગરમાં સામાન્ય કરતા વધુ ગરમ તાપમાન સાથે સંકળાયેલી છે. ભારતમાં, તે નબળા ચોમાસા, ઊંચા તાપમાન અને પાકના ઉત્પાદનમાં ઘટાડા સાથે જોડાયેલું છે. એલ નીનોની પ્રતિકૂળ અસરને કારણે, IMD એ ગયા મહિને આ વર્ષે જૂન-સપ્ટેમ્બર માટે દક્ષિણ-પશ્ચિમ ચોમાસાના વરસાદની આગાહીને લાંબા ગાળાની સરેરાશ (LPA) ના ૯૨ ટકા થી ઘટાડીને ૯૦ ટકા કરી દીધી છે, જેમાં વરસાદ ‘અછતથી સામાન્ય કરતા નીચે’ રહેવાની ૮૪ ટકા સંભાવના છે.
ખરીફ વાવણી માટે ચિંતા ચિંતાજનક બાબત એ છે કે દેશના મોટાભાગના વરસાદ આધારિત કૃષિ વિસ્તારો ધરાવતા ચોમાસાના મુખ્ય ક્ષેત્રમાં વરસાદ LPA ના ૯૪ ટકા કરતા ઓછો એટલે કે ‘સામાન્ય કરતા નીચે’ રહેવાની શક્યતા સૌથી વધુ છે. આ ચાર મહિનાનું ચોમાસું દેશના વાર્ષિક વરસાદના આશરે ૭૫ ટકા હિસ્સો ધરાવે છે. ચોમાસા દરમિયાન પૂરતો વરસાદ ખરીફ પાકની સંભાવનાઓને વધારે છે અને રવી પાક માટે જમીનમાં ભેજ જાળવી રાખે છે. હવામાન વિભાગે જણાવ્યું હતું કે, જૂનમાં એલ નીનોની નબળી સ્થિતિ હોવા છતાં, જુલાઈ-ઓગસ્ટમાં તે ‘નબળી થી મધ્યમ’ અને સપ્ટેમ્બરમાં ‘મધ્યમથી મજબૂત’ બની શકે છે.
ઐતિહાસિક દાખલાઓ છેલ્લે ૨૦૨૩ માં એલ નીનો સ્થિતિ જોવા મળી હતી. ૨૦૦૦ પછી, ૨૦૦૨, ૨૦૦૯ અને ૨૦૧૫ માં પણ આવી સ્થિતિ સર્જાઈ હતી, જેણે ચોમાસાના વરસાદને પ્રતિકૂળ અસર કરી હતી અને પાકના ઉત્પાદનમાં ઘટાડો કર્યો હતો. હવામાન વિભાગે એ પણ જણાવ્યું હતું કે હિંદ મહાસાગરમાં ‘તટસ્થ’ ઈન્ડિયન ઓશન ડાયપોલ (IOD) ની સ્થિતિ છે, જે ચોમાસાને મદદરૂપ થાય છે અને સીઝનના અંત સુધી તે ચાલુ રહેવાની શક્યતા છે.
IMD એ જણાવ્યું હતું કે ૪ જૂને કેરળમાં ચોમાસાના આગમન બાદ, શુક્રવારે તે પશ્ચિમ બંગાળ, બિહાર, ઓડિશા અને ઝારખંડના કેટલાક ભાગોમાં આગળ વધ્યું છે. કૃષિ મંત્રી શિવરાજ સિંહ ચૌહાણે જણાવ્યું હતું કે સરકારે એલ નીનોની અસર માટે ૧૯૭ જિલ્લાઓને સૌથી વધુ સંવેદનશીલ તરીકે ઓળખી કાઢ્યા છે અને મંત્રાલય રાજ્ય મુજબની આકસ્મિક યોજનાઓ તૈયાર કરી રહ્યું છે.
ગુજરાતના 17 જિલ્લામાં ઓછો વરસાદ પડશે
૧. અમદાવાદ ૨. અમરેલી ૩. આણંદ ૪. બનાસકાંઠા ૫. ભરૂચ ૬. ભાવનગર ૭. દાહોદ ૮. જામનગર ૯. જૂનાગઢ ૧૦. કચ્છ ૧૧. મહેસાણા ૧૨. પંચમહાલ ૧૩. રાજકોટ ૧૪. સાબરકાંઠા ૧૫. સુરત ૧૬. સુરેન્દ્રનગર ૧૭. વડોદરા
ભારત ૧૯૭ જિલ્લાઓની યાદી
૧૯૭ જિલ્લાઓની વિગતો
મહારાષ્ટ્ર: ૩૨ જિલ્લાઓ
રાજસ્થાન: ૨૪ જિલ્લાઓ
ગુજરાત: ૧૭ જિલ્લાઓ
કર્ણાટક: ૧૫ જિલ્લાઓ
મધ્ય પ્રદેશ: ૧૪ જિલ્લાઓ
તેલંગાણા: ૧૩ જિલ્લાઓ
આંધ્રપ્રદેશ: ૧૨ જિલ્લાઓ
તમિલનાડુ: ૧૦ જિલ્લાઓ
હરિયાણા: ૯ જિલ્લાઓ
ઉત્તર પ્રદેશ: ૮ જિલ્લાઓ
બાકીના રાજ્યો: પંજાબ, હરિયાણા, બિહાર, ઝારખંડ, પશ્ચિમ બંગાળ અને ઓડિશાના મળીને બાકીના જિલ્લાઓ.
