સેબીએ મોટા ક્લાયન્ટના ટ્રેડ્સમાં ફ્રન્ટ-રનિંગ કરવા બદલ ભાવિક શાહ, તેમની પત્ની અને HUF પર ₹10 લાખનો દંડ ફટકાર્યો

સેબીએ મોટા ક્લાયન્ટના ટ્રેડ્સમાં ફ્રન્ટ-રનિંગ કરવા બદલ ભાવિક શાહ, તેમની પત્ની અને HUF પર ₹10 લાખનો દંડ ફટકાર્યો

બજાર નિયામક સિક્યોરિટીઝ એન્ડ એક્સચેન્જ બોર્ડ ઓફ ઇન્ડિયાએ કૌશિક શાહ શેર્સ એન્ડ સિક્યોરિટીઝ પ્રા. લિ. (મોટા ક્લાયન્ટ)ના ટ્રેડ્સમાં ફ્રન્ટ-રનિંગ કરવા બદલ ભાવિક ઇન્દ્રવદન શાહ, તેમની પત્ની જયશ્રી ભાવિક શાહ અને ભાવિક ઇન્દ્રવદન શાહ HUFને રૂ. 10 લાખનો દંડ ફટકાર્યો છે. સેબીએ 1 ઓક્ટોબર 2021 થી 15 જાન્યુઆરી 2025 દરમિયાન થયેલી કથિત ફ્રન્ટ-રનિંગ પ્રવૃત્તિઓની તપાસ કરી હતી. ભાવિક શાહ કૌશિક શાહ શેર્સ એન્ડ સિક્યોરિટીઝમાં ડીલરોમાંથી એક હતા અને મોટા ક્લાયન્ટ માટે ઓર્ડર પંચ કરવા માટે જવાબદાર હતા. સેબીએ આક્ષેપ કર્યો હતો કે, મોટા ક્લાયન્ટના આગામી ઓર્ડર્સ વિશેની માહિતી હોવા છતાં, તેમણે મોટા ક્લાયન્ટના ટ્રેડ્સ પહેલા પોતાના ખાતામાં તેમજ તેમની પત્ની અને HUF ના ખાતામાં સોદા કર્યા હતા.

નિયામકને આ ત્રણેય નોટિસીઓ સાથે સંકળાયેલા ઇક્વિટી સેગમેન્ટમાં ફ્રન્ટ-રનિંગના 72 સોદા મળી આવ્યા હતા. ભાવિક શાહ 20 કિસ્સાઓમાં સામેલ હતા અને રૂ. 1.79 લાખ કમાયા હતા, જ્યારે જયશ્રી શાહ 37 કિસ્સાઓમાં સામેલ હતા અને રૂ. 2.45 લાખ કમાયા હતા. HUF 15 કિસ્સાઓમાં સામેલ હતું અને રૂ. 90,206 કમાયું હતું. 72 કિસ્સાઓમાંથી કુલ મળીને રૂ. 5.15 લાખનો નફો થયો હતો.

સેબીના જણાવ્યા અનુસાર, ફ્રન્ટ-રનિંગ સોદા ‘બાય-બાય-સેલ’ (BBS) પેટર્નને અનુસરતા હતા. નોટિસીઓ પહેલા મોટા ક્લાયન્ટના મોટા ખરીદી ઓર્ડર પહેલા શેરો ખરીદતા હતા અને ક્લાયન્ટની ખરીદી શરૂ થયા પછી, ઊંચા ભાવે શેરો વેચી દેતા હતા. નિયામકે નોંધ્યું હતું કે આ પેટર્ન 72 કિસ્સાઓમાં પુનરાવર્તિત થઈ હતી. અનેક કિસ્સાઓમાં, નોટિસીઓના સોદા મોટા ક્લાયન્ટના ઓર્ડર્સ સાથે મેળ ખાતા હતા.

ઉદાહરણ તરીકે, 25 એપ્રિલ 2024 ના રોજ વૈભવ ગ્લોબલ લિમિટેડના કિસ્સામાં, મોટા ક્લાયન્ટે 14,500 શેર ખરીદ્યા તે પહેલાં જયશ્રી શાહના ખાતા દ્વારા 6,312 શેર ખરીદવામાં આવ્યા હતા. એકવાર મોટા ક્લાયન્ટે ખરીદી શરૂ કરી કે તરત જ 6,312 શેર વેચી દેવામાં આવ્યા હતા, જેમાંથી 5,268 શેર મોટા ક્લાયન્ટના ખરીદી ઓર્ડર સાથે મેચ થયા હતા. આ સોદાના પરિણામે ₹18,007.65 નો ચોખ્ખો નફો થયો હતો.

E MS લિમિટેડ ધરાવતા અન્ય એક કિસ્સામાં 4 એપ્રિલ 2024 ના રોજ, ભાવિક શાહે મોટા ક્લાયન્ટની 33,500 શેરની ખરીદી પહેલાં 6,000 શેર ખરીદ્યા હતા અને ત્યારબાદ તેને વેચી દીધા હતા, જેમાંથી 5,960 શેર મોટા ક્લાયન્ટના ખરીદી ઓર્ડર સાથે મેચ થયા હતા. આના પરિણામે ₹22,359.40 નો ચોખ્ખો નફો થયો હતો.

સેબીએ નોટિસીઓ વચ્ચેના સંબંધો અને તેમની ટ્રેડિંગ વ્યવસ્થાની પણ તપાસ કરી હતી. બીપી ઈક્વિટીઝ પ્રા. લિ. સામાન્ય ટ્રેડિંગ સભ્ય હતા, જ્યારે ભાવિક શાહ જયશ્રી શાહના પતિ અને HUF ના કર્તા હતા, જેના જયશ્રી સભ્ય હતા. આદેશમાં નોંધવામાં આવ્યું છે કે પત્ની અને HUF ના ટ્રેડિંગ ખાતાઓ ભાવિક શાહ દ્વારા સંચાલિત કરવામાં આવતા હતા.

તપાસ દરમિયાન, ભાવિક શાહે જણાવ્યું હતું કે બજાર ખુલતા પહેલા મોટો ક્લાયન્ટ વોચ કરવા માટેના શેરોની યાદી આપતો હતો અને ઓર્ડરનું પ્રમાણ તથા સમય નક્કી કરવા માટે તેમની પાસે સ્વતંત્રતા હતી. તેમણે એવું પણ જણાવ્યું હતું કે જ્યારે ચોક્કસ પેરામીટર્સ પૂરા થતા ત્યારે તેઓ પહેલા પોતાના, HUF અને પત્નીના ખાતામાં ઓર્ડર આપતા હતા, અને તમામ પેરામીટર્સ પૂરા થયા પછી મોટા ક્લાયન્ટના ખાતામાં ઓર્ડર આપતા હતા.

નોટિસીઓએ આ આક્ષેપોને નકારી કાઢ્યા હતા અને દલીલ કરી હતી કે આ સોદા ટેકનિકલ સંશોધન, માર્કેટ મોમેન્ટમ, વોલ્યુમ ઈન્ડિકેટર્સ અને સમાચારો પર આધારિત હતા. તેમણે એવો પણ દાવો કર્યો હતો કે 72 કિસ્સાઓ મોટા ક્લાયન્ટની એકંદર ટ્રેડિંગ પ્રવૃત્તિનો માત્ર એક નાનો હિસ્સો હતા અને બિન-જાહેર માહિતી શેર કરવામાં આવી હતી તે દર્શાવતા કૉલ રેકોર્ડ્સ, વોટ્સએપ મેસેજ અથવા ઈમેઈલ જેવા કોઈ પુરાવા નહોતા.

જોકે, સેબીએ આ દલીલો ફગાવી દીધી હતી. સેબીના એડજ્યુડિકેટિંગ ઓફિસર (AO) જય સેબેસ્ટિયને અવલોકન કર્યું હતું કે મોટા ક્લાયન્ટના ટ્રેડિંગ પેરામીટર્સ સુધી ભાવિક શાહની પહોંચ, અને અમલના સમય તથા પદ્ધતિ પર તેમની વિવેકબુદ્ધિએ તેમને માહિતીની દ્રષ્ટિએ ફાયદાકારક સ્થિતિમાં મૂક્યા હતા. AO એ નોંધ્યું કે, 1,570 સામાન્ય ટ્રેડ કિસ્સાઓમાંથી 72 કિસ્સાઓમાં ફ્રન્ટ-રનિંગના લક્ષણો દેખાયા હતા, જેમાં નોટિસીઓ મોટા ક્લાયન્ટના મોટા ઓર્ડર્સ પહેલા વારંવાર ટ્રેડિંગ કરતા હતા.

AO એ વધુમાં જણાવ્યું હતું કે સોદાનું પ્રમાણમાં નાનું કદ નોટિસીઓને મુક્ત કરી શકે નહીં કારણ કે PFUTP નિયમોનું નિયમન 4(2)(q) ઓર્ડરના મૂલ્ય કે કદને ધ્યાનમાં લીધા વિના, આગામી મોટા વ્યવહાર વિશેની બિન-જાહેર માહિતી ધરાવતી વખતે ઓર્ડર આપવાને કપટપૂર્ણ ગણે છે. મોટા ક્લાયન્ટની આગળ મૂકવામાં આવેલા ઓર્ડર્સની પુનરાવર્તિત પેટર્ન, અને ત્યારબાદ ક્લાયન્ટના સોદાની નજીકના ભાવ અને સમયે ઝડપી સ્ક્વેર-ઓફ, સામાન્ય ટ્રેડિંગ સાથે અસંગત ગણવામાં આવ્યા હતા.

સેબીએ તારણ કાઢ્યું હતું કે નોટિસીઓએ 72 કિસ્સાઓમાં મોટા ક્લાયન્ટના આગામી મોટા સોદા અંગેની બિન-જાહેર માહિતી પર ટ્રેડિંગ કર્યું હતું. તેણે ચુકાદો આપ્યો કે તેઓએ સેબી એક્ટની કલમ 12A(a), 12A(b) અને 12A(c) અને PFUTP નિયમોના નિયમન 2(1)(c) સાથે વાંચવામાં આવતા નિયમો 3(a), 3(b), 3(c), 3(d), 4(1) અને 4(2)(q) નું ઉલ્લંઘન કર્યું છે.

દંડ નક્કી કરતી વખતે, સેબીએ નોંધ્યું હતું કે રેકોર્ડ પરની સામગ્રી કોઈ રોકાણકાર કે રોકાણકારોના જૂથને થયેલા કોઈ વિશિષ્ટ નુકસાનને સાબિત કરતી નથી, અને ઉલ્લંઘનો પુનરાવર્તિત હતા તે દર્શાવતી કોઈ સામગ્રી નહોતી. તો પણ AO એ નોટિસીઓ દ્વારા મેળવેલા નફા અને કેસના સંજોગોને ધ્યાનમાં લીધા હતા.

તદનુસાર, સેબીએ સેબી એક્ટની કલમ 15HA હેઠળ ભાવિક શાહ, જયશ્રી શાહ અને ભાવિક ઇન્દ્રવદન શાહ HUF પર સંયુક્ત રીતે અને અલગથી ₹10 લાખનો દંડ ફટકાર્યો હતો.