સંપત્તિ સુરક્ષા: સમયસર પ્રોપર્ટીના દસ્તાવેજોની ચકાસણી નહિ કરો તો ભવિષ્યમાં ભારે પડી શકે છે

“ઘણા પરિવારો વર્ષો સુધી પોતાના દસ્તાવેજોની ચકાસણી કરતા નથી, જેના કારણે પાછળથી ટાઇટલ વિવાદો, મહેસૂલી ગૂંચવણો અને આર્થિક નુકસાન વેઠવાનો વારો આવે છે. પ્રોપર્ટી કાયદાકીય રીતે નિર્દોષ અને વિવાદમુક્ત રહે તે માટે સમયાંતરે દસ્તાવેજોનું ઓડિટ કરાવવું એ જ ખરી સંપત્તિ સુરક્ષા છે.”— સંજીવ છાજેડ, પૂર્વ સચિવ, ગુજરાત ચેમ્બર ઓફ કોમર્સ એન્ડ ઇન્ડસ્ટ્રી (GCCI)
૧સ્થાવર મિલકતના દસ્તાવેજો સ્થાવર મિલકત એટલે કે ઘર, પ્લોટ, દુકાન, ઓફિસ કે ખેતીની જમીન માટે નીચેના કાગળો તૈયાર રાખવા:
વેચાણ દસ્તાવેજ: મિલકત ખરીદી વખતે રજિસ્ટ્રાર કચેરીમાં થયેલો મૂળ પાકો દસ્તાવેજ.
ઇન્ડેક્સ-૨: રજિસ્ટ્રેશન સબ-ઓફિસમાંથી મળતી દસ્તાવેજ નોંધણીની સત્તાવાર પહોંચ.
પ્રોપર્ટી કાર્ડ: શહેરી વિસ્તારની મિલકત માટે નગરપાલિકા કે મહાનગરપાલિકાનું માલિકી દર્શાવતું કાર્ડ.
૭/૧૨, ૮-અ અને ૧૩૫-ડી ના ઉતારા: ખેતીની જમીન કે ગ્રામ્ય વિસ્તારની મિલકત માટે મહેસૂલી ચોપડાના તાજા ઉતારા.
ટાઇટલ ક્લિયરન્સ સર્ટિફિકેટ અને સર્ચ રિપોર્ટ: મિલકત વિવાદમુક્ત છે તે દર્શાવતો વકીલનો છેલ્લા ૩૦ વર્ષનો રિપોર્ટ.
એન.એ. ઓર્ડર (Non-Agricultural Order): જો ખેતીની જમીન બિન-ખેતી (NA) કરાવી હોય તો તેનો સત્તાવાર હુકમ.
મંજૂર થયેલો પ્લાન અને BU પરમિશન: લોકલ ઓથોરિટી (જેમ કે AUDA, AMC વગેરે) દ્વારા પાસ થયેલો બાંધકામ પ્લાન અને બિલ્ડિંગ યુઝ (BU) પરમિશન.
કબજા રસીદ (Possession Letter) અને એલોટમેન્ટ લેટર: બિલ્ડર અથવા સ્કીમ દ્વારા મિલકતનો કબજો સોંપ્યાનું પત્ર.
શેર સર્ટિફિકેટ અને NOC: હાઉસિંગ સોસાયટી કે ફ્લેટ એસોસિએશન દ્વારા અપાતું માલિકી શેર સર્ટિફિકેટ અને ના-વાંધા પ્રમાણપત્ર.
લેટેસ્ટ વેરા બિલ (Property Tax Receipt): મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનનો છેલ્લો ભરેલો પ્રોપર્ટી ટેક્સ અને લાઈટ બિલ.
જંગમ મિલકતના દસ્તાવેજો
જંગમ મિલકતના દસ્તાવેજો જંગમ મિલકત એટલે કે રોકડ, બેંક બેલેન્સ, વાહન, સોનું, રોકાણો અને શેર્સ. તેના માટે નીચેના કાગળો સાચવીને રાખવા જોઈએ.
બેંક એકાઉન્ટ અને ફિક્સ ડિપોઝિટ: તમામ બેંક પાસબુક, ચેકબુક અને FD ની મૂળ રસીદો (જેમાં નોમિનેશન નોંધાયેલું હોવું જરૂરી છે).
ડીમેટ અને મ્યુચ્યુઅલ ફંડ સ્ટેટમેન્ટ: શેર્સ, બોન્ડ્સ અને મ્યુચ્યુઅલ ફંડ રોકાણના સીએએસ (CAS) સ્ટેટમેન્ટ અને ફોલિયો નંબર.
ઇન્સ્યોરન્સ પોલિસી: લાઇફ ઇન્સ્યોરન્સ, ટર્મ પ્લાન અને હેલ્થ ઇન્સ્યોરન્સના મૂળ પોલિસી બોન્ડ્સ.
સોના-ચાંદી અને ઝવેરાત: દાગીના ખરીદ્યાના હોલમાર્કવાળા અસલ બિલ અને ઇન્સ્યોરન્સ કાગળો.
વાહનોના દસ્તાવેજો: ગાડી કે બાઇકની RC બુક, ઇન્સ્યોરન્સ કોપી, PUC અને જો લોન હોય તો તેની NOC.
પીપીએફ (PPF), પીએફ (PF) અને એનપીએસ (NPS): સરકારી બચત યોજનાઓ અને પ્રોવિડન્ટ ફંડના ખાતા નંબર તથા ડિટેલ્સ.
સામાન્ય અને વારસાઇ કાનૂની દસ્તાવેજો
વસિયતનામું (Will): વ્યક્તિ જીવંત હોય ત્યારે પોતાની તમામ સ્થાવર-જંગમ મિલકત માટે તૈયાર કરેલું રજિસ્ટર્ડ વસિયતનામું.
પેઢીનામું (વારસદારનું પ્રમાણપત્ર): વારસાઇ મિલકતમાં માલિકના મૃત્યુ પછી વારસદારોના નામ દાખલ કરવા માટેનો સત્તાવાર કાગળ.
પાવર ઓફ એટોર્ની : જો મિલકત વતી કોઈ અન્ય વ્યક્તિને સત્તા આપી હોય તો તેનો રજિસ્ટર્ડ દસ્તાવેજ બનાવવો.
