હવે ડૉક્ટરના પ્રિસ્ક્રિપ્શન વિના પેઈનકીલર નહિ મળેઃ વેચાણના નિયમો કડક થતાં કેમિસ્ટ્સમાં ફફડાટ
ડ્રગ્સ એન્ડ કોસ્મેટિક્સ એક્ટ હેઠળ દંડ (પેનલ્ટી) તેમજ ગંભીર કેસમાં જેલવાસ સુધીની જોગવાઈઓ લાગુ થઈ શકે છે. વિના-પ્રિસ્ક્રિપ્શન વેચવામાં આવતો દવાઓનો સ્ટોક જપ્ત કરવામાં આવી શકે છે.
પેઇનકીલરનો વધુ પડતો અને આડેધડ ઉપયોગ કિડની ફેલ્યોર, લીવર ડેમેજ અને પેટમાં અલ્સર જેવી ગંભીર બીમારીઓ માટે મુખ્ય કારણ બને છે
ગમે ત્યારે ચણા મમરાની માફક પેઈન કીલર ખાઈ લેનારાઓ અને રાહત મળ્યાના ભ્રમમાં રહેનારાઓની હાલત ખરાબ થઈ જશેઃ જોખમી આડઅસરોથી બચશે
અમદાવાદ: શિડ્યુલ H અને H1 હેઠળ આવતી પેઇનકીલર દવાઓ હવે રજિસ્ટર્ડ મેડિકલ પ્રેક્ટિશનર (ડોક્ટર)ના માન્ય પ્રિસ્ક્રિપ્શન વિના વેચી શકાશે નહીં. આ ઉપરાંત, કેમિસ્ટ્સે આવી દવાઓના ખરીદ-વેચાણનો સંપૂર્ણ હિસાબ અને રજિસ્ટર નિભાવવું ફરજિયાત બનાવવામાં આવ્યું છે. સરકારના આ કડક નિર્ણયથી મેડિકલ સ્ટોર સંચાલકો અને કેમિસ્ટ્સ પર સીધી અને વ્યાપક અસર જોવા મળશે. કારણ કે કેમિસ્ટને માથે પ્રિસ્ક્રિપ્શનની ચકાસણી કરવાની જવાબદારી આવી જશે. હવેથી કેમિસ્ટ્સ કોઈપણ ગ્રાહકને ડોક્ટરના સહી-સિક્કાવાળા પ્રિસ્ક્રિપ્શન વગર પેઇનકીલર આપી શકશે નહીં. દેશભરમાં પેઇનકીલર (દર્દશામક) દવાઓના થતા આડેધડ અને ઓવર-ધ-કાઉન્ટર પ્રિસ્ક્રિપ્શન વિના થઈ રહેલા વેચાણને ડામવા માટે સરકારે આકરા પગલાં લેવાની શરૂઆત કરી દીધી છે. દવાનો દુરૂપયોગ અટકાવવા અને નાગરિકોના સ્વાસ્થ્યની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવાના હેતુથી સરકારે ડ્રગ્સ એન્ડ કોસ્મેટિક્સ એક્ટ હેઠળના નિયમોને વધુ કડક બનાવ્યા છે. નવા નિર્દેશો અનુસાર, શિડ્યુલ H અને H1 હેઠળ આવતી પેઇનકીલર દવાઓ હવે રજિસ્ટર્ડ મેડિકલ પ્રેક્ટિશનર (ડોક્ટર)ના માન્ય પ્રિસ્ક્રિપ્શન વિના વેચી શકાશે નહીં. આ ઉપરાંત, કેમિસ્ટ્સે આવી દવાઓના ખરીદ-વેચાણનો સંપૂર્ણ હિસાબ અને રજિસ્ટર નિભાવવું ફરજિયાત બનાવવામાં આવ્યું છે.
કેમિસ્ટ્સ પર કેવી અસર પડશે?
દરેક કેમિસ્ટે શિડ્યુલ H1 ની દવાઓ માટે દર્દીનું નામ, ડોક્ટરનું નામ, દવાનું નામ અને જથ્થાની નોંધણી દર્શાવતું અલગ રજિસ્ટર નિભાવવું પડશે. પરિણામે પેઈનકીલરના વેચાણમાં ઘટાડો થશે. પ્રિસ્ક્રિપ્શન વગર સીધી દવાઓ ખરીદવાની ટેવ ધરાવતા ગ્રાહકો ઘટતાં કેમિસ્ટ્સના રોજિંદા વેચાણ પર આંશિક અસર પડી શકે છે.
નિયમભંગ બદલ દંડ અને પેનલ્ટીની જોગવાઈ ને લાઈસન્સ રદ થશે
હા, જો કોઈ કેમિસ્ટ અથવા મેડિકલ સ્ટોર ધારક આ નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરતા પકડાશે, તો તેની સામે કડક કાનૂની અને નાણાકીય કાર્યવાહી થઈ શકે છે. નિયમભંગ બદલ ડ્રગ ઇન્સ્પેક્ટર દ્વારા મેડિકલ સ્ટોરનું લાઈસન્સ સામયિક રીતે સસ્પેન્ડ અથવા કાયમ માટે રદ કરવામાં આવી શકે છે. ડ્રગ્સ એન્ડ કોસ્મેટિક્સ એક્ટ હેઠળ દંડ (પેનલ્ટી) તેમજ ગંભીર કેસમાં જેલવાસ સુધીની જોગવાઈઓ લાગુ થઈ શકે છે. વિના-પ્રિસ્ક્રિપ્શન વેચવામાં આવતો દવાઓનો સ્ટોક જપ્ત કરવામાં આવી શકે છે.
બજારમાં પ્રવર્તતી ગેરરીતિઓ
હાલના સમયમાં ઘણા લોકો ડોક્ટરની સલાહ લીધા વિના સામાન્ય દુખાવામાં પણ ભારે ડોઝવાળી પેઇનકીલર દવાઓ ઓવર-ધ-કાઉન્ટર ખરીદીને ખાવાની ટેવ ધરાવે છે. ઉપરાંત કેટલાક કેમિસ્ટ્સ નફો કમાવવા માટે પ્રિસ્ક્રિપ્શન વગર અને કેટલીકવાર એક્સપાયરી અથવા સબ-સ્ટાન્ડર્ડ દવાઓનું વેચાણ કરતા હોવાનું પણ સામે આવ્યું છે. પેઇનકીલરનો ઉપયોગ અમુક કિસ્સાઓમાં નશાકારક પદાર્થ તરીકે થવાની ગેરરીતિઓ પણ નોંધાઈ છે.
સરકારની કવાયત પાછળના કારણો
કિડની અને લીવરના નુકસાનથી બચાવ: તબીબી સંશોધનો અનુસાર, પેઇનકીલરનો વધુ પડતો અને આડેધડ ઉપયોગ કિડની ફેલ્યોર, લીવર ડેમેજ અને પેટમાં અલ્સર જેવી ગંભીર બીમારીઓ માટે મુખ્ય કારણ બને છે. લોકો જાતે જ ડોક્ટર બનવાની ભૂલ ન કરે અને યોગ્ય તબીબી નિદાન વગર દવાઓ ન લે તે સુનિશ્ચિત કરી શકાશે. અમુક પેઇનકીલર દવાઓ ઓપિઓઇડ આધારિત હોય છે, જેનું સેવન કરવાથી લોકોને તેની આદત પડી જાય છે. આ પ્રકારના વ્યસનને રોકવા સરકાર કટિબદ્ધ છે. ફાર્માસ્યુટિકલ સપ્લાય ચેઈનમાં પારદર્શિતા લાવવી જેથી દરેક દવાની ટ્રેકિંગ થઈ શકશે. સરકારના આ પગલાથી શરૂઆતમાં કેમિસ્ટ્સ અને સામાન્ય જનતાને થોડી અસુવિધા થઈ શકે છે, પરંતુ લાંબા ગાળે આ નિર્ણય જાહેર આરોગ્યની સુરક્ષા માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ સાબિત થશે.
સરકારે પેઇનકિલર્સની જેમ જ એન્ટિબાયોટિક્સના આડેધડ વેચાણને અટકાવવા માટેના પણ પગલાં લીધા છે. કેન્દ્ર સરકારની મુખ્ય નિયમનકારી સંસ્થા સેન્ટ્રલ ડ્રગ્સ સ્ટાન્ડર્ડ કન્ટ્રોલ ઓર્ગેનાઇઝેશન (CDSCO) દ્વારા ૨૧ સપ્ટેમ્બર, ૨૦૨૬ ના રોજ એક વિશેષ અને કડક સર્ક્યુલર (પરિપત્ર) બહાર પાડીને આ કવાયતની સત્તાવાર શરૂઆત કરવામાં આવી છે. તમામ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના ડ્રગ કન્ટ્રોલિંગ ઓથોરિટીઝને આ પરિપત્રનો તાત્કાલિક અસરથી અમલ કરાવવા અને ‘ડ્રગ્સ અને કોસ્મેટિક્સ રૂલ્સ, ૧૯૪૫’ હેઠળના નિયમોનું સખત પાલન કરાવવા નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો છે. આ આદેશ લાગુ થયા બાદ ફાર્માસ્યુટિકલ ક્ષેત્રે અને સામાન્ય જનતા પર પણ ખાસ્સી અસર પડશે.
