ગ્રાહક સેવા અને ખાતેદારોને સેવા આપવામાં બેદરકારી રાખતી બેંકોના બજાર મૂડીકરણ જોખમમાં
ખાતેદારોને સેવા આપવામાં બેદરકારી રાખતી બેંકોના બજાર મૂડીકરણ જોખમમાં
બેન્કના ખાતેદારોની વધી રહેલી સંખ્યા સાથે જ ગ્રાહકોની વધી રહેલી ડિમાન્ડને કારણે ગ્રાહક સેવા પર ખાનગી બેન્કો વધુ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહી હોવાથી જ તેમના શેરમાં જબરદસ્ત વધારો થઈ રહ્યો છે. જે બેંકો ગ્રાહક સેવા પૂરી પાડવામાં નબળી પુરવાર થશે તેમના માર્કેટ કેપિટલાઇઝેશન-બજાર મૂડી કરણને પણ ગુમાવશે. આજે ઘરગથ્થુ બચત-હાઉસહોલ્ડ સેવિંગ્સમાં ઘટોડો થઈ રહ્યો છે ત્યારે બેંકો માટે થાપણો (ડિપોઝિટ) એકત્રિત કરવાના રસ્તાઓ સીમિત થઈ જાય છે. તેથી, બેંકો માટે લાયબિલિટી વધારવાની ક્ષમતા ક્યાં રહી? ભવિષ્ય તરફ જોઈએ તો, લાયબિલિટી બુક ન વધવી એ બેંકો માટે મૂળભૂત ચિંતા છે, જે તેમની લોન ગ્રોથ સહિતની સંપત્તિઓ વધારવાની ઈચ્છાને મર્યાદિત કરે છે.
આ સમસ્યાનો એક ઉકેલ ગ્રાહક સેવાની ગુણવત્તા વધારવાનો છે. કોઈ વ્યક્તિ કોઈપણ માધ્યમથી બેંકમાં જાય છે, ત્યારે તે ઈચ્છે છે કે તેની ડિપોઝિટ રિન્યૂ થાય અને તેના નાણાં ઝડપથી ટ્રાન્સફર થઈ જવા જોઈએ. મૂળભૂત રીતે ખાતેદાર સરળ વસ્તુઓ ઈચ્છે છે, જેમ કે ટ્રાન્સફર ખૂબ ઝડપથી થઈ જાય અને બેંકમાં તેના પૈસા સંબંધિત બાબતોની કાળજી લેવામાં આવે તેવી તેની અપેક્ષા છે. તેનો અર્થ એ પણ થાય છે કે સાયબર ક્રાઈમના જોખમ સામે સુરક્ષા તમામ બાબતો ખૂબ મહત્વની છે. આ મોરચે જડબેસલાક વ્યવસ્થા કર્યા પછી જ અન્ય પ્રોડક્ટ્સનું વેચાણ શરૂ કરવું જોઈએ. આ અન્ય પ્રોડક્ટ્સ ગ્રાહકે તેમને સોંપેલા પૈસા કે મૂડી જમા કરાવવાના મૂળભૂત બિઝનેસ પર હાવી ન થવી જોઈએ. અત્યારે બેન્કના કર્મચારીઓ પર વીમા પોલીસી વેચવાનું દબાણ કરવામાં આવી રહ્યું છે. આ પ્રકારની સેવાઓ પર ફોકસ કરવાથી ગ્રાહક સેવાઓ નબળી પડી રહી છે. હા, તે પ્રોડક્ટ્સ પણ ઉપલબ્ધ હોવી જોઈએ. આખરે બેન્કો પણ ણ ડિસ્ટ્રિબ્યુશન ફ્રેન્ચાઇઝી છે, પરંતુ તેઓ બેંકિંગની મૂળભૂત જરૂરિયાતો કે સેવાઓથી થી ઉપર હોઈ શકે નહીં.
આ સંદર્ભમાં, થાપણદાર (ડિપોઝિટર) તેની ડિપોઝિટ પર મળતા વળતર (રિટર્ન)ને પણ જુએ છે. ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ માટેની કરવેરા પદ્ધતિ (ટેક્સેશન રેજિમ) વિશે વિચાર કરવામાં આવે તો આખરે, બેંકો લોકો માટે લાંબા ગાળાનું વળતર મેળવવાનું એક માધ્યમ છે. તેનો અર્થ એ છે કે બેંકોએ પણ તેમની એસેટ-લાયબિલિટી મિસમેચને સરખી કરવાની જરૂર છે. તેઓને ૩ થી ૫ વર્ષ જેવી લાંબા ગાળાની ડિપોઝિટની પણ જરૂર હોય છે. જો તે ડિપોઝિટ પર વળતર ન વધે તો તેઓ તે કેવી રીતે ડિપોઝિટ મેળવશે? નહિંતર, હાઉસિંગ સેક્ટરને ટેકો મળશે નહીં. તમે પોસાય તેવા મકાનો (એફોર્ડેબલ હાઉસિંગ) ને કેવી રીતે ટેકો આપશો? આ મેચ થાય તે સુનિશ્ચિત કરવા માટે, તમારે તેમને ઇક્વિટી સમાન તકો (લેવલ પ્લેઇંગ ફીલ્ડ) પૂરું પાડવું પડશે.
ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ પર વરિષ્ઠ નાગરિકને આકર્ષક વળતર મળતું જ નથી. કારણ કે તેઓ ઇક્વિટી માર્કેટમાં પૈસા રોકવાનું બહુધા પસંદ કરતાં નથી. કારણ કે તેઓ પૈસા કેવી રીતે મેળવવા અને ૧૨.૫ ટકા કેપિટલ ગેઇન્સ ટેક્સ કેવી રીતે ચૂકવવો તેની જાણકારી ધરાવતા જ નથી. બહુ જ ઓછા સિનિયર સિટીઝન આ બાબતની જાણકારી ધરાવે છે. તેથી જ ફાઇનાન્શિયલ સેક્ટરમાં એક ખાધ (ડેફિસિટ) ઉભી થઈ રહી છે. તેમની બચત વધી રહી નથી, અને જીવનનિર્વાહનો ખર્ચ વધી રહ્યો છે. તેથી ચોક્કસ સ્તરની અસમાનતા પેદા કરી રહ્યું છે.
હવે એસઆઈપી-મ્યુચ્યુઅલ ફંડનું વોલ્યુમ વધ્યું છે અને તેણે ઘણું ફંડ ખેંચી લીધું છે. અલબત્ત તે બેંકિંગ સિસ્ટમમાં જ રહે છે. તેનાથી કાસા-CASA એટલે કે કરન્ટ એકાઉન્ટ અને બચત ખાતાનો વિસ્તાર કરે છે. પરંતુ કાસાનું એક પાસું છે જેમાં નાણાંના ખર્ચને સમાયોજિત કરવાની અને તેને કુલ વોલ્યુમ સાથે મેચ કરવાની જરૂર પડે છે. ટાઇમ ડિપોઝિટ-મુદતી થાપણોને આકર્ષક બનાવ્યા વિના તમે તે કરી શકતા નથી. બેંકનું બોર્ડ લાયબિલિટી બાજુના પડકારને સમજતા નથી તેવું જરા પણ છે જ નહિ.
Tags: asset liability mismatch banks Atanu Chakraborty interview Atanu Chakraborty resignation reasons bank deposits mobilization bank market cap risks banking litigation and risk committee capital gains tax impact on savings corporate bond market India credit growth challenges India customer service in banking fixed deposit tax regime India GIFT City multi currency banking GSec market vibrancy HDFC Bank board governance HDFC Bank leadership crisis household savings dip India Indian banking sector challenges 2026 Indian economy and banking growth Indian private sector banks private bank succession planning RBI banking regulations 2026 Sashidhar Jagdishan exit HDFC Bank SEBI separate bond exchange proposal senior citizen FD returns SIP impact on bank CASA deposits Subhomoy Bhattacharjee interview Atanu Chakraborty third party product sales in banks અતાણુ ચક્રવર્તી ઇન્ટરવ્યુ એચડીએફસી બેંક ન્યૂઝ ૨૦૨૬ એચડીએફસી બેંક રાજીનામું કારણો એચડીએફસી બેંક લીડરશિપ કટોકટી એચડીએફસી બેંક શેર ભાવ કાસા ડિપોઝિટ અને એસઆઈપી અસર કોર્પોરેટ બોન્ડ માર્કેટ ભારત ખાનગી બેંકોમાં સક્સેશન પ્લાનિંગ ગિફ્ટ સિટી બેંકિંગ ક્ષેત્ર ઘરગથ્થુ બચતમાં ઘટાડો ભારત થર્ડ પાર્ટી બેંકિંગ પ્રોડક્ટ્સ વેચાણ ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ ટેક્સ નિયમો બેંક ગ્રાહક સેવા અને માર્કેટ કેપ બેંક ડિપોઝિટ અને લાયબિલિટી બેંકિંગ રિસ્ક કમિટી કાર્યો બેંકિંગ સમાચાર ગુજરાતી બોન્ડ માર્કેટ સુધારા ભારત ભારતમાં વ્યાજ દર અને બચત ભારતીય અર્થતંત્ર અને બેંકિંગ વિકાસ ભારતીય બેંકિંગ ઇન્ડસ્ટ્રી ભવિષ્ય ભારતીય બેંકિંગ ક્ષેત્રના પડકારો વરિષ્ઠ નાગરિકો માટે એફડી વ્યાજ શશીધર જગદીશન એચડીએફસી રાજીનામું સક્સેશન પ્લાનિંગ ખાનગી બેંકો સુભોમોય ભટ્ટાચારજી અતાણુ ચક્રવર્તી વાર્તાલાપ સેબી નિયમન ૨૦૨૬ સેબી બોન્ડ એક્સચેન્જ પ્રસ્તાવ
