ઇક્વિટી SIPમાં રોકાણ થતા દર પાંચ રૂપિયામાંથી એક રૂપિયો સ્મોલકેપ ફંડમાં
ઇક્વિટી SIPમાં રોકાણ થતા દર પાંચ રૂપિયામાંથી એક રૂપિયો સ્મોલકેપ ફંડમાં
ઓક્ટોબરમાં સ્મોલકેપ ફંડમાં રૂ.5,144 કરોડનું રોકાણ; ઊંચા વળતરની આશાએ રોકાણકારો આકર્ષાયા, પરંતુ મોંઘા વેલ્યુએશનને કારણે નિષ્ણાતોની સાવચેતીની સલાહ
ભારતીય મ્યુચ્યુઅલ ફંડ રોકાણકારોમાં સ્મોલકેપ ફંડની લોકપ્રિયતા સતત વધી રહી છે. ઇક્વિટી મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં સિસ્ટમેટિક ઇન્વેસ્ટમેન્ટ પ્લાન (SIP) મારફતે ઓક્ટોબર 2026માં રોકાણ થયેલા કુલ નાણાંમાંથી દર પાંચ રૂપિયામાંથી એક રૂપિયો સ્મોલકેપ ફંડમાં ગયો છે. વેલ્યુમેટ્રિક્સ ટેક્નોલોજીસના અહેવાલ પ્રમાણે ઓક્ટોબર મહિનામાં સ્મોલકેપ ફંડમાં રૂ.5,144 કરોડનું SIP રોકાણ આવ્યું હતું. આ રકમ ઇક્વિટી સિસ્ટેમેટિક ઇન્વેસ્ટમેન્ટ પ્લાન-એસઆઈપીમાં આવેલા કુલ રૂ.26,123 કરોડના રોકાણના 20 ટકા જેટલી થાય છે.
છેલ્લાં કેટલાંક વર્ષોમાં સ્મોલકેપ શેરોએ આપેલા ઊંચા વળતરને કારણે રોકાણકારો આ કેટેગરી તરફ આકર્ષાયા છે. જોકે, શેરબજારમાં સ્મોલકેપ શેરોમાં ઊંચી વધઘટ જોવા મળતી હોવાથી તેમાં જોખમ પણ વધારે હોય છે. ખાસ કરીને અત્યારે આ કેટેગરીના અનેક શેરોના વેલ્યુએશન ઊંચા હોવાનું નિષ્ણાતો માને છે. તેથી માત્ર ભૂતકાળમાં મળેલા ઊંચા વળતરને ધ્યાનમાં રાખીને સ્મોલકેપ ફંડમાં આક્રમક રોકાણ કરવું યોગ્ય નથી.
સ્મોલકેપ ફંડમાં સૌથી વધુ એસઆઈપી રોકાણ
ઓક્ટોબર મહિનામાં 13 ઇક્વિટી મ્યુચ્યુઅલ ફંડ કેટેગરીમાં સ્મોલકેપ ફંડ સૌથી વધુ SIP રોકાણ આકર્ષવામાં પ્રથમ સ્થાને રહ્યાં હતાં. અન્ય કેટેગરીની સરખામણીમાં તેની સ્થિતિ નીચે પ્રમાણે રહી હતી.
| મ્યુચ્યુઅલ ફંડ કેટેગરી | ઓક્ટોબરનું SIP રોકાણ | કુલ ઇક્વિટી SIPમાં હિસ્સો |
|---|---|---|
| સ્મોલકેપ ફંડ | રૂ.5,144 કરોડ | 20 ટકા |
| મિડકેપ ફંડ | રૂ.4,325 કરોડ | 17 ટકા |
| ફ્લેક્સીકેપ ફંડ | રૂ.4,025 કરોડ | 15 ટકા |
| લાર્જકેપ ફંડ | રૂ.1,904 કરોડ | 7 ટકા |
| અન્ય ઇક્વિટી કેટેગરી | રૂ.10,725 કરોડ | 41 ટકા |
| કુલ | રૂ.26,123 કરોડ | 100 ટકા |
આ આંકડા દર્શાવે છે કે રોકાણકારોનો ઝોક સ્મોલકેપ અને મિડકેપ ફંડ તરફ વધુ રહ્યો છે. જોકે, સ્મોલકેપ ફંડમાં સૌથી વધુ રોકાણ આવ્યું હોવાનો અર્થ એ નથી કે તેમાં સૌથી વધુ રોકાણકારો જોડાયા છે અથવા તેમાં ભવિષ્યમાં સૌથી વધુ વળતર મળશે.
ઊંચા ભૂતકાળના વળતરે રોકાણકારોને આકર્ષ્યા
ફાઇનાન્શિયલ રેડિયન્સના સ્થાપક અને સર્ટિફાઇડ ફાઇનાન્શિયલ પ્લાનર રાજેશ મીનોચાના જણાવ્યા પ્રમાણે સ્મોલકેપ ફંડની લોકપ્રિયતા વધવાનું એક મુખ્ય કારણ છેલ્લાં કેટલાંક વર્ષોમાં મળેલું ઊંચું વળતર છે. જોકે, ઘણા રોકાણકારોમાં સ્મોલકેપ ફંડમાં રોકાણ કરવાથી હંમેશાં વધારે વળતર મળે છે તેવી ગેરસમજ પણ જોવા મળે છે. ભાવ સર્વિસિસ લિમિટેડ લાયેબિલિટી પાર્ટનરશીપના સર્ટિફાઇડ ફાઇનાન્શિયલ પ્લાનર પલ્લવ અગ્રવાલના જણાવ્યા પ્રમાણે છેલ્લાં કેટલાંક વર્ષોમાં સ્મોલકેપ ફંડે ખૂબ ઊંચું વળતર આપ્યું હોવાથી રોકાણકારો તેમાં રોકાણ કરવા માટે ઉત્સાહિત થયા છે. પરંતુ આ સાથે મોટી સંખ્યામાં એસઆઈપી બંધ પણ થઈ રહી છે. એટલે સ્મોલકેપ ફંડ પ્રત્યેનો હાલનો ઉત્સાહ મોટાભાગે ભૂતકાળના વળતર પર આધારિત છે. આ બાબતને ઓક્ટોબરના SIP ખાતાઓના આંકડાઓથી પણ સમજી શકાય છે.
સ્મોલકેપ ફંડમાં નવું રોકાણ આવી રહ્યું છે, પરંતુ સાથે સાથે જૂના રોકાણકારો પણ પોતાની એસઆઈપા બંધ કરી રહ્યા છે
ઓક્ટોબર મહિનામાં સ્મોલકેપ ફંડમાં 9.67 લાખ નવાં એસઆઈપી ખાતાં શરૂ થયાં હતાં. ઇક્વિટી ફંડની તમામ કેટેગરીમાં શરૂ થયેલાં કુલ નવાં SIP ખાતાંમાં તેનો હિસ્સો 27 ટકા હતો. પરંતુ બીજી તરફ, આ જ મહિનામાં 9.31 લાખ એસઆઈફી ખાતાંની મુદત પૂર્ણ થઈ અથવા તેને બંધ કરવામાં આવ્યાં હતાં. પરિણામે નવાં ખાતાં શરૂ થવા છતાં ચોખ્ખો વધારો માત્ર 36 હજાર ખાતાંનો રહ્યો હતો. આ આંકડા પરથી સ્પષ્ટ થાય છે કે સ્મોલકેપ ફંડમાં નવું રોકાણ આવી રહ્યું છે, પરંતુ સાથે સાથે જૂના રોકાણકારો પણ પોતાની એસઆઈપા બંધ કરી રહ્યા છે. ઓક્ટોબરના અંતે સ્મોલકેપ ફંડમાં કુલ 183.7 લાખ એસઆઈપી ખાતાં ચાલુ હતાં. જે તમામ ઇક્વિટી SIP ખાતાંના આશરે 21 ટકા જેટલાં હતાં.
છેલ્લાં 12 મહિનામાં રૂ.1.20 લાખ કરોડનું રોકાણ
સ્મોલકેપ ફંડમાં રોકાણકારોનો વધતો રસ માત્ર ઓક્ટોબર મહિના પૂરતો મર્યાદિત નથી. નવેમ્બર 2025થી ઓક્ટોબર 2026 સુધીના 12 મહિનામાં આ કેટેગરીમાં રૂ.1.20 લાખ કરોડનું કુલ રોકાણ આવ્યું હતું. જ્યારે ચોખ્ખું રોકાણ એટલે કે નેટ ઇન્ફ્લો રૂ.69,938 કરોડ નોંધાયું હતું. આ સમયગાળા દરમિયાન ઇક્વિટી મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં આવેલા કુલ નેટ ઇન્ફ્લોમાં સ્મોલકેપ ફંડનો હિસ્સો 19 ટકા રહ્યો હતો. ફ્લેક્સીકેપ ફંડ 23 ટકાના હિસ્સા સાથે પ્રથમ સ્થાને રહ્યાં હતાં. આ દર્શાવે છે કે સ્મોલકેપ ફંડમાં રોકાણકારોનો રસ લાંબા સમયથી મજબૂત રહ્યો છે. જોકે, ગ્રોસ ઇન્ફ્લો અને નેટ ઇન્ફ્લો વચ્ચેનો તફાવત પણ સમજવો જરૂરી છે. ગ્રોસ ઇન્ફ્લોમાં કુલ નવા રોકાણનો સમાવેશ થાય છે, જ્યારે નેટ ઇન્ફ્લોમાં રોકાણની સાથે રિડેમ્પશન બાદની ચોખ્ખી રકમ દર્શાવવામાં આવે છે.
નિષ્ણાતોના મતે મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં પ્રથમ વખત રોકાણ કરતા લોકોએ સ્મોલકેપ ફંડને પ્રથમ પસંદગી બનાવવી જોઈએ નહીં.
નિષ્ણાતોના મતે મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં પ્રથમ વખત રોકાણ કરતા લોકોએ સ્મોલકેપ ફંડને પ્રથમ પસંદગી બનાવવી જોઈએ નહીં. શરૂઆતમાં ઇન્ડેક્સ ફંડ અથવા ફ્લેક્સીકેપ ફંડ જેવી વૈવિધ્યસભર કેટેગરી પસંદ કરવી વધુ યોગ્ય બની શકે છે. પલ્લવ અગ્રવાલના જણાવ્યા પ્રમાણે નવા રોકાણકારોએ શરૂઆતમાં સરળ અને પ્રમાણમાં વૈવિધ્યસભર રોકાણ વિકલ્પ પસંદ કરવો જોઈએ. જો રોકાણનો સમયગાળો સાત વર્ષથી વધુ હોય તો પોર્ટફોલિયોના નાના હિસ્સા તરીકે સ્મોલકેપ ફંડનો સમાવેશ કરી શકાય છે. રાજેશ મીનોચાના મતે પણ નવા રોકાણકારો માટે સ્મોલકેપ ફંડ આદર્શ શરૂઆત નથી. શરૂઆતમાં ઇન્ડેક્સ અથવા ફ્લેક્સીકેપ ફંડ મારફતે બજારની કામગીરી અને જોખમ સમજવું જોઈએ. ત્યારબાદ રોકાણકારની જોખમ લેવાની ક્ષમતા અને રોકાણના સમયગાળાને ધ્યાનમાં રાખીને સ્મોલકેપ ફંડનો સમાવેશ કરી શકાય.
ઓક્ટોબરમાં સ્મોલકેપ ફંડના રોકાણકારોને નુકસાન
સ્મોલકેપ ફંડમાં રોકાણનો પ્રવાહ ઊંચો હોવા છતાં ઓક્ટોબર મહિનામાં આ કેટેગરીનું સરેરાશ પ્રદર્શન નબળું રહ્યું હતું. એસોસિયેશન ઓફ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સ ઇન ઇન્ડિયાના માસિક આંકડા પ્રમાણે ઓક્ટોબરમાં સ્મોલકેપ ફંડમાં કુલ રૂ.6,407 કરોડનું રોકાણ આવ્યું હતું, જે સપ્ટેમ્બરના રૂ.9,038 કરોડ કરતાં 29 ટકા ઓછું હતું. ઓક્ટોબર દરમિયાન સ્મોલકેપ ફંડોએ સરેરાશ 4.95 ટકા નકારાત્મક વળતર આપ્યું હતું. આ સમયગાળામાં ઉપલબ્ધ 36 ફંડમાંથી ટાટા સ્મોલકેપ ફંડમાં સૌથી વધુ 10.47 ટકાનો ઘટાડો નોંધાયો હતો. ત્યારબાદ બેન્ક ઓફ ઇન્ડિયા સ્મોલકેપ ફંડમાં 6.89 ટકાનો ઘટાડો થયો હતો. બીજી તરફ, ઇન્વેસ્કો ઇન્ડિયા સ્મોલકેપ ફંડમાં સૌથી ઓછો 2.22 ટકાનો ઘટાડો થયો હતો. આ કેટેગરીમાં સૌથી વધુ એસેટ્સ મેનેજ કરતું નિપ્પોન ઇન્ડિયા સ્મોલકેપ ફંડ ઓક્ટોબરમાં 4.77 ટકા ઘટ્યું હતું. આ જ સમયગાળામાં નિફ્ટી સ્મોલકેપ 250 TRIમાં 4.65 ટકાનો ઘટાડો નોંધાયો હતો. આ આંકડાઓ દર્શાવે છે કે સ્મોલકેપ ફંડમાં ઊંચા વળતરની સંભાવનાની સાથે ટૂંકા ગાળામાં મોટું નુકસાન સહન કરવાની તૈયારી પણ રાખવી પડે છે.
ઊંચા વેલ્યુએશનને કારણે આગામી 2થી 3 વર્ષ પડકારજનક બની શકે
નિષ્ણાતોના મતે હાલ સ્મોલકેપ શેરોના વેલ્યુએશન ઊંચા છે. તેથી આગામી બે-ત્રણ વર્ષમાં રોકાણકારોને છેલ્લાં કેટલાંક વર્ષો જેવું ઊંચું વળતર મળે તેવી અપેક્ષા રાખવી યોગ્ય નથી. પલ્લવ અગ્રવાલના જણાવ્યા પ્રમાણે સ્મોલકેપ શેરો અત્યારે મોંઘા હોવાથી આગામી બે-ત્રણ વર્ષમાં ઓછું અથવા તો નકારાત્મક વળતર પણ મળી શકે છે. તેથી રોકાણકારોએ ભૂતકાળના ઊંચા વળતરની પુનરાવર્તનની અપેક્ષા રાખવી નહીં. રાજેશ મીનોચાના જણાવ્યા પ્રમાણે સ્મોલકેપ ફંડમાં પહેલેથી SIP કરતા રોકાણકારોએ પોતાની જોખમ લેવાની ક્ષમતા અને રોકાણના સમયગાળાને ધ્યાનમાં રાખીને રોકાણ ચાલુ રાખવું જોઈએ. પરંતુ જો તેમના કુલ પોર્ટફોલિયોમાં સ્મોલકેપનું પ્રમાણ ઘણું વધી ગયું હોય તો વધુ આક્રમક રોકાણ ટાળવું જોઈએ. તેમના મતે સ્મોલકેપ ફંડમાં 10 વર્ષના લાંબા ગાળાના રોકાણથી યોગ્ય વળતર મળવાની સંભાવના હોઈ શકે છે. જોકે, આ વળતરની કોઈ ગેરંટી નથી.
હાલના રોકાણકારોએ શું કરવું?
જે રોકાણકારો પહેલેથી સ્મોલકેપ ફંડમાં SIP કરી રહ્યા છે તેમના માટે નિષ્ણાતોની સલાહ એ છે કે ઉતાવળમાં SIP બંધ કરવી કે માત્ર ઊંચા વળતરની આશાએ વધુ રોકાણ કરવું, બંને બાબતો ટાળવી જોઈએ. જો કોઈ રોકાણકારના કુલ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ પોર્ટફોલિયોમાં સ્મોલકેપનું પ્રમાણ ઘણું વધી ગયું હોય તો નવી SIPની રકમનો કેટલોક હિસ્સો લાર્જકેપ ફંડ તરફ વાળવાનો વિચાર કરી શકાય. અગ્રવાલના મતે લાર્જકેપ શેરોનું વેલ્યુએશન હાલની સ્થિતિમાં સ્મોલકેપની સરખામણીમાં વધુ વાજબી હોઈ શકે છે. તેમણે સાતથી આઠ વર્ષ સુધી રોકાણ ચાલુ રાખી શકે તેવા રોકાણકારોને લાંબા ગાળાનો અભિગમ અપનાવવાની સલાહ આપી છે. બીજી તરફ, મીનોચાના મતે રોકાણકારોએ પોતાની જોખમ લેવાની ક્ષમતા, નાણાકીય લક્ષ્ય અને રોકાણના સમયગાળાને ધ્યાનમાં રાખીને જ સ્મોલકેપમાં રોકાણનું પ્રમાણ નક્કી કરવું જોઈએ.
સ્મોલકેપમાં રોકાણ પહેલાં આ બાબતો ધ્યાનમાં રાખો
- માત્ર ભૂતકાળના ઊંચા વળતરને આધારે સ્મોલકેપ ફંડ પસંદ ન કરો.
- ઓછામાં ઓછા સાતથી દસ વર્ષનો લાંબો રોકાણ સમયગાળો રાખવાની તૈયારી હોય ત્યારે જ આ કેટેગરીનો વિચાર કરો.
- બજારમાં 10થી 20 ટકા કે તેથી વધુ ઘટાડો થાય તો પણ રોકાણ ચાલુ રાખવાની માનસિક તૈયારી રાખો. આ કોઈ નિશ્ચિત ઘટાડાની આગાહી નથી, પરંતુ જોખમ સમજવા માટેનું ઉદાહરણ છે.
- સમગ્ર પોર્ટફોલિયોમાં સ્મોલકેપનું પ્રમાણ તમારી જોખમ લેવાની ક્ષમતા પ્રમાણે જ રાખો.
- નવા રોકાણકારોએ ઇન્ડેક્સ અથવા ફ્લેક્સીકેપ ફંડ જેવી વૈવિધ્યસભર કેટેગરીથી શરૂઆત કરવી વધુ યોગ્ય બની શકે છે.
- પોર્ટફોલિયોની સમયાંતરે સમીક્ષા કરો અને એક જ કેટેગરીમાં અતિશય રોકાણ થતું હોય તો સંતુલન જાળવો.
એકંદરે, સ્મોલકેપ મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં રોકાણકારોનો વધતો રસ ભારતીય શેરબજારમાં ઊંચા વળતરની અપેક્ષા દર્શાવે છે. પરંતુ ઊંચા વેલ્યુએશન અને બજારની વધઘટને ધ્યાનમાં રાખતાં સ્મોલકેપને ઝડપી કમાણીનું સાધન માનવાને બદલે લાંબા ગાળાના અને ઊંચા જોખમવાળા રોકાણ તરીકે જોવું જરૂરી છે. રોકાણકારો માટે સૌથી મહત્વની બાબત એ છે કે કેટલું વળતર મળી શકે તેની સાથે કેટલું નુકસાન સહન કરી શકાય તે પણ સમજવું જરૂરી છે.

