દેશી હૂંડિયામણના દર નક્કી ન કર્યા હોવાથી ઓટોમોબાઈલ સેક્ટરની PLI અરજીઓમાં થઈ રહેલો વિલંબ
નવી દિલ્હીઃ વાહન ઉત્પાદક કંપનીઓએ ઓટોમોટિવ પ્રોડક્શન લિંક્ડ ઇન્સેન્ટિવ (PLI) યોજના હેઠળની કેટલીક નવી અરજીઓ અને રિવેલિડેશન (પુનઃપ્રમાણીકરણ) ની વિનંતીઓને હાલ પૂરતી અટકાવી રાખી છે, કારણ કે ભારે ઉદ્યોગ-હેવી ઇન્ડસ્ટ્રીઝ માટેના મંત્રાલય અને ઓટોમોટિવ રિસર્ચ એસોસિએશન ઓફ ઇન્ડિયા (ARAI) એ ચાલુ નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬-૨૭ માટે આ યોજના હેઠળ આવરી લેવાયેલા વાહનોમાં ડોમેસ્ટિક વેલ્યુ એડિશન-સ્થાનિક મૂલ્ય વૃદ્ધિ) ની ગણતરી કરવા માટે ફોરેક્સ (વિદેશી હૂંડિયામણ) દરને હજુ સુધી આખરી ઓપ આપ્યો નથી.
આ મુદ્દા પર ઉદ્યોગ જગતની ચિંતા દર્શાવતા, સોસાયટી ઓફ ઇન્ડિયન ઓટોમોબાઇલ મેન્યુફેક્ચરર્સ એ છેલ્લા એક મહિનામાં સરકારને બે વાર પત્ર લખીને વહેલો નિર્ણય લેવા વિનંતી કરી છે. વાહન ઉત્પાદકોએ PLI યોજના હેઠળ DVA-સ્થાનિક સ્તરે થતાં મૂલ્યવર્ધનની ગણતરી કરવા માટે પ્રવર્તમાન બજાર દરોના બદલે પાછલા વર્ષોના સરેરાશ ફોરેક્સ દરોનો ઉપયોગ કરવાની માંગ કરી છે. પશ્ચિમ એશિયાના સંઘર્ષ વચ્ચે રૂપિયાના અવમૂલ્યનને કારણે DVA નું સ્તર કૃત્રિમ રીતે નીચું આવી ગયું છે, જે કેટલાક ઉત્પાદનોને પ્રોત્સાહન (ઇન્સેન્ટિવ) મેળવવા માટે જરૂરી લઘુત્તમ મર્યાદાથી નીચે ધકેલી શકે છે.
રૂ. ૨૫,૯૩૮ કરોડની ઓટો PLI યોજના હેઠળ પાત્રતા મેળવવા માટે, વાહનના મોડલની આયાત સામગ્રી ૫૦ ટકા સુધી મર્યાદિત હોવી જોઈએ. તેનો અર્થ એ છે કે તેના મૂલ્યના (રૂપિયાના સંદર્ભમાં) અડધાથી ઓછો હિસ્સો આયાત કરી શકાય છે. મોડલની એક્સ-ફેક્ટરી કિંમતમાંથી આયાતી સામગ્રીનું મૂલ્ય બાદ કરીને DVAની ગણતરી કરવામાં આવે છે.
આ સંદર્ભમાં સિયામે-Siam એ તેનો પહેલો પત્ર ૩ જૂને ભારે ઉદ્યોગ મંત્રાલયને મોકલ્યો હતો અને ત્યારબાદ ૧૭ જૂને બીજો પત્ર ARAI ને મોકલ્યો હતો. ARAI એ ભારે ઉદ્યોગ મંત્રાલયના વહીવટી નિયંત્રણ હેઠળ જ કામ કરે છે. ૩ જૂનના પત્રમાં, સિયામે જણાવ્યું હતું કે ડોલરનો વિનિમય દર યોજનાના પ્રારંભિક ગાળા દરમિયાન આશરે રૂ. ૮૨-૮૩ પ્રતિ ડોલર (નાણાકીય વર્ષ ૨૩ ના સ્તરે) હતો, જે હાલમાં વધીને લગભગ રૂ. ૯૬ પ્રતિ ડોલર થઈ ગયો છે, જે આશરે ૧૫ ટકાનો વધારો દર્શાવે છે. ઉપરાંત, ઉત્પાદકો એકસાથે આયાતી ઇનપુટ્સ અને સિસ્ટમ્સ પર વધતા ખર્ચના દબાણનો સામનો કરી રહ્યા છે, જે સ્થાનિક સ્તરે ઉપલબ્ધ નથી.
આ અભૂતપૂર્વ ફોરેક્સ ફેરફારો અને છેલ્લા ત્રણ ક્વાર્ટરમાં ઇનપુટ ખર્ચમાં થયેલો વધારો DVA ની ગણતરીને અસર કરી રહ્યો છે, ભલે કંપનીઓએ સ્થાનિકીકરણ -localisation વધાર્યું હોય. વાહન ઉત્પાદકોના નિયંત્રણ બહારના પરિબળોને કારણે DVA ના પાલન પર આની અનિચ્છનીય વિપરીત અસર પડી રહી છે. આ ઉદ્યોગ મંડળે મે ૨૦૨૨ માં ભારે ઉદ્યોગ મંત્રાલય દ્વારા જારી કરાયેલી એક સ્પષ્ટતાનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો, જેમાં સ્વીકારવામાં આવ્યું હતું કે કંપનીની સપ્લાય ચેઇનમાં કોઈ મોટો ફેરફાર ન થયો હોય તો પણ ચલણની વધ-ઘટ અથવા કાચા માલની કિંમતોમાં ફેરફારને કારણે DVA નું સ્તર ઘટી શકે છે.
આ સમસ્યાના ઉકેલ માટે, સિયામે સરકારને વિનંતી કરી છે કે તેઓ નાણાકીય વર્ષ ૨૭ માટે નવી અરજીઓ અને રિવેલિડેશન (નવીનીકરણ) પ્રક્રિયા હેઠળના ઉત્પાદનો માટે યોજનાના પ્રારંભ ગાળામાં પ્રવર્તતા રેફરન્સ ફોરેક્સ રેટનો ઉપયોગ કરવા પર વિચાર કરે, જ્યારે રૂપિયો ₹ ૮૨-૮૩ પ્રતિ ડોલરની આસપાસ ટ્રેડ થઈ રહ્યો હતો. આ બાબત તાત્કાલિક ઉકેલ માંગે છે કારણ કે હાલમાં સમગ્ર ઉદ્યોગમાં આવી ઘણી અરજીઓ પ્રક્રિયા હેઠળ છે, અને આગામી સાત-દસ દિવસમાં વહેલી સ્પષ્ટતા થવાથી અરજદારોને તેમની સબમિશન અને પ્રમાણપત્ર પ્રક્રિયાઓ આગળ વધારવામાં ઘણી મદદ મળશે.
૧૭ જૂનના રોજ ARAI ને લખેલા પત્રમાં, સિયામે ફિક્સ ફોરેક્સ રેટ નક્કી કરવા માટે એક અલગ પદ્ધતિની દરખાસ્ત કરી હતી. યોજનાની શરૂઆતમાં પ્રવર્તતા વિનિમય દરનો ઉપયોગ કરવાને બદલે, તેણે રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI) ના નાણાકીય વર્ષ ૨૪ અને નાણાકીય વર્ષ ૨૫ ના સરેરાશ વિનિમય દરોના આધારે બેન્ચમાર્ક રેટની ગણતરી કરવાનું અને નાણાકીય વર્ષ ૨૬ ને આ ગણતરીમાંથી બાકાત રાખવાનું સૂચન કર્યું હતું. નાણાકીય વર્ષ ૨૪ અને ૨૫ ના દરોની સરેરાશ “તુલનાત્મક રીતે સ્થિર, આંચકા પૂર્વેના વિનિમય-દર શાસન” નું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે અને તેથી, નિયમનકારી બેન્ચમાર્કના હેતુઓ માટે મુખ્ય ચલણો સામે રૂપિયાના માળખાકીય સંબંધને વધુ સારી રીતે રજૂ કરે છે. ભારે ઉદ્યોગ મંત્રાલય, ARAI તેમજ સિયામે આ બાબતે બિઝનેસ સ્ટાન્ડર્ડના પ્રશ્નોના કોઈ જવાબો આપ્યા ન હતા. સિયામે એવી દરખાસ્ત પણ કરી હતી કે ફિક્સ ફોરેક્સ રેટ ૩૧ માર્ચ, ૨૦૨૭ સુધી અમલમાં રહેવો જોઈએ, અને ત્યારબાદ પ્રવર્તમાન આર્થિક પરિસ્થિતિઓના આધારે તેના સાતત્યની સમીક્ષા થવી જોઈએ.
DVA ગણતરી માટે સરેરાશ ફોરેક્સ દરના ઉપયોગની માંગ
DVA ની ગણતરી માટે કયા ફોરેક્સ રેટનો ઉપયોગ કરવો તે અંગેની અનિશ્ચિતતાને કારણે વાહન ઉત્પાદકોએ ઓટો PLI યોજના હેઠળની કેટલીક નવી અરજીઓ અટકાવી દીધી છે.
ઉદ્યોગ જગતની બહુવિધ અરજીઓ મંજૂરીની રાહ જોઈ રહી હોવાથી સિયામે વહેલા નિર્ણય માટે બે વાર પત્ર લખ્યો છે.
