• 5 October, 2026 - 2:10 AM

ગુજરાતમાં રેન્ટ એક્ટના નવા સુધારા સામે વકીલોનો મોરચો: ૫મી ઓક્ટોબરથી અચોક્કસ મુદતની હડતાલની ચિમકી

ગુજરાતમાં રેન્ટ એક્ટના નવા સુધારા સામે વકીલોનો મોરચો: ૫મી ઓક્ટોબરથી અચોક્કસ મુદતની હડતાલની ચિમકી
નોટરી, એફિડેવિટ, લીગલ ઓપિનિયન અને મિલકત રજિસ્ટ્રેશન સંબંધિત વકીલાતના સપોર્ટથી થતા તમામ કામો ઠપ થઈ જશે.
અમદાવાદઃ ગુજરાતમાં સરકારે સૂચિત કરેલા નવા રેન્ટ એક્ટ (ભાડા પટ્ટા કાયદા)ના વિવાદસ્પદ સુધારાઓ સામે સમગ્ર રાજ્યના વકીલ આલમમાં ભારે રોષ વ્યાપી ગયો છે. ‘ગુજરાત હાઇકોર્ટ એડવોકેટ્સ એસોસિએશન’ (GHAA) તથા ‘બાર કાઉન્સિલ ઓફ ગુજરાત’ સહિતની વિવિધ બાર એસોસિએશનોના નેતૃત્વ હેઠળ વકીલોએ સોમવાર, ૫મી ઓક્ટોબરથી અચોક્કસ મુદતની હડતાલ પર ઉતરવાની ચીમકી આપી છે. હડતાલનું મુખ્ય કારણ નવા સૂચિત કાયદા હેઠળ ટેનન્સી (ભાડા) વિવાદોમાંથી વકીલોની કોર્ટ રજૂઆતની ભૂમિકા નાબૂદ કરવી, ભાડાની અદાલતોના અધિકારક્ષેત્રમાં ફેરફાર કરવા અને વિવાદ નિવારણ માટે જ્યુડિશિયલ કોર્ટના બદલે એક્ઝિક્યુટિવ ઓથોરિટી (આસિસ્ટન્ટ કલેક્ટર કે ડેપ્યુટી કલેક્ટર)ને સત્તા સોંપવાની જોગવાઈઓ છે. વકીલ મંડળોના મતે આ જોગવાઈઓ ન્યાયતંત્રની સ્વાયત્તતા અને નાગરિકોના બંધારણીય અધિકારો પર સીધો પ્રહાર છે.

સરકારે આ ફેરફાર કેમ કર્યો?

ગુજરાત સરકારના મતે વર્ષો જૂના ‘બોમ્બે રેન્ટ કટોકટી અને ભાડા નિયંત્રણ કાયદા’ (Bombay Rent Act)ના સ્થાને કેન્દ્ર સરકારના ‘મોડેલ ટેનન્સી એક્ટ’ (Model Tenancy Act)ની લાઈન પર નવો આધુનિક કાયદો લાવવાનો હેતુ ભાડા કરાર પ્રક્રિયાને ઝડપી, પારદર્શી અને સરળ બનાવવાનો છે. સરકારની દલીલ છે કે સિવિલ કોર્ટોમાં ભાડા સંબંધી કેસો વર્ષો સુધી અટવાયેલા રહે છે. તેથી મિલકત માલિકો પોતાની મિલકત ભાડે આપતા અચકાય છે. રેન્ટ ઓથોરિટી અને રેન્ટ ટ્રિબ્યુનલની સ્થાપના કરીને સમયબદ્ધ (૬૦ થી ૯૦ દિવસમાં) કેસોનો નિકાલ લાવવો, ભાડૂઆત અને મિલકત માલિક બંનેના હિતોનું રક્ષણ કરવું અને રાજ્યમાં રિયલ એસ્ટેટ તથા ભાડા બજારને પ્રોત્સાહન આપવું એ સરકારનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય છે.

નવા કાયદાની કલમો અને વકીલોના કામકાજ પર અસર

નવા રેન્ટ એક્ટના સૂચિત વિધેયક (બિલ) આગામી વિધાનસભા સત્ર દરમિયાન ચર્ચા માટે ટેબલ પર મૂકવામાં આવે તેવી પૂર્ણ શક્યતા છે. કાયદાની મુખ્ય કલમો અને તેની વકીલોની પ્રેક્ટિસ પર મોટી અસરો પડી શકે છે. 
  • કલમ ૪ (કરારનું ફરજિયાત રજીસ્ટ્રેશન): દરેક ભાડા કરારને ‘રેન્ટ ઓથોરિટી’ સમક્ષ ડિજિટલી રજિસ્ટર કરવો ફરજિયાત રહેશે.
  • કલમ ૩૦ અને ૩૧ (અધિકારક્ષેત્ર અને વકીલ મુક્તિ): ભાડા વિવાદો ઉકેલવા માટે ડેપ્યુટી કલેક્ટર કક્ષાના ‘રેન્ટ ઓથોરિટી’ અને ‘રેન્ટ્સ ટ્રિબ્યુનલ’ ની રચના થશે. આ ઓથોરિટી સમક્ષ થતી સુનાવણીમાં સિવિલ પ્રોસિજર કોડ લાગુ પડશે નહીં અને પક્ષકારોએ પોતે જ રજૂઆત કરવાની રહેશે, જેમાં વકીલોની હાજરી કે રજૂઆત પર પ્રતિબંધ કે મર્યાદા મૂકવામાં આવી છે.
  • કાયદાકીય જોગવાઈની જાણકારી ન ધરાવનાર વ્યક્તિ સત્તાવાળાઓ સમક્ષ યોગ્ય રજૂઆત કરવામાં નિષ્ફળ રહે તેવી પણ સંભાવના આ નવી જોગવાઈ આવે તો ઊભી થઈ શકે છે. વકીલોની માફક ભાડુઆત કે મિલકત ભાડે આપનાર દલીલ ન કરી શકે તેવી સંભાવના પણ તેનાથી ઊભી થઈ શકે છે. તેમને કાયદાની દરેક આંટીઘૂંટીની સમજ ન હોવાથી પણ આ પરિસ્થિતિ નિર્માણ થઈ શકે છે.
  • વકીલોના કામકાજ પર અસર: સિવિલ કોર્ટ અને સ્મોલ કોઝ કોર્ટમાંથી ભાડા વિવાદોના હજારો કેસો સિવિલ ન્યાયાધીશો પાસેથી છીનવાઈને સરકારી અમલદારો (કાર્યકારી મેજિસ્ટ્રેટ) પાસે ચાલ્યા જશે. પરિણામે, જૂનિયર અને સિવિલ પ્રેક્ટિસ કરતા હજારો વકીલોની રોજીરોટી અને કામકાજ પર ગંભીર નકારાત્મક અસર પડશે.

વકીલોના વિરોધના મુખ્ય ૭ મુદ્દા

બાર કાઉન્સિલ ઓફ ગુજરાત અને વિરોધનું નેતૃત્વ કરી રહેલા એડવોકેટ્સ (જેમ કે GHAA ના વરિષ્ઠ હોદ્દેદારો) દ્વારા રજૂ કરાયેલા મુખ્ય વિરોધના મુદ્દા નીચે મુજબ છે.
૧. ન્યાયતંત્ર અને કારોબારીનું પૃથક્કરણ: જ્યુડિશિયલ ન્યાયાધીશોના બદલે આસિસ્ટન્ટ કલેક્ટર કે કલેક્ટર જેવા કારોબારી અધિકારીઓને ન્યાયિક સત્તા આપવી બંધારણના મૂળભૂત માળખાની વિરુદ્ધ છે.
૨. વકીલોના રજૂઆતના અધિકાર પર તરાપ: અરજદારોને પોતાના પસંદગીના વકીલ રોકવાના અધિકારથી વંચિત રાખવા.
૩. ભ્રષ્ટાચારની શક્યતા: એક્ઝિક્યુટિવ અધિકારીઓ પર રાજકીય અને સરકારી દબાણ રહેતું હોવાથી ન્યાયિક નિષ્પક્ષતા જોખમાશે અને ભ્રષ્ટાચાર વધશે.
૪. સિવિલ પ્રોસિજર કોડ (CPC) અને એવિડન્સ એક્ટની અગણના: કાયદાકીય સબૂતો અને તર્કના આધારે નિર્ણય લેવાની પ્રક્રિયા બંધ થઈ જશે.
૫. ભાડૂઆતોના હિતોનું જોખમ: નાના ભાડૂઆતો અને મધ્યમ વર્ગ કાયદાકીય જ્ઞાન વગર મજબૂત મિલકત માલિકો કે બિલ્ડરો સામે પોતાની રજૂઆત કરી શકશે નહીં.
૬. કોર્ટ ફી અને અપીલ પ્રોસેસ: અપીલ માટેની જોગવાઈઓ અસ્પષ્ટ અને સામાન્ય નાગરિકો માટે ખર્ચાળ છે.
૭. સ્થાનિક બાર એસોસિએશનોની ઉપેક્ષા: કાયદાનું પ્રારૂપ (ડ્રાફ્ટ) તૈયાર કરતી વખતે વકીલ મંડળો કે હાઇકોર્ટ બાર સાથે કોઈ વિચાર-વિમર્શ કરવામાં આવ્યો નથી.

હડતાલની જનસામાન્ય અને ન્યાયપ્રણાલી પર પડનારી અસર

વકીલોની અચોક્કસ મુદતની હડતાલના કારણે સામાન્ય નાગરિકો અને અદાલતી કામકાજ પર વ્યાપક નકારાત્મક અસર પડશે:
  • કેસોનું ખોરંભે પડવું: હાઇકોર્ટથી લઈને સિવિલ, સેશન્સ અને તાલુકા કોર્ટોમાં દરરોજ બોર્ડ પર આવતા હજારો કેસોની સુનાવણી અટકી જશે.
  • જામીન અને ઇમરજન્સી મેટર અટકશે: જેલમાં બંધ આરોપીઓની જામીન અરજીઓ (Bail Applications), સ્ટે ઓર્ડર, અને ઇમરજન્સી સ્ટે સસ્પેન્ડ થવાથી નાગરિકોને ભારે મુશ્કેલી વેઠવી પડશે.
  • પક્ષકારોની આર્થિક અને માનસિક ખુવારી: દૂર-દૂરથી કોર્ટે તારીખ ભરવા આવતા અરજદારો અને સાક્ષીઓને ધક્કા ખાવાનો વારો આવશે.
  • દસ્તાવેજ અને સ્ટેમ્પિંગ કામકાજ નકામું બનશે: નોટરી, એફિડેવિટ, લીગલ ઓપિનિયન અને મિલકત રજિસ્ટ્રેશન સંબંધિત વકીલાતના સપોર્ટથી થતા તમામ કામો ઠપ થઈ જશે.
(માહિતીના સોર્સ: બાર કાઉન્સિલ ઓફ ગુજરાત, ગુજરાત હાઇકોર્ટ એડવોકેટ્સ એસોસિએશન (GHAA) પ્રેસ રિલીઝ) 

Read Previous

શેરબજાર અત્યારે નિર્ણાયક મોડ પરઃ નિફ્ટી અને સેન્સેક્સ, વધુ કડાકો અટકાવવા મજબૂત બાઉન્સબેક જરૂરી

Read Next

ગુજરાત ગ્લોબલ કેપેબિલિટી સેન્ટર (GCC) માટેના નવા નિયમો જાહેરઃ ગુજરાત સરકારનું રૂ. 10,000 કરોડનું રોકાણ ખેંચવાનું લક્ષ્ય

Most Popular