હવે સરકાર પ્રીમિયમ ટ્રેનમાં નાફેડ મારફતે ભોજન પીરસવાની સુવિધા ઊભી કરશે: ઓર્ગેનિક ફૂડને પ્રોત્સાહન આપશે
સહકારી ક્ષેત્રની વિસ્તરી રહેલી ક્ષિતિજો: વંદે ભારત અને પ્રીમિયમ ટ્રેનોમાં હવે નાફેડ ભોજન પીરસશે
ભારતીય રેલ્વે કેટરિંગ અને ટુરિઝમ કોર્પોરેશને ટ્રેનોમાં મુસાફરોને આપવામાં આવતા ભોજનની ગુણવત્તા સુધારવા અને દેશી તથા પૌષ્ટિક આહારને પ્રોત્સાહન આપવા માટે નાફેડ સાથે હાથ મિલાવ્યા
ભારતીય રેલ્વેના આધુનિકીકરણ અને પ્રસાશનિક સુધારાઓ વચ્ચે એક ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ સહકારી ભાગીદારી આકાર લઈ રહી છે. દેશની અગ્રણી કૃષિ સહકારી સંસ્થા નાફેડ-નેશનલ એગ્રીકલ્ચરલ કોઓપરેટીવ માર્કેટિંગ ફેડરેશન ઓફ ઇન્ડિયા હવે માત્ર કૃષિ પેદાશોના ખરીદ-વેચાણ કે બફર સ્ટોક પૂરતી મર્યાદિત ન રહેતાં, ભારતીય રેલ્વેની સૌથી પ્રીમિયમ ટ્રેનો જેવી કે વંદે ભારત, રાજધાની અને શતાબ્દી એક્સપ્રેસમાં ગુણવત્તાયુક્ત ભોજન પૂરું પાડવાના ક્ષેત્રમાં પ્રવેશ કરી રહી છે.
ભારતીય રેલ્વે કેટરિંગ અને ટુરિઝમ કોર્પોરેશને ટ્રેનોમાં મુસાફરોને આપવામાં આવતા ભોજનની ગુણવત્તા સુધારવા અને દેશી તથા પૌષ્ટિક આહારને પ્રોત્સાહન આપવા માટે નાફેડ સાથે હાથ મિલાવ્યા છે. આ પહેલ હેઠળ નાફેડ રેલ્વેના પ્રીમિયમ ટ્રેન નેટવર્કમાં શુદ્ધ, જૈવિક અને મિલેટ્સ આધારિત અને ઓર્ગેનિક ખાદ્યસામગ્રી સપ્લાય કરવાની મુખ્ય જવાબદારી સંભાળશે.
મુખ્ય વ્યૂહરચના અને સેવાઓ
નાફેડ રેલવે પેસેન્જરોને શુદ્ધ અને પૌષ્ટિક આહાર પીરસશે. નાફેડ દ્વારા સપ્લાય કરવામાં આવતો ખોરાક સીધો ખેડૂતો અને સહકારી મંડળીઓ પાસેથી મેળવવામાં આવશે. જેમાં મિલેટ્સ એટલે કે બાજરી, જુવાર અને રાગીમાંથી બનેલી વાનગીઓ અને ઓર્ગેનિક ઉત્પાદનો પર વિશેષ ભાર મૂકવામાં આવશે.
તેની સાથે જ સપ્લાય ચેઈનનું મજબૂત કરવામાં આવશે. નાફેડ પોતાના વિશાળ કોલ્ડ સ્ટોરેજ અને પ્રોસેસિંગ યુનિટ્સનો ઉપયોગ કરીને રેલ્વેના બેઝ કિચન સુધી ઉચ્ચ ગુણવત્તા કાચો માલ તથા તૈયાર પેકેજ્ડ ફૂડ પહોંચાડશે. તેનો લાભ ખેડૂતો અને ગ્રાહકો બંનેને મળશે. આ યોજનાથી એક તરફ રેલ્વેના મુસાફરોને બજારના ખાનગી કોન્ટ્રાક્ટરો કરતા વધુ શુદ્ધ અને સ્વચ્છ આહાર મળશે, તો બીજી તરફ સહકારી ક્ષેત્રના ખેડૂતોને તેમના ઉત્પાદનનો સીધો બજારભાવ મળશે.
સંભવિત અસરો
આઈઆરસીટીસીની છબી અને ભોજનની ગુણવત્તામાં સુધારો આવશે. ભૂતકાળમાં ખાનગી કેટરિંગ કોન્ટ્રાક્ટરો સામે ખોરાકની નબળી ગુણવત્તા અને અસ્વચ્છતા અંગે મુસાફરોની અનેક ફરિયાદો સામે આવી હતી. નાફેડ એક સરકારી અને સહકારી સંસ્થા હોવાથી નફાખોરી કરતા ગુણવત્તા અને સુરક્ષા પર વધુ ધ્યાન આપશે, જેથી વંદે ભારત જેવી બ્રાન્ડ ટ્રેનોમાં કેટરિંગ સર્વિસની ગુણવત્તાનું સ્તર ઊંચું આવશે.
પરિણામે કૃષિ અને સહકારી ક્ષેત્રને નવું વિશાળ બજાર મળશે. ભારતીય રેલ્વે દરરોજ લાખો મુસાફરોને ભોજન પૂરું પાડે છે, જે ખોરાકનો એક બહુ મોટો વપરાશકારોનો વર્ગ છે. નાફેડ સાથે જોડાયેલા નાના ખેડૂતો, મહિલા સ્વસહાય જૂથો અને એફપીઓ દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવેલા આહાર સામગ્રીને સીધું રેલવેનું વિશાળ બજાર મળશે, જેનાથી ગ્રામીણ અર્થતંત્રને મોટો નાણાકીય ટેકો મળશે.
બીજીતરફ ભારત સરકાર મિલેટ્સના વપરાશને પ્રોત્સાહન આપી રહી છે. વંદે ભારત જેવી પ્રીમિયમ ટ્રેનોમાં મિલેટ આધારિત હેલ્ધી સ્નેક્સ અને ભોજન પીરસવાથી લોકોમાં સ્વાસ્થ્યપ્રદ આહાર પ્રત્યે જાગૃતિ વધશે. તેને માટેના પાયલોટ પ્રોજેક્ટ્સ અને વિસ્તરણ પણ કરવાનું આયોજન છે. પસંદગીની વંદે ભારત અને રાજધાની એક્સપ્રેસ ટ્રેનોમાં નાફેડ દ્વારા પેકેજ્ડ ફૂડ, રેડી-ટુ-ઈટ સ્નેક્સ અને ઓર્ગેનિક પેકેજિંગના સપ્લાયની પ્રક્રિયા શરૂ કરવામાં આવી છે. તેને માટે માળખાકીય સુવિધાઓનો વિકસાવવામાં આવશે. નાફેડ દ્વારા રેલ્વે સ્ટેશનોના મુખ્ય હબ નજીક પોતાના મેગા પ્રોસેસિંગ અને સ્ટોરેજ સેન્ટરોને વધુ સુસજ્જ કરવામાં આવી રહ્યા છે જેથી દૈનિક ધોરણે તાજો આહાર પૂરો પાડી શકાય. તેનાથી ખાનગી કોન્ટ્રાક્ટરોની ઈજારાશાહીનો અંત આવશે. રેલ્વે કેટરિંગ ક્ષેત્રે દાયકાઓથી ચાલી આવતી અમુક મોટા ખાનગી પ્લેયર્સની ઈજારાશાહી સામે નાફેડનો આ પ્રવેશ એક મજબૂત અને વિશ્વસનીય વિકલ્પ બનીને ઉભરી રહ્યો છે.
નાફેડનું ભારતીય રેલવેના પ્રીમિયમ કેટરિંગ ક્ષેત્રમાં આગમન એ માત્ર એક વ્યાપારિક કરાર નથી, પરંતુ તે ભારતના સહકારી મોડેલને દેશના આધુનિક પરિવહન માળખા સાથે જોડતી એક ક્રાંતિકારી પહેલ છે. આનાથી ‘ખેતરથી લઈને ટ્રેનની થાળી સુધી’ શુદ્ધતા અને સમૃદ્ધિનો નવો દોર શરૂ થશે.
