કોના બાપની દિવાળી, નેશનલ કંપની લૉ ટ્રિબ્યુનલે 22006 કરોડના બાકીદારનું રૂ. 6.5 કરોડમાં સેટલમેન્ટ કર્યું

રૂ.૨૨,૦૦૬ કરોડના દેવા પર ૯૯.૯૭% હેરકટ! NCLTએ સુભાષ ચંદ્રના ₹૬.૫ કરોડના રિપેમેન્ટ પ્લાનને મંજૂરી આપી

એલઆઈસી હાઉસિંગ ફાઇનાન્સે ચીંધ્યું હતું કે તેના સ્વીકારેલા રૂ. ૧,૩૨૨.૩૯ કરોડના દાવા સામે આ યોજના હેઠળ માત્ર રૂ. ૩૮.૦૯ લાખ મળશે, એટલે કે તેની બાકી નીકળતી રકમના લગભગ ૦.૦૨૮ ટકા જ છે

બેન્કને કેમ ખંખેરી લેવી તેની દરેક યુક્તિઓ અજમાવીને સફળ થવામાં ઉદ્યોગપતિઓ માહેર, સામાન્ય લોન લેનારની મિલકતની ચપટી વગાડતામાં હરાજી કરી દેતે બેન્કોનું મોટા માથા સામે મૌન કે મિલીભગત

નેશનલ કંપની લો ટ્રિબ્યુનલે-એનસીએલટીએ ઝી ગ્રુપના સ્થાપક સુભાષ ચંદ્ર માટેના રિપેમેન્ટ પ્લાનને મંજૂરી આપી છે, જે હેઠળ સ્વીકારાયેલા ₹૨૨,૦૦૬.૫૭ કરોડના દાવાઓ સામે ધિરાણકર્તાઓ (લેણદારો)ને કુલ માત્ર રૂ. ૬.૫ કરોડ જ મળશે. આ યોજના સ્વીકૃત દાવાઓના માત્ર ૦.૦૩ ટકા જેટલી રકમની રિકવરી અને લેણદારો માટે લગભગ ૯૯.૯૭ ટકા હેરકટ એટલે કે દેવાની માફી કે કાપ આપવામાં આવ્યો હોવાનું દર્શાવે છે. મૂળ બેંચના બે સભ્યો વચ્ચેના અભિપ્રાયના મતભેદને ઉકેલવા માટે ત્રીજા સભ્ય તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવેલા એનસીએલટીના ન્યાયિક સભ્ય નીલેશ શર્મા દ્વારા ૨૫ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ના રોજ ૧૪૪ પાનાનો આદેશ સંભળાવવામાં આવ્યો હતો. શ્રી શર્માએ ઇન્સોલ્વન્સી એન્ડ બેન્કરપ્સી કોડ (IBC)ની કલમ ૧૧૪ હેઠળ રિપેમેન્ટ પ્લાનને મંજૂરી આપી હતી, જે લેણદારોની યાદી અને મંજૂર થયેલી રકમના વિતરણ સંબંધિત ચોક્કસ નિર્દેશોને આધીન છે.

એનસીએલટીની બેન્ચે અવલોકન કર્યુંછે કે, મારા મતે, પર્સનલ ગેરંટર દ્વારા રજૂ કરવામાં આવેલ રિપેમેન્ટ પ્લાનને ઇન્સોલ્વન્સી એન્ડ બેન્કરપ્સી કોડની  કલમ ૧૧૪ હેઠળ મંજૂર કરવો જરૂરી છે, જે ૯૬૦ વ્યક્તિઓ વતી અનિલ કુમાર અને ૩૦૦ વ્યક્તિઓ વતી સુનિલ જૈન દ્વારા રજૂ કરાયેલા દાવાઓને લેણદારોની આખરી યાદીમાંથી બાકાત રાખવા અને મંજૂર થયેલા રિપેમેન્ટ પ્લાન મુજબ બાકીના પાત્ર લેણદારો વચ્ચે રિપેમેન્ટ રકમનું પરિણામી પુનઃવિતરણ કરવાને આધીન રહેશે. મારા મતે મંજૂર થયેલ રિપેમેન્ટ પ્લાન ઇન્સોલ્વન્સી એન્ડ બેન્કરપ્સી કોડ-IBCની કલમ ૧૧૫ અનુસાર રિપેમેન્ટ પ્લાન સાથે સહમત હોય કે અસહમત હોય તેવા તમામ લેણદારો માટે બંધનકર્તા રહેશે અને કોડ હેઠળ દર્શાવેલા તમામ પરિણામો ધરાવશે.

રિપેમેન્ટ પ્લાન ઇન્સોલ્વન્સી એન્ડ બેન્કરપ્સી કોડ-IBCની કલમ ૧૧૫ અનુસાર રિપેમેન્ટ પ્લાન સાથે સહમત હોય કે અસહમત હોય તેવા તમામ લેણદારો માટે બંધનકર્તા રહેશે

આ કેસ ૨૦૨૨ માં આઈબીસીની કલમ ૯૫ હેઠળ ઇન્ડિયાબુલ્સ હાઉસિંગ ફાઇનાન્સ લિમિટેડ દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી ઝી ગ્રુપના પ્રમોટર સુભાષ ચંદ્ર સામેની વ્યક્તિગત નાદારીની કાર્યવાહીથી શરૂ થયો હતો. સુપ્રીમ કોર્ટના અગાઉના વચગાળાના આદેશ દ્વારા રિઝોલ્યુશન પ્રોફેશનલના રિપોર્ટને મુલતવી રાખવામાં આવ્યા બાદ ટ્રિબ્યુનલે એપ્રિલ ૨૦૨૪ માં નાદારીની અરજી સ્વીકારી હતી.

₹૨૨,૦૦૬.૫૭ કરોડ સામે ₹૬.૫ કરોડ 

રિપેમેન્ટ પ્રસ્તાવ હેઠળ, રૂ.₹૬.૨૫ કરોડ લેણદારો માટે ફાળવવામાં આવ્યા હતા જ્યારે નાદારી પ્રક્રિયાના ખર્ચ માટે અન્ય રૂ. ૨૫ લાખ પૂરા પાડવામાં આવ્યા હતા, જે કુલ પ્રસ્તાવિત રકમને રૂ. ૬.૫ કરોડ સુધી લઈ જાય છે. મુખ્ય વાંધા ઉઠાવનારાઓમાંથી એક, એલઆઈસી હાઉસિંગ ફાઇનાન્સે ચીંધ્યું હતું કે તેના સ્વીકારેલા રૂ. ૧,૩૨૨.૩૯ કરોડના દાવા સામે આ યોજના હેઠળ માત્ર રૂ. ૩૮.૦૯ લાખ મળશે, એટલે કે તેની બાકી નીકળતી રકમના લગભગ ૦.૦૨૮ ટકા જ છે.  આ આંકડા પ્રસ્તાવિત દેવા માફીની અસાધારણ મર્યાદા દર્શાવે છે. સ્વીકારેલા દાવાના દર રૂ. ૧૦૦ સામે લેણદારોને માત્ર ત્રણ પૈસા જ પાછા મળશે. આશરે રૂ ૯૯.૯૭ નો બાકીનો હિસ્સો મંજૂર પ્લાન હેઠળ અસરકારક રીતે હેરકટ ગણાશે.

રિપેમેન્ટ પ્લાને લેણદારો વચ્ચે મૂલ્યના આધારે ૮૦.૮૧૪ ટકા મંજૂરી મેળવી હતી. મતદાનના રેકોર્ડ દર્શાવે છે કે એક્સિસ બેંક, કેનરા બેંક, એચડીએફસી બેંક, ફ્રેન્કલિન ટેમ્પલટન ફંડનું પ્રતિનિધિત્વ કરતી આઈડીબીઆઈ ટ્રસ્ટીશિપ, એલઆઈસી હાઉસિંગ ફાઇનાન્સ, આરબીએલ બેંક અને યુનિયન બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (યુકે) સહિતના અનેક લેણદારોએ પ્રસ્તાવની વિરુદ્ધમાં મતદાન કર્યું હતું. તેમ છતાં આ વાંધાઓ ત્રીજા સભ્યને પ્લાન અસ્વીકાર કરવા માટે સમજાવી શક્યા ન હતા.

ત્રીજા સભ્યએ NCLTનો ગતિરોધ ઉકેલ્યો

મૂળ NCLT બેંચે ભિન્ન અભિપ્રાય આપ્યા બાદ આ મામલો શ્રી શર્મા પાસે પહોંચ્યો હતો. કંપની એક્ટ, ૨૦૧૩ ની કલમ ૪૧૯(૫) હેઠળ સત્તાનો ઉપયોગ કરીને NCLTના પ્રમુખે ૯ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૬ના રોજ અસહમતિના મુદ્દાઓ શ્રી શર્માની બેંચને મોકલ્યા હતા. શ્રી શર્માએ લેણદારો દ્વારા ઉઠાવવામાં આવેલા વાંધાઓ, રિઝોલ્યુશન પ્રોફેશનલના (RP) રિપોર્ટ, રિપેમેન્ટ પ્લાન અને બે મૂળ સભ્યોના અભિપ્રાયોની તપાસ કરી. તેમણે ચુકાદો આપ્યો કે લેણદારો દ્વારા પ્લાનની મંજૂરીને અમાન્ય ઠેરવે તેવું કોઈ ગંભીર વૈૈધાનિક ઉલ્લંઘન થયું નથી. ત્રીજા સભ્યએ સ્પષ્ટ કર્યું કે લેણદારોની મંજૂરી પોતે ન્યાયિક સમીક્ષાથી પર નથી. જો કે, આ કેસમાં તેમને એવી કોઈ મોટી ખામી મળી નથી જે ૮૦.૮૧૪ ટકા વોટિંગ શેર ધરાવતા લેણદારો પાસેથી મેળવેલી મંજૂરીને રદબાતલ ઠેરવી શકે તેવી છે.

લેણદારોએ અત્યંત ઓછી રિકવરીને પડકારી

એલઆઈસી હાઉસિંગ ફાઇનાન્સે પ્રસ્તાવિત ચુકવણીને ‘અવ્યવહારુ અને ગેરકાનૂની’ ગણાવી હતી અને દલીલ કરી હતી કે તેના સ્વીકારેલા દાવાના આટલા નાના હિસ્સાની રિકવરી મંજૂરીને વ્યાજબી ઠેરવી શકે નહીં. લેણદારોએ રૂ. ૬.૫ કરોડના પ્રસ્તાવની નિશ્ચિતતા સામે પણ સવાલ ઉઠાવ્યા હતા, અને રિપેમેન્ટ પ્લાનની ભાષા તરફ ઈશારો કર્યો હતો જેમાં આ રકમને સૂચક ગણાવવામાં આવી હતી. તેમણે સવાલ કર્યો હતો કે શું મુખ્ય દેવાદારો સાથે જોડાયેલી ચુકવણીઓને વ્યાજબી રીતે સુભાષ ચંદ્રની રિપેમેન્ટ ફરજોમાં ગણી શકાય કે નહીં. અન્ય લેણદારોએ વ્યાપારિક પ્રક્રિયા અને મતદાન પ્રક્રિયામાં કેટલીક સંસ્થાઓની ભાગીદારીને પડકારી હતી, એવો આક્ષેપ કરીને કે તેઓ સુભાષ ચંદ્રની સહયોગી અથવા સંબંધિત સંસ્થાઓ હતી અને તેથી તેમના મતો બાકાત રાખવા જોઈતા હતા. વાંધા ઉઠાવનારાઓએ ખાસ કરીને વીણા ઇન્વેસ્ટમેન્ટ્સ પ્રાઇવેટ લિમિટેડ, ડાયરેક્ટ મીડિયા ડિસ્ટ્રિબ્યુશન વેન્ચર્સ પ્રાઇવેટ લિમિટેડ, વર્લ્ડ ક્રેસ્ટ એડવાઇઝર્સ એલએલપી, લેમોનેડ કેપિટલ એડવાઇઝર્સ એલએલપી અને કોર્પકોલ કેપિટલ એડવાઇઝર્સ એલએલપીના મતો સામે સવાલો ઉઠાવ્યા હતા. જોકે, શ્રી શર્માએ ચુકાદો આપ્યો કે વિવાદિત સંસ્થાઓ આઈબીસીની કલમ ૭૯(૨)(g) હેઠળ ‘સહયોગી’ ની વૈધાનિક વ્યાખ્યા પૂરી કરતી હોવાનું સાબિત થયું નથી. તેથી, માત્ર સુભાષ ચંદ્ર સાથેના તેમના સંબંધોના આક્ષેપોના આધારે તેમના મતો બાકાત રાખી શકાય નહીં.

NCLTએ ફોરેન્સિક ઓડિટની માંગ ફગાવી

ટ્રિબ્યુનલ સમક્ષ એક મુખ્ય મુદ્દો સુભાષ ચંદ્રની ભૂતકાળની નેટ વર્થ અને તેમની વર્તમાન જાહેર કરાયેલી નાણાકીય સ્થિતિ વચ્ચેનો મોટો તફાવત હતો. લેણદારોએ ૨૦૧૭ અને ૨૦૧૮ માં જારી કરાયેલા નેટ વર્થ સર્ટિફિકેટ્સનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો જેમાં સુભાષ ચંદ્રની નેટ વર્થ અનુક્રમે આશરે રૂ. ૪૫,૮૮૮ કરોડ અને રૂ. ૪૦,૫૬૨ કરોડ  દર્શાવવામાં આવી હતી. આ કાર્યવાહીમાં વર્તમાન આંકડો આશરે રૂ. ૩૧.૭૯ કરોડ હોવાનું જણાવાયું હતું. લેણદારોએ દલીલ કરી હતી કે રિપેમેન્ટ પ્લાન મંજૂર થાય તે પહેલાં આ તફાવત માટે ફોરેન્સિક ઓડિટ અને અસ્કયામતોની તપાસ થવી જરૂરી છે. શ્રી શર્માએ પ્લાનને રોકવા માટે આ દલીલને ફગાવી દીધી હતી. તેમણે નોંધ્યું હતું કે અગાઉના નેટ વર્થ સર્ટિફિકેટ્સ લેણદારો માટે વ્યાજબી પ્રશ્નો ઉભા કરે છે, પરંતુ તેનાથી આપોઆપ એ સાબિત થતું નથી કે તે સર્ટિફિકેટ્સમાં ઉલ્લેખિત અસ્કયામતો હજુ પણ અસ્તિત્વમાં છે અથવા ત્યારબાદ ગેરકાયદેસર રીતે છુપાવવામાં આવી છે, અન્યત્ર ટ્રાન્સફર કરવામાં આવી છે. ટ્રિબ્યુનલે ચુકાદો આપ્યો હતો કે આઈબીસીની લાગુ જોગવાઈઓ હેઠળ રિપેમેન્ટ પ્લાનની મંજૂરી માટે ફોરેન્સિક ઓડિટ અથવા અસ્કયામતોની તપાસ કરવી એ ફરજિયાત પૂર્વશરત નથી. તેમણે એમ પણ કહ્યું કે ઇન્સોલ્વન્સી રિઝોલ્યુશન પ્રોફેશનલની ભૂમિકાને અનિયંત્રિત તપાસ એજન્સી કે ફોરેન્સિક ઓડિટર તરીકે વિસ્તારવી જોઈએ નહીં.

ટ્રિબ્યુનલે કહ્યું નાદારીથી પણ વધુ સારી રિકવરી ન મળી હોત

શ્રી શર્મા માટે એક કેન્દ્રીય વિચારણા શ્રી ચંદ્રની વ્યક્તિગત સંપત્તિનું મૂલ્ય હતું. રિપેમેન્ટ પ્લાનને એ આધારે વ્યાજબી ઠેરવવામાં આવ્યો હતો કે   સુભાષ ચંદ્રની ઉપલબ્ધ સંપત્તિ મર્યાદિત મૂલ્યની હતી અને સંભવિતપણે નાદારીની પ્રક્રિયાના ખર્ચને પહોંચી વળવા માટે પણ અપૂરતી હોઈ શકે છે. આ પ્રસ્તાવમાં રૂ. ૬.૫ કરોડની ચુકવણી માટે તેમની ઉપલબ્ધ અસ્કયામતો અને સંસાધનોનો ઉપયોગ કરવાનો પ્રયાસ કરાયો હતો. તેથી ટ્રિબ્યુનલે વિચારણા કરી કે શું પ્લાનને અસ્વીકાર કરવાથી અસહમત લેણદારોને ખરેખર વધુ સારો ફાયદો થયો હોત કે કેમ. શ્રી શર્માએ નિષ્કર્ષ કાઢ્યો કે માત્ર રૂ. ૬.૫ કરોડના પેઆઉટની તુલના ખૂબ જ મોટા સ્વીકૃત દાવાઓ સાથે કરીને લેણદારોના હિતોનું મૂલ્યાંકન કરી શકાય નહીં. નાદારીના વૈકલ્પિક પરિણામ પર પણ વિચાર કરવો પડ્યો હતો, ખાસ કરીને સુભાષચંદ્રની સંપત્તિના મૂલ્યાંકનને ધ્યાનમાં રાખીને આ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. ટ્રિબ્યુનલની દલીલ એ છે કે સુભાષ ચંદ્રની વ્યક્તિગત નાદારીનું સફળ નિવારણ તેમને નાણાકીય સ્થિરતા પુનઃ પ્રાપ્ત કરવા દેશે અને સંભવિતપણે મુખ્ય દેવાદારો પાસેથી લેણદારોની રિકવરીની તકોમાં સુધારો કરશે. તેથી રિપેમેન્ટ પ્લાનનું મૂલ્યાંકન માત્ર સ્વીકારેલા દાવાઓના અંકિત મૂલ્ય સામે કરવાને બદલે નાદારીના સંભવિત પરિણામ સામે કરવામાં આવ્યું હતું.

પ્લાન અસહમત લેણદારો પર પણ બંધનકર્તા રહેશે

આ ચુકાદો આ પ્રસ્તાવની વિરુદ્ધમાં મતદાન કરનારા લેણદારો માટે પણ એક મહત્વપૂર્ણ મુદ્દો નક્કી કરે છે. શ્રી શર્માએ ચુકાદો આપ્યો કે મંજૂર થયેલ રિપેમેન્ટ પ્લાન તેના હેઠળ આવરી લેવાયેલા તમામ લેણદારો પર બંધનકર્તા છે, જેમાં તેનો વિરોધ કરનારાઓ પણ સામેલ છે. અસહમત લેણદારો મંજૂર થયેલા પ્લાન સાથે અસંગત હોય તે રીતે મૂળ સંપૂર્ણ દેવાની રિકવરી કરવાનો સ્વતંત્ર અધિકાર જાળવી શકતા નથી. તેમ છતાં ટ્રિબ્યુનલે સ્પષ્ટ કર્યું કે તેના નિર્ણયનો અર્થ એ નથી કે લેણદારોના વાંધાઓને સહેલાઈથી અવગણી શકાય. તેણે ચુકાદો આપ્યો કે એજ્યુડિકેટિંગ ઓથોરિટીની એ ફરજ છે કે તે તપાસ કરે કે મંજૂરી પ્રક્રિયા કાયદાનું પાલન કરે છે કે નહીં. જો કે, આ કેસમાં જે અનિયમિતતાઓ મળી આવી હતી તેને પ્લાનનો અસ્વીકાર કરવા કે પુનર્વિચાર કરવા માટે પૂરતી ગંભીર ગણવામાં આવી ન હતી.

૧,૨૬૦ વ્યક્તિઓના દાવા બાકાત રાખવામાં આવ્યા

આ મંજૂરી લેણદારોની યાદીમાં નોંધપાત્ર સુધારા સાથે આવે છે. શ્રી શર્માએ નિર્દેશ આપ્યો કે ૯૬૦ વ્યક્તિઓ વતી અનિલ કુમાર દ્વારા અને અન્ય ૩૦૦ વ્યક્તિઓ વતી સુનિલ જૈન દ્વારા રજૂ કરાયેલા દાવાઓને લેણદારોની આખરી યાદીમાંથી દૂર કરવામાં આવવા જોઈએ. ટ્રિબ્યુનલે શોધી કાઢ્યું કે આ દાવાઓ આધારભૂત દસ્તાવેજી પુરાવા વિના સ્વીકારવામાં આવ્યા હતા, જે રિઝોલ્યુશન પ્રોફેશનલની ભૂલ દર્શાવે છે. જો કે, ટ્રિબ્યુનલે ચુકાદો આપ્યો કે આ ભૂલ આખી રિપેમેન્ટ પ્રક્રિયાને અમાન્ય કરવા જેટલી ગંભીર નહોતી. તેના બદલે, આ દાવાઓ માટે ફાળવવામાં આવેલી રકમ બાકીના પાત્ર લેણદારો વચ્ચે પુનઃવિતરિત કરવામાં આવશે. રિઝોલ્યુશન પ્રોફેશનલને લેણદારોની સુધારેલી અને આખરી યાદી તૈયાર કરવા અને મંજૂર થયેલ રિપેમેન્ટ રકમના વિતરણ માટે પરિણામી ગણતરીઓ કરવાનો નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો છે.

મામલો મૂળ બેંચ પાસે પરત ગયો

ત્રીજા સભ્યનો આદેશ પોતાની રીતે જ આ પ્રક્રિયાકીય અંત લાવતો નથી. કંપની એક્ટ, ૨૦૧૩ ની કલમ ٤١٩(૫) હેઠળ બહુમતી અભિપ્રાય અનુસાર યોગ્ય આદેશો માટે આ મામલો મૂળ ડિવિઝન બેંચ સમક્ષ મૂકવા માટે નિર્દેશિત કરવામાં આવ્યો છે. આમ ત્રીજા સભ્યએ લેણદારોની યાદીમાં સુધારાનો નિર્દેશ આપવાની સાથે રિપેમેન્ટ પ્લાનના અમલીકરણની તરફેણમાં ગતિરોધ તોડ્યો છે. આ કેસ અર્થપૂર્ણ રિકવરી ઈચ્છતા અસહમત લેણદારોના હિતો અને વ્યક્તિગત નાદારીની કાર્યવાહીમાં સામૂહિક નિર્ણય લેવા માટેના આઈબીસીના માળખા વચ્ચેની ખેંચતાણ દર્શાવે છે. સુભાષ ચંદ્રના કિસ્સામાં, તે ખેંચતાણે એક અસાધારણ આઘાતજનક પરિણામ આપ્યું છે: રૂ. ૨૨,૦૦૬.૫૭ કરોડના સ્વીકૃત દાવાઓ સામે રૂ. ૬.૫ કરોડની ઓફર કરવામાં આવી છે, જેનાથી લેણદારોને આશરે ૦.૦૩% રિકવરી અને ૯૯.૯૭% હેરકટ મળ્યો છે.

વિજય માલ્યાની પ્રતિક્રિયા

દારૂના પૂર્વ ઉદ્યોગપતિ વિજય માલ્યાએ પણ X (અગાઉ ટ્વિટર) પર એક પોસ્ટ દ્વારા આ ઘટનાક્રમ પર પ્રતિક્રિયા આપી હતી. અહેવાલ આપેલા પરિણામનો ઉલ્લેખ કરતા શ્રી માલ્યાએ શ્રી ચંદ્રને અભિનંદન આપ્યા અને તેની સરખામણી પોતાના દેવા-રિકવરી વિવાદ સાથે કરી હતી. “જો આ સાચું હોય તો મારા મિત્ર સુભાષને ખૂબ ખૂબ અભિનંદન. બેંકો અને સરકારે સ્વીકાર્યું છે કે તેમણે મારા રૂ. ૬,૨૦૩ કરોડના ચુકાદાના દેવા સામે રૂ. ૧૪,૧૦૦ કરોડ રિકવર કર્યા છે. બીજા ઘણા કરજદારોએ ખૂબ જ નાના ભાગમાં સેટલમેન્ટ કર્યું છે. હું માનું છું કે આ ભારતીય દેવા નિવારણ ન્યાય છે.