મ્યુચ્યુઅલ ફંડ રોકાણકારો માટે SEBI ની થર્ડ-પાર્ટી પેમેન્ટ દરખાસ્તનો અર્થ શું છે

જીવન વીમાના પ્રીમિયમની માફક હવે પગાર આપનાર કંપની કર્મચારીની સૂચના પછી તેના પગારમાંથી રકમ કાપીને મ્યુચ્યુઅલ ફંડ  ચલાવતી કંપનીઓને મોકલી શકશે

સેબીએ મૂકેલી દરખાસ્ત હેઠળ એક પાત્ર એમ્પ્લોયર કર્મચારીના પગારમાંથી રકમ કાપી શકે છે અને કર્મચારી દ્વારા પસંદ કરાયેલ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ સ્કીમ્સમાં રોકાણ માટે AMC ને સંયોજિત (એકત્રિત) ચૂકવણી કરી શકે છે.

નિયમનકાર પગાર-સંબંધિત રોકાણ, યુનિટ-આધારિત ડિસ્ટ્રિબ્યુટર કમિશન અને સ્કીમ્સ દ્વારા મોકલવામાં આવતા દાન પર વિચાર કરી રહ્યો છે

તમારા મ્યુચ્યુઅલ ફંડ રોકાણો માટે હાલમાં તમારા પોતાના બેંક ખાતામાંથી ચૂકવણી કરવી પડે છે. SEBI હવે આ નિયમમાં છૂટછાટ આપવા પર વિચાર કરી રહી છે. 20 મેના રોજ બહાર પાડવામાં આવેલા એક કન્સલ્ટેશન પેપરમાં, નિયમનકારે સેબીએ ચોક્કસ પરિસ્થિતિઓમાં થર્ડ-પાર્ટી પેમેન્ટ્સ (ત્રીજા પક્ષ દ્વારા ચૂકવણી)ની મંજૂરી આપવાની દરખાસ્ત કરી છે. તેમાં પગારમાંથી કપાત દ્વારા કરવામાં આવતા રોકાણો, મ્યુચ્યુઅલ ફંડ ડિસ્ટ્રિબ્યુટર્સને યુનિટ્સના રૂપમાં ચૂકવવામાં આવતું કમિશન અને મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સ દ્વારા મોકલવામાં આવતા દાનનો સમાવેશ થાય છે. આ દરખાસ્તનો ઉદ્દેશ્ય છેતરપિંડી અને મની લોન્ડરિંગ સામેની તપાસ જાળવી રાખીને વાસ્તવિક વ્યવહારોને સરળ બનાવવાનો છે. રોકાણકારો માટે, સૌથી સુસંગત ફેરફાર પેરોલ (પગાર) દ્વારા રોકાણ કરવાની ક્ષમતા હોઈ શકે છે, જો અંતિમ સેફગાર્ડ્સ (સુરક્ષાત્મક પગલાં) તેમના હિતોનું રક્ષણ કરે છે.

મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સમાં થર્ડ પાર્ટી પેમેન્ટ્સ સક્ષમ કરવા અંગેના તેના કન્સલ્ટેશન પેપર દ્વારા SEBI શું કરવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે?

હાલમાં, મ્યુચ્યુઅલ ફંડ રોકાણો માટે રોકાણકારના પોતાના બેંક ખાતામાંથી ચૂકવણી કરવી પડે છે. SEBI હવે વિચાર કરી રહી છે કે શું આ નિયમમાં કેટલીક મર્યાદિત પરિસ્થિતિઓમાં છૂટછાટ આપી શકાય કે જ્યાં અન્ય પક્ષ ચૂકવણી કરે છે, પરંતુ રોકાણ હજી પણ ઓળખાયેલા રોકાણકાર અથવા લાભાર્થીનું જ રહે છે અથવા તેને જ ફાયદો પહોંચાડે છે.

કન્સલ્ટેશન પેપર ત્રણ કિસ્સાઓમાં થર્ડ-પાર્ટી પેમેન્ટ્સની મંજૂરી આપવાની દરખાસ્ત કરે છે:

• એક એમ્પ્લોયર (નિયોક્તા) કર્મચારીના પગારમાંથી નાણાં કાપે છે અને તે કર્મચારી દ્વારા પસંદ કરાયેલ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ સ્કીમ્સમાં તેનું રોકાણ કરે છે.

• એક AMC મ્યુચ્યુઅલ ફંડ ડિસ્ટ્રિબ્યુટરને રોકડના બદલે મ્યુચ્યુઅલ ફંડ યુનિટ્સના સ્વરૂપમાં ટ્રેલ કમિશન ચૂકવે છે.

• મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સ દ્વારા સામાજિક કાર્યો માટે ફાળો અથવા દાન મોકલવામાં આવે છે.

આમ, SEBI થર્ડ-પાર્ટી પેમેન્ટ્સમાં દરેકને મનફાવે તેમ કરવાની મંજૂરી આપવાની દરખાસ્ત નથી કરી રહી. તે તપાસી રહી છે કે શું ચોક્કસ, ટ્રેસ કરી શકાય તેવા (શોધી શકાય તેવા) સંબંધો, જેમ કે એમ્પ્લોયર અને કર્મચારી વચ્ચેના સંબંધોને, છેતરપિંડી, મની લોન્ડરિંગ અથવા રોકાણકારોના ખાતાના દુરુપયોગ સામેના સુરક્ષાત્મક પગલાંને નબળા પાડ્યા વિના મર્યાદિત અપવાદો તરીકે મંજૂરી આપી શકાય છે.

હાલના નિયમો આ અંગે શું સ્પષ્ટ કરે છે?

વર્તમાન માળખા હેઠળ, મ્યુચ્યુઅલ ફંડ યુનિટ ખરીદવા માટે વપરાતા નાણાં સીધા રોકાણકારના પોતાના બેંક ખાતામાંથી આવવા જોઈએ. ચૂકવણીઓ પણ મંજૂર કરાયેલ ચેનલો દ્વારા થવી જોઈએ, જેમ કે RBI-અધિકૃત પેમેન્ટ એગ્રીગેટર્સ અથવા SEBI-માન્ય ક્લિયરિંગ કોર્પોરેશન્સ મારફતે જ પેમેન્ટ્સ થવા જોઈએ.

નિયમનકારી સંદર્ભમાં આ એક ક્લોઝ્ડ લૂપ (બંધ વર્તુળ) બનાવે છે.  તેમાં રોકાણકાર, રોકાણના નાણાંનો સ્ત્રોત અને રિડેમ્પશનની રકમ મેળવનાર વ્યક્તિ ખાતરી કરીને નક્કી કરવામાં આવેલી બેન્ક ખાતાઓ દ્વારા જોડાયેલા છે. થર્ડ-પાર્ટી પેમેન્ટ રોકાણના તબક્કે આ લિંકને તોડે છે, તેથી જ વર્તમાન માળખું રૂઢિચુસ્ત અભિગમ અપનાવે છે.

આ નિયમ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ સિસ્ટમને એ સ્થાપિત કરવામાં મદદ કરે છે કે કોના નાણાં રોકાણ થઈ રહ્યા છે, ચૂકવણીના રૂટને ટ્રેસ કરવામાં અને રિડેમ્પશનની રકમ માત્ર ચકાસાયેલ બેંક ખાતાઓમાં જ ચૂકવવામાં આવે તેની ખાતરી કરે છે. આ સેફગાર્ડ્સનો ઉદ્દેશ્ય છેતરપિંડી અને મની-લોન્ડરિંગના જોખમોને ઘટાડવાનો અને પ્રિવેન્શન ઓફ મની લોન્ડરિંગ એક્ટના પાલનને સમર્થન આપવાનો છે.

એમ્પ્લોયર દ્વારા MF યુનિટ્સ માટે ચૂકવણી કરવાથી રોકાણકારોને કેવી રીતે મદદ મળશે?

સેબીએ મૂકેલી દરખાસ્ત હેઠળ એક પાત્ર એમ્પ્લોયર કર્મચારીના પગારમાંથી રકમ કાપી શકે છે અને કર્મચારી દ્વારા પસંદ કરાયેલ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ સ્કીમ્સમાં રોકાણ માટે AMC ને સંયોજિત (એકત્રિત) ચૂકવણી કરી શકે છે. આ સુવિધા સ્વૈચ્છિક રહેશે. માત્ર તે જ કર્મચારીઓ આમાં ભાગ લેશે જેઓ તેને પસંદ કરે છે, અને તેઓ તેમની પસંદગીની સ્કીમ્સ પસંદ કરશે. તે દરેક એમ્પ્લોયર દ્વારા પણ ઉપલબ્ધ રહેશે નહીં. કન્સલ્ટેશન પેપર અનુસાર, આ સુવિધા લિસ્ટેડ કંપનીઓ, EPFO-નોંધાયેલી કંપનીઓ અને ખુદ AMC સુધી મર્યાદિત રહેશે.

કર્મચારીઓ માટે, પ્રસ્તાવિત ફાયદો મુખ્યત્વે સગવડતાનો છે, નહીં કે કોઈ નવા ઇન્વેસ્ટમેન્ટ પ્રોડક્ટની સુલભતાનો છે. તેઓ પહેલેથી જ પોતાની જાતે મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં રોકાણ કરી શકે છે. જે બદલાય છે તે એ છે કે નિયમિત રોકાણ પગારની પ્રક્રિયામાં સામેલ થઈ શકે છે, જેના માટે કર્મચારીએ તેના બેંક ખાતામાંથી અલગથી ચૂકવણી શરૂ કરવાની જરૂર રહેશે નહીં.

રોકાણકારોના હિતનો એક મહત્વનો પ્રશ્ન એ છે કે આવા પેરોલ-રૂટેડ (પગાર દ્વારા મોકલાતા) રોકાણો ડાયરેક્ટ પ્લાન્સમાં કરવામાં આવશે કે રેગ્યુલર પ્લાન્સમાં. જો કર્મચારી સ્કીમ પસંદ કરી રહ્યો હોય અને એમ્પ્લોયર માત્ર પગાર કપાતની સુવિધા આપી રહ્યો હોય, તો આવા રોકાણોને રેગ્યુલર પ્લાન્સ દ્વારા મોકલવાનો અર્થ એ થઈ શકે છે કે કર્મચારી ડિસ્ટ્રિબ્યુટરની સલાહ ન મેળવવા છતાં ડિસ્ટ્રિબ્યુશન સંબંધિત ખર્ચ સહન કરે છે.

પડકારો કેવા હોવાની શક્યતા છે?

કોઈ ત્રીજા પક્ષને રોકાણકારના મ્યુચ્યુઅલ ફંડ યુનિટ્સ માટે ચૂકવણી કરવાની મંજૂરી આપવી એ એક મોટી નિયમનકારી ચિંતા ઊભી કરે છે. રોકાણ માટે ફંડ આપનાર વ્યક્તિ અને યુનિટ્સની માલિકી ધરાવતી વ્યક્તિ અલગ-અલગ છે. આનાથી ફંડના સ્ત્રોતને ટ્રેસ કરવા, મની લોન્ડરિંગ અને છેતરપિંડી રોકવા અને હિતોના સંઘર્ષ (કન્ફ્લિક્ટ ઓફ ઇન્ટરેસ્ટ) અથવા મિસ-સેલિંગ (ખોટી રીતે વેચાણ) ને ટાળવા અંગેના જોખમો વધે છે.

ઉદાહરણ તરીકે, પગાર-સંબંધિત રોકાણોની સુવિધા આપનાર એમ્પ્લોયર કોઈ સંલગ્ન (એફિલિએટેડ) AMC ની સ્કીમ્સની તરફેણ કરી શકે છે. તેવી જ રીતે, SEBI સ્પષ્ટપણે ફ્લેગ કરે છે (દર્શાવે છે) કે AMC ને ડિસ્ટ્રિબ્યુટર્સને મ્યુચ્યુઅલ ફંડ યુનિટ્સના સ્વરૂપમાં ટ્રેલ કમિશન ચૂકવવાની મંજૂરી આપવાથી હિતોનો સંઘર્ષ થઈ શકે છે, જે સંભવિતપણે મિસ-સેલિંગ તરફ દોરી શકે છે.

તેથી SEBI એ મજબૂત KYC ચેક્સ (AMC અને RTA બંને માટે સ્પષ્ટપણે વ્યાખ્યાયિત જવાબદારીઓ સાથે), સ્પષ્ટ લેખિત આદેશો, ઇલેક્ટ્રોનિક ફંડ ટ્રાન્સફર, અલગ રાખેલા ખાતા, નિયમિત સુમેળ (રિકોન્સિલિએશન) અને ટ્રેસ કરી શકાય તેવા ઓડિટ ટ્રેલ જેવા સેફગાર્ડ્સ પ્રસ્તાવિત કર્યા છે.

SEBI ની નિર્દિષ્ટ નિયમનકારી ચિંતાઓ ઉપરાંત, એક વ્યવહારુ ઓપરેશનલ જોખમ એ છે કે પેરોલ રૂટ કર્મચારીઓને પરિચિત પગાર-કપાતના જોખમ સામે પણ લાવી શકે છે. આનો અર્થ એવી પરિસ્થિતિઓ છે કે જ્યાં કર્મચારીના પગારમાંથી નાણાં રોકી રાખવામાં આવે છે પરંતુ નિર્ધારિત મ્યુચ્યુઅલ ફંડ યુનિટ્સની સમયસર ફાળવણી થતી નથી. મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સ માર્કેટ-લિંક્ડ હોવાથી, વિલંબિત અથવા ખોટી ફાળવણી પ્રતિકૂળ NAV અસર પણ લાવી શકે છે, જ્યાં સુધી અંતિમ માળખું જવાબદારી અને વળતરને સ્પષ્ટપણે નક્કી ન કરે.

જો કે, દરખાસ્તો હજુ કન્સલ્ટેશન (પરામર્શ) ના તબક્કે છે. વિગતવાર ઓપરેટિંગ સેફગાર્ડ્સ AMFI દ્વારા SEBI ની સલાહથી નક્કી કરવામાં આવશે, અને અંતિમ માળખું હાલમાં જે દર્શાવેલ છે તેનાથી અલગ હોઈ શકે છે.

તદ્દન નહીં, ઓછામાં ઓછું અત્યારે તો નહીં. SEBI ની દરખાસ્ત કર્મચારીઓને પગાર કપાત દ્વારા રોકાણ મોકલવાની મંજૂરી આપીને મ્યુચ્યુઅલ ફંડ રોકાણને વધુ અનુકૂળ બનાવી શકે છે. તે મર્યાદિત અર્થમાં, તે કાર્યસ્થળ-સંબંધિત (વર્કપ્લેસ-લિંક્ડ) રોકાણ ચેનલનો પરિચય કરાવે છે.

પરંતુ માત્ર પગાર કપાત જ રોકાણની સુવિધાને નિવૃત્તિ પ્રણાલી (રીટાયરમેન્ટ સિસ્ટમ) બનાવતી નથી. તે માત્ર રોકાણ માટે કેવી રીતે ફંડ પૂરું પાડવામાં આવે છે તે બદલે છે. 401(k) પ્રકારનું માળખું નિવૃત્તિ બચતના વ્યાપક આર્કિટેક્ચર વિશે છે, જેમાં તેના નિવૃત્તિના હેતુ, પ્રોત્સાહનો, એમ્પ્લોયરની ભૂમિકા અને સંચય (એકત્રીકરણ) અને ઉપાડને સંચાલિત કરતા નિયમોનો સમાવેશ થાય છે.

કન્સલ્ટેશન પેપર સમર્પિત નિવૃત્તિ પ્રોડક્ટની દરખાસ્ત કરતું નથી કે કર્મચારીઓ અથવા એમ્પ્લોયરો માટે ટેક્સ પ્રોત્સાહનો (કર રાહતો) સ્પષ્ટ કરતું નથી. આ રીતે જોતાં, SEBI મ્યુચ્યુઅલ ફંડ રોકાણના પ્લમ્બિંગ (આંતરિક માળખા) માં ફેરફારની દરખાસ્ત કરી રહી છે, હજી નવું નિવૃત્તિ બચત આર્કિટેક્ચર બનાવી રહી નથી. તેથી, આને ભારતની “401(k) ક્ષણ” કહેવી એ વર્તમાન દરખાસ્તને અતિશયોક્તિ આપવા જેવું હોઈ શકે છે, જો કે તે દેશમાં કાર્યસ્થળ-સંબંધિત રોકાણને સરળ બનાવવા તરફનું એક પ્રારંભિક પગલું હોઈ શકે છે.