ગુજરાત ગ્લોબલ કેપેબિલિટી સેન્ટર (GCC) માટેના નવા નિયમો જાહેરઃ ગુજરાત સરકારનું રૂ. 10,000 કરોડનું રોકાણ ખેંચવાનું લક્ષ્ય

ગુજરાત સરકારની ગ્લોબલ કેપેબિલિટી સેન્ટર માટેની 2025-2030ના ગાળા માટેની પોલીસીના અનુસંધાનમાં તૈયાર કરવામાં આવેલા નિયમોની ત્રીજી ઓક્ટોબર 2026ના જાહેરાત કરવામાં આવી છે. આ નિયમો લગભગ 15થી 18 મહિનાના વિલંબ બાદ જાહેર થયા છે. પરંતુ તેની પાછળનો મૂળભૂત હેતુ વૈશ્વિક ઉદ્યોગોને ગુજરાતમાં રોકાણ કરવા માટે આકર્ષવાનો છે.

પોલિસીના મુખ્ય લક્ષ્યો અને રોકાણ આકર્ષવાની યોજના

1. • ઈમારત બાંધકામ કે ખરીદી પર ૨૦ ટકા સુધીની સહાય (મહત્તમ રૂ.૫૦ કરોડ સુધીની મર્યાદામાં).
   • કમ્પ્યુટર, સોફ્ટવેર અને નેટવર્કિંગ હાર્ડવેર પર ૩૦ ટકા સુધીની સહાય.
   • મોટા GCC એકમો માટે કેપેક્સ સહાયની મર્યાદા રૂ. ૨૫૦ કરોડ સુધી રાખવામાં આવી છે.
   • ઓપરેશનલ એક્સપેન્ડિચર (OPEX) સબસિડી: વાર્ષિક ઓપરેશનલ ખર્ચના ૧૫ ટકા સુધી સહાય (વાર્ષિક રૂ.૨૦ કરોડથી રૂ. ૪૦ કરોડ સુધીની મર્યાદામાં ૫ વર્ષ માટે).
     
     વ્યાજ સહાય: ટર્મ લોન પર ૭ ટકા વ્યાજ સબસિડી (વાર્ષિક રૂ. ૧ કરોડ સુધીની મર્યાદામાં ૫ વર્ષ માટે).
     વીજળી શુલ્ક મુક્તિ: ૫ વર્ષ માટે ૧૦૦% ઇલેક્ટ્રિસીટી ડ્યુટીમાંથી મુક્તિ.
     ક્વોલિટી સર્ટિફિકેશન સપોર્ટ: વૈશ્વિક સર્ટિફિકેશન મેળવવા માટે ૮૦ ટકા સુધી રિઇમ્બર્સમેન્ટ (મહત્તમ રૂ.૧૦ લાખ).

ગુજરાત રાજ્ય અને યુવાનોને થનારા ફાયદા

• આર્થિક વૃદ્ધિ અને GDP: રૂ.૧૦,૦૦૦ કરોડનું સીધું રોકાણ આવવાથી રાજ્યના સેવા ક્ષેત્ર-સર્વિસ સેક્ટર અને ટેક ઇકોસિસ્ટમમાં મોટો ઉછાળો આવશે.
• વૈશ્વિક બ્રાન્ડિંગ: ગિફ્ટ સિટી અને અન્ય શહેરો વિશ્વની શ્રેષ્ઠ ફોર્ચ્યુન 500 કંપનીઓના ટેકનોલોજી ડેવલપમેન્ટ હબ બનશે.
• ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને રિયલ એસ્ટેટ: વ્યાપારી ઈમારતો, ડેટા સેન્ટર્સ અને આઈટી પાર્ક્સના ડિમાન્ડમાં વધારો થશે.

ગુજરાતના યુવાનોને ફાયદો

• હાઈસ્કીલ્ડ ધરાવતા ૫૦,૦૦૦ યુવાનોને રોજગારી: AI, ડેટા સાયન્સ, ક્લાઉડ કમ્પ્યુટિંગ, ફાઇનાન્સ, અને સાયબર સિક્યોરિટી જેવા ક્ષેત્રોમાં હાઈ-પેઇંગ-ઊંચા પગારની નોકરીઓ મળશે.
• રોજગાર પ્રોત્સાહન સબસિડી: કંપનીઓને સ્થાનિક યુવાનોને નોકરીએ રાખવા માટે પ્રતિ પુરુષ કર્મચારી રૂ. ૫૦,૦૦૦ સુધી અને પ્રતિ મહિલા કર્મચારી રૂ. ૬૦,૦૦૦ સુધીનું વન-ટાઇમ પ્રોત્સાહન.
• એમ્પ્લોયી પ્રોવિડન્ટ ફંડ રિઇમ્બર્સમેન્ટ: મહિલા કર્મચારીઓ માટે ૧૦૦ ટકા અને પુરુષ કર્મચારીઓ માટે ૭૫ ટકા પીએફ રિઇમ્બર્સમેન્ટ.
• સ્કિલ ડેવલપમેન્ટ પ્રોત્સાહન: ગ્લોબલ કોર્સ કરવા માટે વિદ્યાર્થીઓને કોર્સ ફીના ૭૫ ટકા સુધી (મહત્તમ રૂ.૫૦,૦૦૦) ડાયરેક્ટ બેનિફિટ ટ્રાન્સફરના માધ્યમથી સહાય.

સમગ્ર આયોજનનું પોઝિટિવ પાસાઓનું વિશ્લેષણ

• મહિલા સશક્તિકરણ: મહિલા કર્મચારીઓ માટે વધુ નાણાકીય પ્રોત્સાહનો (EPF રિઇમ્બર્સમેન્ટ અને કૌશલ્ય વર્ધન સહાય) આપીને ટેક ક્ષેત્રે મહિલાઓની ભાગીદારી વધારવાનો પ્રયાસ છે.
• સિંગલ વિન્ડો ડિજિટલ ક્લિયરન્સ: સિસ્ટમમાં માનવીય હસ્તક્ષેપ ઘટાડવા મિશન મોડમાં સંપૂર્ણપણે ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ અને સ્ટેટ લેવલ એમ્પાવર્ડ કમિટી (SLEC)ની રચના કરાઈ છે.
• એકેડેમિયા અને રિસર્ચ બ્રિજ: શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ અને GCCs વચ્ચે ભાગીદારી પ્રોત્સાહિત કરીને યુનિવર્સિટીના અભ્યાસક્રમોને ઉદ્યોગની જરૂરિયાતો મુજબ અપગ્રેડ કરવાનો અભિગમ છે.

નવી પોલિસીની જોગવાઈઓના લાભ અને ગેરલાભ

નવી પોલીસીના નેગેટિવ પાસાઓ અને સુધારાત્મક મુદ્દાઓ

1. હાઇ-એન્ડ ટેલેન્ટનો અભાવ: ગુજરાતમાં ઉત્પાદન-મેન્યુફેક્ચરિંગ અને કેમિકલ ક્ષેત્રનું વિશાળ નેટવર્ક છે, પરંતુ આઇટી અને સોફ્ટવેર ક્ષેત્રે ‘સિનીયર ટેક લીડર્સ’ની અછત છે. જો સ્થાનિક યુવાનોને તાત્કાલિક રી-સ્કીલ નહીં કરવામાં આવે તો બહારના રાજ્યોમાંથી માનવબળ લાવવું પડશે.
2. મેટ્રો કલ્ચર અને નાઇટલાઇફ/લાઇફસ્ટાઇલ: વૈશ્વિક કંપનીઓના એક્ઝિક્યુટિવ્સ અને આઇટી પ્રોફેશનલ્સ બેંગલુરુ કે હૈદરાબાદ જેવા શહેરોના કલ્ચર અને લાઇફસ્ટાઇલને પ્રાથમિકતા આપે છે, જેની સરખામણીએ ગુજરાતના શહેરોમાં અમુક મર્યાદાઓ અનુભવાય છે.
3. અન્ય રાજ્યોની આક્રમક નીતિઓ: કર્ણાટક, તેલંગાણા અને તામિલનાડુ પાસે પહેલેથી જ સ્થાપિત GCC ઇકોસિસ્ટમ છે. ગુજરાત માટે તેમની પાસેથી ગ્લોબલ જાયન્ટ્સને આકર્ષવું એ ભારે સ્પર્ધાત્મક રહેશે.
4. અમલીકરણ અને અમલદારશાહી સદ્ધરતા: ભૂતકાળમાં કેટલીક નીતિઓમાં સબસિડી ચૂકવણીમાં થતા વિલંબના કારણે રોકાણકારોનો ઉત્સાહ મંદ પડ્યો હતો. તેથી ડિજિટલ સિંગલ-વિન્ડો સિસ્ટમ કાગળ પર રહેવાને બદલે જમીન પર ઝડપથી કાર્યરત થાય તે અત્યંત જરૂરી છે.