સાયબર ક્રિમનલોનું પાંખ ફેલાવી રહેલું નવું બોસ સ્કેમ, હું તમારો બોસ છું, તમે મને તત્કાળ રૂ. 50000 મોકલી આપો
બોસ સ્કેમમાં કંપનીઓ અંગેની અત્યંત ખાનગી માહિતી પણ મંગાવી લેવાનું આચરવામાં આવતું કૌભાંડ
અમદાવાદઃ હવે કંપનીના બોસ તરીકેની પોતાની ઓળખ ઊભી કરીને સાયબર ક્રાઈમ કરનારાઓ કંપનીના કર્મચારીઓ પાસે રૃ. ૫૦,૦૦૦ કે ૭૫,૦૦૦ તેમના ખાતામાંથી ટ્રાન્સફર કરવાની આજીજી કરીને પૈસા મેળવી લઈને નોકરીયાતોને અને કંપનીઓ સાથે છેતરપિંડી કરી રહ્યા છે. આ જ પ્રકારની રિક્વેસ્ટ મોકલીને સાયબર ક્રાઈમ કરનારાઓ કંપનીઓને લગતાં ખાનગી કે કોન્ફિડેન્શિયલ દસ્તાવેજો પણ મગાવી લેતા હોવાનું સાયબર ક્રાઈમ વિભાગમાંથી જાણવા મળી રહ્યું છે. અમદાવાદના સાયબર ક્રાઈમ વિભાગે આ અંગે એલર્ટ આપી દીધું છે. ભૂતકાળમાં જૈન મુનિઓની બીમારીને નામે લોકો પાસે પૈસા પડાવવાનું કૌભાંડ આચરવામાં આવતું હતું.
સાયબર ક્રાઈમ વિભાગન સૂત્રોનું કહેવું છે કે અત્યારે બોસ સ્કેમ અત્યંત ગંભીર બની ગયું છે. તેની મદદથી ઘણાં બધાં લોકોને છેતરવામાં આવી રહ્યા છે. વિશ્વસ્તરે તેને બિઝનેસ ઇ-મેઈલ કોમ્પ્રોમાઈસ તરીકે ઓળખાવવામાં આવે છે. ગુજરાત સાયબર ક્રાઈમ ડિપાર્ટમેન્ટ અને સીઆઈડી ક્રાઈમે સમયાંતરે આ અંગે સત્તાવાર એડવાઈઝરી અને ચેતવણીઓ બહાર પાડી છે. આગામી અઠવાડિયામાં આ મુદ્દે ગુજરાતમાં નવેસરથી જાહેરાત કરવામાં આવે તેવા નિર્દેશ સાયબર ક્રાઈમ વિભાગના ટોચના સૂત્રોનું કહેવું છે.
કંપનીના બોસ તરીકે ઓળખ આપીને મેસજે આપવાની મોડસ ઓપરેન્ડીને ટેકનિકલ ભાષામાં ઓળખની ચોરી તરીકે ઓળખાવવામાં આવે છે. સાયબર ક્રાઈમ કરનારાઓ કંપનીના સી.ઈ.ઓ. અથવા તો અન્ય કોઈ ઉચ્ચ અધિકારીના નામ અને ફોટોનો ઉપયોગ કરીને નવું વ્હોટ્સએપ એકાઉન્ટ બનાવે છે. તેમ જ ફેક-બનાવટી ઈમેલ આઈડી ક્રિએટ કરે છે. તેના માધ્યમથી મેસેજ મોકલી આપે છે. આ મેસજ મોકલનાર અર્જન્સી બતાવવા માટે મેસેજમાં એવું જતાવે છે કે કંપનીના બોસ અત્યારે મહત્વની મીટિંગમાં બિઝી છે. તેમ જ મેડિકલ ઇમરજન્સીનો સામનો કરી રહ્યા છે. તેથી કર્મચારી ફોન કરે તો પણ તેમનો ફોન ઉપડતો જ નથી.
તેની સાથે મેસેજ મોકલનાર નાણાં અથવા ગિફ્ટ કાર્ડની માંગણી કરે છે. તત્કાલ રૃ. ૪૦,૦૦૦થી રૃ. ૫૦,૦૦૦ જેવી રકમ યુપીઆઈથી ટ્રાન્સફર કરવા અથવા એમેઝોન-એપલના ઈ-ગિફ્ટ વાઉચર ખરીદીને તેની વિગતો મોકલવા દબાણ ઊભું કરવામાં આવે છે. તદુપરાંત કંપનીની ગુપ્ત માહિતી માગે છે. તેઓ કંપની પાસેથી નાણાં સિવાય કંપનીને લગતા મહત્વના ડેટા, બેન્ક એકાઉન્ટની વિગતો અથવા કર્મચારીઓના પર્સનલ ડેટા પણ બોસના નામે મંગાવી લેવામાં આવે છે. ગુજરાત સાયબર ક્રાઈમ અને રાષ્ટ્રીય સાયબર એજન્સીઓ દ્વારા આ સ્કેમ અંગે સતત એલર્ટ આપવામાં આવી રહ્યા છે.
મેસેજ મોકલનારના નંબરની ખરાઈ કરી લો
સાયબર ક્રાઈમ વિભાગના જણાવ્યા અનુસાર આ પ્રકારના ફ્રોડથી બચવા માટે માત્ર એક જ નિયમ છે. સૌથી પહેલા તો નાણાંકીય લેવલદેવડ અંગે તમને મળેલા મેસેજની ખરાઈ કરી લો. કોઈ ઉચ્ચ અધિકારી સોશિયલ મીડિયા કે અજાણ્યા નંબર પરથી અચાનક પૈસા કે ગુપ્ત માહિતી માંગે, ત્યારે વ્હોટ્સએપ મેસેજ પર ભરોસો કરવાને બદલે, તેમના ઓફિશિયલ (નિયમિત) નંબર પર કોલ કરીને અથવા રૃબરૃ મળીને વાતની ખાતરી કરી લો. બીજું, તમને મેસેજ આવ્યો છે તે નંબર તપાસી લો. ભલે પ્રોફાઈલ પિક્ચર તમારા બોસનું હોય, પણ જો નંબર અજાણ્યો કે નવો હોય તો તરત જ સાવધ થઈ જાઓ. આ રીતે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરેથી પણ મેસેજ આવતા હોવાનું જોવા મળી રહ્યું છે.
ઈમેલ આઈડીનું બારીકાઈથી નિરીક્ષણ કરી લેવું જોઈએ. જો ઈમેલ આવ્યો હોય તો ડિસ્પ્લે નામની સાથે તેનું અસલી ઈમેલ આઈડી ચેક કરી લેવું જોઈએ. ઘણીવાર બોસ એટ ધ રેટ કંપની ડોટ કોમની જગ્યાએ, બોસ ડોટ કંપની એટધરેટજીમેઈલ.કોમ લખેલું હોય છે. આ રીતે ઊભા કરેલા આઈડીમાં સહેજ સ્પેલિંગ મિસ્ટેક વાળું આઈડી હોઈ શકે છે. તાકીદે પૈસા જમા કરાવી દેવા માટે ઊભા કરવામાં આવતા દબાણમાં ન આવો. સાયબર ક્રાઈમ કરનારાઓ જાણીજોઈને કહેશે કે તમારી પાસે માત્ર ૫ મિનિટ છે, જલ્દી કરો. આ રીતે ઉતાવળ કરાવનારને હંમેશા શંકાની નજરે જ જોવા જોઈએ. કોઈપણ નાણાકીય વ્યવહાર કે સંવેદનશીલ માહિતી શેર કરવા માટે કંપનીની ઓફિશિયલ ચેનલનો જ ઉપયોગ કરવામાં આવતો હોય તેવી વ્યવસ્થા ઊભી કરેલી હોવી જરૃરી છે.
સાયબર ફ્રોડ થાય તો તાત્કાલિક શું કરવું?
જો કોઈ વ્યક્તિ આ બોસ સ્કેમનો ભોગ બને છે, તો સાયબર ક્રાઈમ ડિપાર્ટમેન્ટ નીચે મુજબના પગલાં તાત્કાલિક લેવા જણાવે છે. એક, ગોલ્ડન અવર એટલે કે નાણાં ટ્રાન્સફર થયાની પ્રથમ ૧ થી ૨ કલાક ખૂબ મહત્વના છે. આ સમયગાળામાં ફરિયાદ કરવી લેવાથી બેન્કમાં જમા પડેલા પૈસાને હોલ્ડ પર રાખી શકાય છે. બીજું, રાષ્ટ્રીય હેલ્પલાઈનથ તુરંત જ ૧૯૩૦ નંબર પર કોલ કરી ફરિયાદ નોંાવવું જોઈએ. ઓનલાઈન પોર્ટલથ સત્તાવાર વેબસાઈટ સાયબર ક્રાઈમ ડોટ જીઓવી ડોટ ઇનપર જઈને પુરાવા (સ્ક્રીનશોટ અને ટ્રાન્ઝેક્શન આઈડી) સાથે ઓનલાઈન ફરિયાદ દાખલ કરી દો.
