ઇન્કમટેક્સ રિટર્ન ફાઈલ કરવામાં થયેલી ભૂલ કઈ રીતે સુધારી શકાય
ITR ફાઇલિંગ 2026: ટેક્સ પેમેન્ટમાં ભૂલ થઈ ગઈ? જાણો કેવી રીતે કામ કરે છે નવી ચલણ સુધારણા સિસ્ટમ
ઇનકમ ટેક્સ ડિપાર્ટમેન્ટે એક નવી ઓનલાઇન સુવિધા શરૂ કરી છે, જેના દ્વારા કરદાતાઓ ટેક્સ પેમેન્ટ ચલણમાં થયેલી અમુક ભૂલોને સીધા ઈ-ફાઇલિંગ પોર્ટલ દ્વારા સુધારી શકશે. આ પગલાથી ટેક્સ ક્રેડિટમાં થતી વિસંગતતાઓ ઘટશે, રિફંડ ઝડપથી મળશે અને આકારણી વર્ષ (AY) 2026-27 માટે ITR ફાઇલ કરવાનું સરળ બનશે. જ્યારે પણ કરદાતાઓ ઓનલાઇન ઇનકમ ટેક્સ ચૂકવે છે, ત્યારે એક ચલણ જનરેટ થાય છે જેમાં આકારણી વર્ષ (Assessment Year), ટેક્સ કેટેગરી અને પેમેન્ટના પ્રકાર જેવી મહત્વની વિગતો હોય છે.
ઇનકમ ટેક્સ ડિપાર્ટમેન્ટે શરૂ કરેલી નવી ઓનલાઇન સુવિધા કરદાતાઓને ચલણ દ્વારા ટેક્સ ચૂકવતી વખતે થયેલી કેટલીક ભૂલોને સુધારવાની મંજૂરી આપે છે. ઈ-ફાઇલિંગ પોર્ટલ પર ઉપલબ્ધ આ સુવિધાનો ઉદ્દેશ્ય ટેક્સ ક્રેડિટની વિસંગતતાઓને ઓછી કરવાનો, રિફંડ પ્રક્રિયા ઝડપી બનાવવાનો અને સામાન્ય સુધારા માટે કરદાતાઓને એસેસિંગ ઓફિસર (Assessing Officers) પાસે જવાની જરૂરિયાતને નાબૂદ કરવાનો છે.
આકારણી વર્ષ (AY) 2026-27 માટે ઇનકમ ટેક્સ રિટર્ન (ITR) ફાઇલ કરતાં પહેલાં કરદાતાઓ માટે આ નવી સિસ્ટમ કેવી રીતે કામ કરે છે અને શું જાણવું જરૂરી છે તેની વિગતવાર માહિતી અહીં છે:
ચલણ સુધારણા વિનંતી (Challan Correction Request) શું છે?
જ્યારે પણ કરદાતાઓ ઓનલાઇન ઇનકમ ટેક્સ ચૂકવે છે, ત્યારે એક ચલણ જનરેટ થાય છે જેમાં આકારણી વર્ષ, ટેક્સ કેટેગરી અને પેમેન્ટ મોડ જેવી મહત્વની માહિતી હોય છે. આ વિગતોમાં ભૂલ હોવાને કારણે ચૂકવાયેલો ટેક્સ કરદાતાના ખાતામાં યોગ્ય રીતે દેખાતો નથી, જેના લીધે રિટર્ન ફાઇલ કરતી વખતે મુશ્કેલી ઊભી થાય છે. આ નવી સુવિધા હેઠળ, પાત્ર કરદાતાઓ આવી ભૂલોને સીધા ઇનકમ ટેક્સ ઈ-ફાઇલિંગ પોર્ટલ દ્વારા સુધારી શકે છે.
કઈ વિગતો સુધારી શકાય છે?
PAN ધારકો ચલણના ત્રણ મુખ્ય ફીલ્ડ્સમાં ફેરફાર કરી શકે છે:
ટેક્સ વર્ષ અથવા આકારણી વર્ષ (Assessment Year)
મેજર હેડ (Major Head)
માઇનર હેડ (Minor Head)
જો કે, આ સુવિધા માત્ર એવા જ ચલણ માટે ઉપલબ્ધ છે જે હજુ સુધી વપરાયા ન હોય (Unconsumed), એટલે કે જે ચલણનો ઉપયોગ આઇટીઆર પ્રોસેસિંગ દરમિયાન થઈ ગયો ન હોય. આ ઓનલાઇન સેવા હાલમાં આકારણી વર્ષ 2020-21 કે ત્યાર પછીના ચલણો માટે જ ઉપલબ્ધ છે. તેનાથી પહેલાના વર્ષોના ચલણમાં સુધારો કરવા માટે કરદાતાઓએ પોતાના સંબંધિત એસેસિંગ ઓફિસરનો સંપર્ક કરવો પડશે. ખાસ નોંધો કે, ચલણને ઓનલાઇન માત્ર એક જ વાર સુધારી શકાય છે. ત્યાર પછીના કોઈપણ ફેરફાર માટે એસેસિંગ ઓફિસરની મદદ લેવી પડશે.
સમય મર્યાદા શું છે?
સુધારા માટેનો સમયગાળો ભૂલના પ્રકાર પર આધાર રાખે છે.
૭ દિવસની અંદર સુધારો: કરદાતાઓ નીચેની વિગતો ૭ દિવસની અંદર સુધારી શકે છે:
ટેક્સ વર્ષ
આકારણી વર્ષ (Assessment Year)
આ ૭ દિવસની ગણતરી ચલણ જમા કરાવવાની તારીખ અથવા ચલણ આઇડેન્ટિફિકેશન નંબર (CIN) જનરેટ થયાની તારીખથી કરવામાં આવે છે.
૩૦ દિવસની અંદર સુધારો: કરદાતાઓ નીચેની વિગતો ૩૦ દિવસની અંદર બદલી શકે છે:
મેજર હેડ (Major Head)
માઇનર હેડ (Minor Head)
જો કે, માઇનર હેડના સુધારા હાલમાં માત્ર આ કેટેગરી પૂરતા જ મર્યાદિત છે:
100 – એડવાન્સ ટેક્સ (Advance Tax)
300 – સેલ્ફ-એસેસમેન્ટ ટેક્સ (Self-Assessment Tax)
400 – રેગ્યુલર એસેસમેન્ટ ટેક્સ તરીકે ડિમાન્ડ પેમેન્ટ (Demand Payment)
અન્ય કેટેગરી માટે કરદાતાઓએ એસેસિંગ ઓફિસરનો સંપર્ક કરવો પડશે.
TDS ચલણનું શું?
TDS અને TCS પેમેન્ટ માટે વપરાતા ITNS 281 ચલણ આ સુવિધાનો મોટો અપવાદ છે. ઇનકમ ટેક્સ ડિપાર્ટમેન્ટના જણાવ્યા અનુસાર, આ ચલણો માટેના સુધારા TRACES પોર્ટલ દ્વારા ઉપલબ્ધ છે, ઈ-ફાઇલિંગ પોર્ટલ દ્વારા નહીં.
ટેક્સ નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે TDS ચલણમાં ખોટા નાણાકીય વર્ષની પસંદગીથી ઘણી વ્યવહારિક સમસ્યાઓ થઈ શકે છે, જેમ કે:
TDS ક્રેડિટ દેખાવામાં વિલંબ થવો
TDS સ્ટેટમેન્ટ અને ટેક્સ રેકોર્ડ વચ્ચે વિસંગતતા
ITR ફાઇલ કરતી વખતે વધુ ટેક્સ લાયબિલિટી દેખાવી
આ ચિંતાઓ નવા ઇનકમ-ટેક્સ એક્ટ, 2025ના માળખા અને સુધારેલા ટેક્સ-યર રિપોર્ટિંગ ફોર્મેટના કારણે વધુ મહત્વની બની ગઈ છે.
કરદાતાઓ ચલણ ઓનલાઇન કેવી રીતે સુધારી શકે?
ઇનકમ ટેક્સ ઈ-ફાઇલિંગ પોર્ટલ પર લોગઇન કર્યા પછી, કરદાતાઓ નીચેના સ્ટેપ્સ ફોલો કરી શકે છે:
‘Services’ માં જઈને ‘Challan Correction’ સિલેક્ટ કરો.
નવી સુધારણા વિનંતી (New Correction Request) બનાવો.
જે કેટેગરીમાં સુધારો કરવો હોય તે પસંદ કરો.
Assessment Year, Tax Year અથવા CIN નો ઉપયોગ કરીને ચલણ શોધો.
સંબંધિત વિગતોમાં સુધારો કરો.
[Aadhaar Redacted] OTP, EVC અથવા DSC દ્વારા ઈ-વેરિફિકેશન પૂર્ણ કરો.
ઓનલાઇન રિક્વેસ્ટનું સ્ટેટસ ટ્રેક કરો.
ડિપાર્ટમેન્ટના જણાવ્યા અનુસાર, સ્ટેટસ અપડેટ થવામાં ૭ થી ૨૦ દિવસનો સમય લાગી શકે છે.
આ શા માટે મહત્વનું છે?
ચલણની વિગતોમાં ભૂલો એ ટેક્સ ક્રેડિટ અને રિફંડ પ્રોસેસિંગમાં વિલંબ થવાનું સૌથી સામાન્ય કારણ છે. આ નવી સુવિધાથી કરદાતાઓ ટેક્સ ઓફિસની મુલાકાત લીધા વિના જ ઘણી ભૂલો સુધારી શકશે, જેથી ટેક્સ નિયમોનું પાલન સરળ અને કાર્યક્ષમ બનશે.
