ગ્રામીણ સહકારી બેન્કો ફ્લક્સી કિસાન ક્રેડિટ કાર્ડ મારફતે સીમાંત ખેડૂતોને લોન આપે

રિઝર્વ બેન્ક ઓફ ઇન્ડિયાએ ગ્રામિણ સહકારી બેન્કોને સૂચના આપીઃ સીમાંત ખેડૂતો માટે રૃા.૧૦,૦૦૦થી રૃા. ૫૦,૦૦૦ સુધીનું ધિરાણ હવે સીમાંત ખેડૂતોને સરળતાથી મળી રહેશે

અમદાવાદઃ ભારતીય રિઝર્વ બેન્કે ગ્રામીણ સહકારી બેન્કો માટે સુધારેલી  ફ્લેક્સિ કિસાન ક્રેડિટ કાર્ડ યોજનાની માર્ગદશકા-૨૦૨૬ બહાર પાડી છે. કૃષિ ક્ષેત્રે લોન વિતરણ વ્યવસ્થાને વુ મજબૂત કરવા માટે આ નવી માર્ગદશકામાં ‘ફ્લેક્સી કેસીસી, વ્યાપક ડિજિટલ બેંકિંગ સુવિધા અને આધુનિક ટેકનોલોજી આારિત ખેતી પદ્ધતિઓ માટે આર્થિક સહાયનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે.

આ નવા નિર્દેશો ગુજરાત સ્ટેટ કોઓપરેટીવ બેન્ક જેટલા કદની રાજ્ય સહકારી બેંન્કો અને ડિસ્ટ્રીક્ટ કોઓપરેટીવ બેન્ક પહેલી જાન્યુઆરી, ૨૦૨૭થી મંજૂર કરવામાં આવી છે અને પહેલી જુલાઈથી અમલમાં આવનારી નવી કેસીસી લોનનો લાભ મેળવી શકશે. આ સુધારેલા માળખાનું મુખ્ય આકર્ષણ સીમાંત (અતિ નાના) ખેડૂતો માટે શરૃ કરવામાં આવેલી ‘ફ્લેક્સી કેસીસીની સુવિધા છે. આ યોજના હેઠળ, પાત્રતા ધરાવતા ખેડૂતો જમીનની કિંમતના આધારે નહીં, પરંતુ તેમની ખેતી, ઘરની જરૃરિયાતો અને આનુષંગિક પ્રવૃત્તિઓની જરૃરિયાતો અંગેના બેંકના મૂલ્યાંકનના આધારે રૃ. ૧૦,૦૦૦ થી રૃા. ૫૦,૦૦૦ સુધીની ફ્લેક્સિબલ કિસાન ક્રેડિ કાર્ડ હેઠળ લોન આપવામાં આવશે. આ લોનની મર્યાદા રૃા. ૧૦૦૦૦થી રૃા. ૫૦,૦૦૦ની મર્યાદામાં મેળવી શકશે.

તેમાં કરવામાં આવેલા બીજા મોટા સુધાારાની વાત કરવામાં આવે તો છ વર્ષની સંયુક્ત કેસીસીની સુવિધા પણ ઊભી કરવામાં આવી છે. તેમાં પાકની ખેતી, આનુષંગિક પ્રવૃત્તિઓ, ઘરગથ્થુ વપરાશની જરૃરિયાતો, લણણી પછીના ખર્ચ, વીમા પ્રીમિયમ અને રોકાણ લોનને જોડે છે. આ માળખામાં જમીન વિકાસ, સિંચાઈ, ખેતીના સાધનો અને પશુધનની ખરીદી જેવી પ્રવૃત્તિઓ માટેના ધિરાણના આપવાના આયોજનનો પણ સમાવેશ થાય છે.

આરબીઆઈએ કેસીસી યોજના હેઠળ ડિજિટલ સુવિધાઓનો વ્યાપ પણ નોંધપાત્ર રીતે વધાર્યો છે. ખેડૂતો તેમની સંમતિ અનુસાર યુપીઆઈ, મોબાઈલ બેંકિંગ, ઈન્ટરનેટ બેંકિંગ, ડેબિટ કાર્ડ, નેફ્ટ, આરટીજીએસ અને સેન્ટ્રલ બેંક ડિજિટલ કરન્સી દ્વારા કેસીસી ખાતાનું સંચાલન કરી શકશે. આ પગલાથી ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં નાણાકીય સર્વસમાવેશકતા વવાની અને ડિજિટલ વ્યવહારો સરળ બનવાની અપેક્ષા છે.

રિઝર્વ બેન્કે સુધારેલી માર્ગદશકા આધુનિક કૃષિ પદ્ધતિઓ સંબંધિત ખર્ચાઓને આવરી લઈને પાત્રની પ્રવૃત્તિઓનો વ્યાપ વધારે છે. જેમાં ડ્રોન આધારિત પાક સર્વેક્ષણ અને દવાઓનો છંટકાવ, સેટેલાઇટ આધારિત પાક દેખરેખ, હવામાન સલાહ સેવાઓ, માટી પરીક્ષણ (સોઈલ ટેસ્ટિંગ), ડિજિટલ એગ્રીકલ્ચર પ્લેટફોર્મ અને ઓર્ગેનિક પ્રમાણપત્ર જેવા કાર્યો માટે લોન મળી શકશે.

લોન મેળવવાની પ્રક્રિયા સરળ બનાવવા માટે, આરબીઆઈએ ભાડાપટ્ટે ખેતી કરતા ખેડૂતો (ટેનન્ટ ફાર્મર્સ), મૌખિક પટ્ટેદારો અને ભાગીદારો (શેરક્રોપર્સ) માટે પાત્રતાના નિયમો હળવા કર્યા છે. દસ્તાવેજોની જરૃરિયાતો ઘટાડીને બેંકો હવે રૃ. ૫૦,૦૦૦ સુધીની લોન માટે સ્થાનિક સત્તાવાળાઓ દ્વારા જારી કરાયેલા પ્રમાણપત્રો અને અમુક કિસ્સાઓમાં એફિડેવિટ (સોગંદનામું) પણ સ્વીકારી શકશે. આ સુધારેલા માળખામાં ઉત્પાદન માર્કેટિંગ લોનનો પણ સમાવેશ થાય છે અને વેરહાઉસ રસીદ આધારિત ધિરાણની સુવિધા પૂરી પાડે છે, જેથી ખેડૂતો સંગ્રહિત પાક સામે લોન મેળવી શકે અને લણણી પછી નાણાકીય તરલતા સુધારી શકે છેે.

કૃષિ સંલગ્ન પ્રવૃત્તિ માટે રૃા. ૨ લાખની લોન

નવી માર્ગદશકા મુજબ કૃષિ અને સંલગ્ન પ્રવૃત્તિઓ માટે પ્રતિ લોનધારક રૃ. ૨ લાખ સુધીની લોન કોઈપણ ગેરંટી (કોલેટરલ-ફ્રી) વગર આપવાનું ચાલુ રહેશે, જ્યારે પાકની વસૂલાતની અમુક ચોક્કસ ગોઠવણો હેઠળ રૃ. ૩ લાખ સુધીની લોનને પણ ગેરંટીની જરૃરિયાતમાંથી મુક્તિ આપવામાં આવી શકે છે.