કંપનીઓ સાથેની મિલીભગતમાં હોસ્પિટલમાં દવાઓના વેચાણમાં બમણી લૂંટ

• સારવાર લેતા દરદીઓને દવાના બિલમાં પણ લૂંટી રહેલી હોસ્પિટલ્સ: આવકવેરાની અને ગુડ્સ એન્ડ સર્વિસ ટેક્સની પણ વ્યાપક ચોરી થતી હોવાની સંભાવના

અમદાવાદઃ કંપનીઓ અને હોસ્પિટલ્સ સાથે મળીને દરદીઓને સારવાર દરમિયાન આપવામાં આવતી દવાઓની કિંમત પણ અતિશય ઊંચી લગાડીને લૂંટ ચલાવી રહી છે. એક સગર્ભા મહિલાને અમદાવાદના માદલપુર વિસ્તારમાં હોસ્પિટલ ધરાવતા ગાયનેકોલોજિસ્ટે લખી આપેલી દવા કેમિસ્ટની દુકાનમાં જઈને ખરીદી તો એક જ વારની દવાના બિલમાં 6000 જેટલો ફરક આવ્યો હતો. આ ડૉક્ટર હોસ્પિટલ્સના રૂમની બાબતમાં પણ રૂમદીઠ રૂ.6000થી 8000નો ચાર્જ વસૂલી રહ્યા છે. આ સ્થિતિ એકાદ હોસ્પિટલ્ નથી. અમદાવાદની દરેક હોસ્પિટલમાં દરદીઓને લૂંટવાના આ જ ખેલ ચાલી રહ્યો છે.

તમને વાંચીને આશ્ચર્ય થશે કે હોસ્પિટલમાં સારવાર લેવા જતાં દરદીઓને આપવામાં આવતી હોસ્પિટલની સ્પેશિયાલિટીની કેટેગરી પ્રમાણેની ચોક્કસ દવાઓ તેની પરિસરના બે ત્રણ કિલોમીટરના વિસ્તારમાં સક્રિય કેમિસ્ટોને ત્યાં તે દવા મળતી જ નથી. આ રીતે કંપનીઓ ડૉક્ટર્સને સ્પેશિયાલિટી દવાની જે તે વિસ્તારમાં મોનોપોલી ઊભી કરી આપે છે. આસપાસમાં દવા ન મળતી હોવાથી દરદીના સ્વજનોએ હોસ્પિટલ્સના સ્ટોર્સમાંથી જ મને કે કમને તેની ખરીદી કરવી પડે છે.

આ હોસ્પિટલ્સના સ્ટોરમાં વેચાતી દવાઓ પર પણ કંપનીઓ બેફામ એમ.આર.પી. છાપી રહી છે. આસપાસના કેમિસ્ટને તેનો સપ્લાય ન આપીને દવા બનાવતી કંપનીઓ મોનોપોલી ઊભી કરી આપે છે. કેટલીક દવાઓના કિસ્સામાં માત્ર ને માત્ર હોસ્પિટલ્સના સ્ટોરમાં જ તે દવાઓ મળતી હોય છે. પરિણામે ડૉક્ટરની સીધી સંડોવણી તેમાં પ્રસ્થાપિત થતી નથી. માત્ર તેમના પ્રિસ્ક્રિપ્શનમાં સામ્યતા જોવા મળે છે. હા, હોસ્પિટલમાં ચાલતા સ્ટોરની માલિકી પણ હોસ્પિટલના માલિકોની જ હોવાથી તેમાં ગરબાડ  થઈ હોવાનું પ્રસ્થાપિત થઈ શકે છે.  તેમાં પાંચ દસ ટકા ડિસ્કાઉન્ટ આપીને હોસ્પિટલ્સના સત્તાવાળાઓ દરદીઓને રાહત આપતા હોવાનો ડોળ કરે છે. વાસ્તવમાં દવા પર છાપેલા ભાવ હોસ્પિટલ્સને આપવામાં આવતા સપ્લાયના ભાવ કરતાં 500થી 1000 ટકા કે કેટલાક કિસ્સાઓમાં તેનાથી પણ વધારે  હોય છે. તેમાં હોસ્પિટલ્સે આપેલા દવાના ઓર્ડર સામે ખાસ્સી દવાઓ ફ્રીમાં આપવાની સ્કીમ મૂકીને દરદીઓને છેતરવામાં આવી રહ્યા છે.

હૃદયરોગ, ડાયાબિટીસ, બ્લડપ્રેશર અને એસિડિટીની દવામાં લૂંટ

આ રહ્યા તેના ઉદાહરણો. હૃદય રોગના દરદીઓને સાકુબ્રિટ્રીલ અને વાલસાર્ટિનની દવાઓમાં લૂંટવામાં આવી રહ્યા છે. ડાયાબિટીસની દવામાં ગ્લિમિપ્રાઈડ, પાયોગ્લિટાઝોન અને મેટફોર્મિનના ઘટાક ધરાવતી દવાઓમાં આ જ રીતે એમઆરપી છાપીને હોસ્પિટલમાં સારવાર લેતા દરદીઓને લૂંટવામાં આવી રહ્યા છે. કોલેસ્ટ્રલની સમસ્યા સાથે હોસ્પિટલમાં સારવાર લેવા એડમિટ થયેલા દરદીઓને એટોરવાસ્ટેટિન, એસ્પિરિન, ક્લોમિટોગ્રેલના ઘટકોથી બનતી હજારો દવાઓના બિલમાં રીતસરના ખંખેરવામાં આવી રહ્યા છે. હોસ્પિટલ અને તેમાં જે રોગની સારવાર થતી હોય તે રીતે દવાઓને વેચાણને કંપનીઓ સેટ કરવા માટે હોસ્પિટલ્સ સ્ટોરના માલિકોને ખુશ કરે છે. બહુધા હોસ્પિટલ્સના સ્ટોર હોસ્પિટલના પ્રમોટર્સની માલિકીના જ હોય છે.

હોસ્પિટલમાં અપાતી દવાઓમાં જીએસટી અને આવકવેરાની થઈ રહેલી મોટી ચોરી

હોસ્પિટલના સ્ટોરમાંથી દરદીઓને સારવાર દરમિયા હોસ્પિટલ્સ દ્વારા સીધી આપવામાં આવતી દવાઓમાં જીએસટીની પણ બેફામ ચોરી કરવામાં વી રહી છે. તેમાં કેટલીકવાર તો દવાના સેમ્પલ્સ (જેના પર લખેલું હોય છે કે નોટ ફોર સેલ)નો ખાસ્સો ઉપયોગ કરી લેવામાં આવે છે. આ સદંતર એક ગેરકાયદે વેચાણ છે. છતાંય ચાલે છે. જીએસટીની તેમાં પણ મોટી ચોરી છે. તેના થકી થતી આવક ઇન્કમટેક્સમાં બતાવે છે કે નહિ તે પણ એક મોટો સવાલ છે. હોસ્પિટલ્સમાં ચાલતા સ્ટોર્સમાં મોટા માર્જિનવાળી દવાઓમાં જ મેક્સિમમ વેચાણ થતુ હોવાનું સામાન્ય રીતે જોવા મળે છે. તેથી હોસ્પિટલ્સમાં થતાં દવાના વેચાણમાં થતી જીએસટી અને આવકવેરાની ચોરી બહુ ધ્યાનમાં આવતી નથી. આવકવેરા કચેરી તપાસ કરે તો એક જ વર્ષમાં હોસ્પિટલ્સની કરોડોની વેચાની ચોરી પકડાઈ શકે છે.

દરદીઓના બિલમાં ઘણીવાર દવાઓ અલગથી દર્શાવવામાં આવતી નથી. તેને હોસ્પિટલના સારવાર ખર્ચમાં જ સમાવે લેવામાં આવે છે. હોસ્પિટલ્સના સ્ટોર ચાલકો મોટા માર્જિનવાળી દસથી વીસ દવાઓ રાખી બાકીની 50થી 60 ટકા માર્જિનવાળી દવાઓ રાખીને દર્દીઓને લૂંટી રહ્યા છે. ડ્રગ પ્રાઈસ કંટ્રોલ ઓર્ડરમાં હોલસેલર અન રિટેઈલરના નક્કી કરી આપવામાં આવેલા માર્જિન મુજબ દવાનું ઉત્પાદન કરતી કંપનીઓને તેના માર્જિન નક્કી કરી લીધા પછી હોલસેલર્સના 10 ટકા અને રિટેઈલર્સના 20 ટકા ચઢાવીને જ મહત્તમ વેચાણ કિંમત છાપવી જોઈએ. માર્જિન હંમેશા ખરીદ કિંમતમાં જ રાખી દે તો ચારી થતી અટકી શકે છે.

વાસ્તવમાં તેમ થતું નથી. એમ.આર.પી. – મહત્તમ છૂટક કિંમત તેનાથી અનેકગણી વધારે છાપી દેવામાં આવે છે. આ અહેવાલ સાથે આપવામાં આવેલા ટેબલમાં દવાની સપ્લાય કિંમત અને તેના પર છાપવામાં આવેલા મહત્તમ છૂટક ભાવ અંગેની વિગતો આપવામાં આવેલી છે.